Staatssecretaris Eerkens (VVD) wil ritueel slachten verbieden: 'Hoort niet in Nederland thuis'

Staatssecretaris van Landbouw Silvio Erkens (VVD) wil dat onverdoofd ritueel slachten in Nederland wordt verboden. Volgens de staatssecretaris is de kwestie complex omdat een verbod raakt aan de vrijheid van godsdienst. Toch vindt hij dat het taboe op het onderwerp moet worden doorbroken. "Ik heb er persoonlijk heel veel moeite mee, en ik vind het persoonlijk ook niet in Nederland thuishoren."

De Partij voor de Dieren komt deze maand met een initiatiefwetsvoorstel om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. Erkens zegt daar persoonlijk voorstander van te zijn. Het voorstel moet volgens hem wel juridisch zorgvuldig worden opgesteld. "Het is wel een complexe discussie, omdat je ook raakt aan de vrijheid van godsdienst. Dus het wetsvoorstel moet echt heel gericht opgesteld zijn. Het moet kloppen, het moet juridisch stand kunnen houden."

Volgens de staatssecretaris is het onderwerp al meer dan tien jaar een gevoelig en deels onbesproken dossier. Dat vindt hij niet passen bij de manier waarop Nederland met dierenwelzijn wil omgaan. "We hebben in Nederland dierenwelzijn hoog in het vaandel staan. We zijn als kabinet over de breedte van het onderwerp stappen aan het zetten", zegt hij. Hij wijst daarbij onder meer op maatregelen voor huisdieren, de veehouderij en het transport van dieren.

"En hier ligt eigenlijk al, sinds het vorige wetsvoorstel, weer een soort van taboe op, meer dan tien jaar lang", vervolgt hij. "En dat vind ik niet passen bij als wij als land dierenwelzijn hoog in het vaandel hebben. Dus vandaar dat ik dat taboe er vandaag eigenlijk vanaf heb gehaald."

Onverdoofd

De staatssecretaris benadrukt dat zijn bezwaar specifiek gaat over het onverdoofd slachten en niet over ritueel slachten als zodanig. Bij reguliere slacht worden dieren vooraf bedwelmd. Bij onverdoofde rituele slacht wordt die bedwelming uitgesteld.

Volgens Erkens kan dat verschil gevolgen hebben voor het dierenwelzijn. "Dat betekent dat een dier de keel doorgesneden wordt en dan pas ongeveer na veertien seconden, als het dier nog steeds leeft, bedwelming toegepast krijgt." Hij noemt dat "heel veel dierenleed, wat vaak plaatsvindt". Tegelijkertijd benadrukt de staatssecretaris dat een aanzienlijk deel van de rituele slacht in Nederland al bedwelmd gebeurt. "Bij de helft van de rituele slacht. Dus het kan ook als alternatief."

'Niet gericht tegen religie'

Een verbod ligt gevoelig omdat onverdoofd ritueel slachten onderdeel kan zijn van religieuze gebruiken binnen de islam en het jodendom. De staatssecretaris benadrukt dat zijn voorstel volgens hem niet gericht is tegen een religie of gemeenschap. "Je kunt gewoon koosjer en halal blijven eten." Volgens hem gaat het om de regels voor het slachten van dieren in Nederland.

Een verbod op onverdoofd ritueel slachten is bovendien niet uniek in Europa. Erkens wijst erop dat onder meer België een verbod kent. In 2024 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het Belgische verbod standhoudt. "Dus daar is die toets gedaan. Dus we zien gewoon dat die ruimte er is", aldus Erkens. "Ik ben daar een voorstander van."

CDA

Of er daadwerkelijk een meerderheid voor het wetsvoorstel komt, is nog niet duidelijk. Het CDA heeft zich in het verleden kritisch uitgelaten over een verbod. De staatssecretaris zegt dat de verschillende fracties uiteindelijk zelf over het voorstel moeten beslissen. "Het CDA vond het in het verleden een gevoelig thema. Wat nu gaat gebeuren, is dat er een wetsvoorstel naar de Kamer komt en dat de verschillende fracties daarover gaan spreken. En dan zullen we zien of er een meerderheid voor is."

Het gaat niet om een wetsvoorstel van het kabinet zelf. Erkens kan daarom niet bepalen of het wordt aangenomen. "Ik ga erover hoe wij als kabinet erop reageren. En ik heb daarvan gezegd: nou, ik sta daar persoonlijk sympathiek tegenover. Ik zal vooral letten op de wetskwaliteit." Volgens de staatssecretaris is de maatschappelijke steun voor een verbod groot. "Meer dan 80 procent van Nederland is voor een verbod. En meestal vertaalt zich dat ook politiek door."

Import blijft mogelijk

Een verbod in Nederland betekent overigens niet dat vlees dat in het buitenland onverdoofd ritueel is geslacht, niet meer naar Nederland kan worden geïmporteerd. De staatssecretaris erkent dat dit een gevolg kan zijn van Europese regelgeving. "Dat zal gewoon mogelijk blijven. Dat is ook gewoon onder de wetgeving niet te verbieden, al zou je het willen met elkaar. En deels zal het dus in het buitenland plaatsvinden."

De staatssecretaris zegt zich daarom vooral te willen richten op de manier waarop dieren in Nederland worden behandeld. "We gaan wel de situatie verbeteren voor de dieren die in Nederland geslacht worden. En daar gaan wij uiteindelijk over. Dat is gewoon het realistische verhaal."

Erkens wil het dierenwelzijn naar eigen zeggen gedurende de hele levensloop van dieren verbeteren. "Dat je al het onnodige leed uit dat proces haalt met elkaar." Dat geldt volgens hem ook bij de reguliere slacht "Ook daar is nog verbetering nodig."