Senator Martin van Rooijen waarschuwt kabinet: 'Alle begrotingen behandelen we pas in februari'

De Eerste Kamer gaat de begrotingen van het kabinet dit jaar niet meer behandelen, verwacht senator Martin van Rooijen (50PLUS). De begrotingen komen volgens hem pas begin december binnen, waarna de Senaat onvoldoende tijd heeft om ze nog voor het kerstreces zorgvuldig te behandelen. "Wij gaan op 15 december met reces."

Volgens Van Rooijen worden de begrotingen daarom pas in februari, maart of april behandeld. "Alle begrotingen komen pas bij ons begin december en die gaan we helemaal niet meer behandelen. Normaal worden die gehamerd, maar dat doen we niet. Dus die worden behandeld in februari, maart, april."

De senator vindt de huidige planning van het kabinet en het parlement problematisch. "Het is dus echt een rommeltje", zegt hij in Sven op 1. Van Rooijen pleit er al langer voor om Prinsjesdag naar het voorjaar te verplaatsen. "Ik heb niet voor niks al een paar jaar gepleit om Prinsjesdag naar voren te halen, dat alle begrotingen en het Belastingplan in april worden ingediend."

Volgens de 84-jarige krijgt de Eerste Kamer op dit moment simpelweg te weinig tijd om begrotingen en wetten zorgvuldig te behandelen. "De Eerste Kamer is er alleen voor wetten. Maar we krijgen de tijd niet om wetten te behandelen." Hij vindt dat de begrotingsstukken veel eerder naar het parlement moeten komen. "Dan komt het ook bij ons in oktober binnen."

'Wij zijn geen parkeerplaats'

Naast de begrotingsplanning blijft ook de hervorming van box 3 een belangrijk probleem. Het kabinet wil vanaf 2028 overstappen op een vermogenswinstbelasting, waarbij belasting wordt geheven over daadwerkelijk gerealiseerde winst. De financiering van die overstap staat echter onder druk. Uit nieuwe berekeningen blijkt dat op langere termijn miljarden aan dekking ontbreken.

Van Rooijen zegt dat hij de problemen rond de financiering al zag aankomen. De Eerste Kamer heeft volgens hem bovendien geen behoefte aan verschillende varianten waaruit later nog een keuze moet worden gemaakt. "Het kabinet zei eigenlijk tegen ons: kunnen we niet gewoon de zaak bij jullie blijven parkeren? Nou, wij zijn geen parkeerplaats", zegt Van Rooijen. "Dus we hebben gezegd: we willen snel duidelijkheid."

Luister het gesprek hier terug:

De bewindslieden kwamen aanvankelijk met vier varianten voor de nieuwe box 3-heffing. Volgens Van Rooijen heeft de Eerste Kamer hen vervolgens gedwongen een keuze te maken. Uiteindelijk koos het kabinet voor een vermogenswinstbelasting voor aandelen.

Maar daarmee is het financieringsprobleem nog niet opgelost. "Daar zit de dekking niet bij. In de novelle zit de dekking nog niet", zegt hij over de wetswijziging die nu wordt voorbereid. Volgens hem moet die dekking uiteindelijk in de Tweede Kamer worden geregeld. "De dekking zal er ook in de Tweede Kamer moeten zijn."

Als dat niet gebeurt, voorziet hij grote problemen. "Als ze hem overigens verwerpen vanwege de dekking bijvoorbeeld, dan blijft die bij ons voor de kast liggen. En dat wordt dan een drama."

'Niet zomaar wat aandragen'

Van Rooijen is daarnaast kritisch op de manier waarop het kabinet opereert. Volgens hem is er meer eenheid binnen het kabinet nodig om het parlementaire werk goed te kunnen doen. "Wat ik het kabinet ook voor zal houden dinsdag, is dat men moet zorgen voor eenheid binnen het kabinet. Als er geen eenheid van het kabinet is en ze daardoor ook geen duidelijke en goede besluiten kunnen nemen, kunnen wij als Kamer, Tweede en Eerste Kamer, eigenlijk niet goed ons werk doen."

De senator vindt dat het kabinet met duidelijke keuzes moet komen. "Zij moeten een eenheid zijn en met duidelijke keuzes komen. En niet maar wat aandragen en dan zeggen: roep u maar." Ook over de financiële gevolgen van het schrappen van voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid is hij kritisch. Als die bezuinigingen niet doorgaan, moet het kabinet volgens hem ergens anders geld vinden. "Het grote risico is dat het financieringstekort enorm gaat toenemen. Omdat we niet willen bezuinigen."

Belastingverhogingen zijn volgens hem dan een andere mogelijkheid, maar ook daar ziet hij grenzen aan. "Dus als die bezuinigingen niet doorgaan, gaat het in het tekort." Uiteindelijk moet het kabinet kiezen: bezuinigen of de lasten verder verhogen. "Het betekent natuurlijk toch dat het kabinet vol moet houden en bezuinigen. En als dat niet kan, verdere lastenverhogingen."

'Amateurwerk'

Van Rooijen haalt ook uit naar minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert, die zich vooraf uitsprak tegen mogelijke bezuinigingen op haar departement zegt hij: "Ze had beter haar mond kunnen houden natuurlijk. Je moet door eenheid van kabinetsbeleid niet gaan roepen van tevoren al dat je iets absoluut niet wilt. Ook dat is amateurwerk van een nieuwe minister." Ook over de positie van Progressief Nederland in het begrotingsdebat is de senator uitgesproken. "PRO moet niet zo kakelen."

Ondanks zijn kritiek verwacht Van Rooijen niet dat het kabinet snel naar huis wordt gestuurd. "Ik kan me niet voorstellen dat er één partij in Nederland is die het lef heeft om het kabinet naar huis te sturen. Ook niet in de Eerste Kamer."