Zet abortuswet van Progressief Nederland de SGP-steun voor belastingplan op het spel? 'De timing voelt niet geheel toevallig'

Progressief Nederland heeft achter de schermen gevraagd om een exclusieve onderhandelingsronde over de begroting, zonder andere oppositiepartijen aan tafel. Dat zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen op basis van meerdere bronnen. Ondertussen heeft Progressief Nederland een initiatiefwet over abortus ingediend, waarmee de druk op de onderhandelingen verder wordt opgevoerd.

Het kabinet stuurt vermoedelijk vandaag een nieuw begrotingsvoorstel naar de Tweede Kamer. Premier Rob Jetten zei maandag dat daarin "significante stappen" worden gezet om zowel links als rechts tegemoet te komen. Dinsdag staan nog gesprekken gepland met onder meer Progressief Nederland en JA21. Daarna wordt het nieuwe voorstel bekendgemaakt.

"Als het vanmiddag niet af is, kan het laat in de avond nog komen", zegt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1 over het begrotingsvoorstel. "Maar morgenvroeg beginnen de Algemene Financiële Beschouwingen, het grote financiële debat over de begroting. Wat dat betreft is vanavond de uiterlijke termijn waarop de brief nog gestuurd kan worden."

Exclusief gesprek

Het kabinet wil een zo breed mogelijk akkoord sluiten, met linkse en rechtse partijen. Op links zou de steun vooral moeten komen van Progressief Nederland van Jesse Klaver. Die partij zou hebben gevraagd om een individueel gesprek over de begroting. Van Viegen: "Ik begrijp dat Pro gisteren achter de schermen heeft verzocht om een exclusieve ronde, waarbij andere oppositiepartijen niet fysiek betrokken zijn."

"Pro zelf zegt zich niet in dat beeld te herkennen. Zij zeggen: we willen heel graag verder praten, maar dit is niet de manier waarop we het verzocht hebben. Maar ik begrijp van meerdere bronnen dat dat wel het geval is", zegt ze.

Volgens Van Viegen laat dat zien dat Progressief Nederland zich samen met Volt, waarmee de partij een bondje vormt, wil presenteren als "dé partner" voor het minderheidskabinet om mee te onderhandelen. "Ze willen dat de ogen op hen zijn gericht en dat er meer naar links wordt gekeken dan naar rechts."

Progressief Nederland geeft ondertussen nog altijd de voorkeur aan een breed akkoord met het kabinet, in plaats van steun te verlenen aan afzonderlijke deelakkoorden, iets wat JA21-voorman Joost Eerdmans eerder opperde. "Het kabinet wil dan weer een akkoord met breed draagvlak; ze willen met links én rechts zaken doen, zodat ze op de lange termijn stabiele steun hebben van de Kamer."

"Politiek gezien willen ze dat vooral omdat de VVD heel graag met JA21 en de SGP een deal wil sluiten", zegt de politiek verslaggever. "Dat is voor die coalitiepartij makkelijker te verkopen aan de achterban. D66 wil dan juist weer graag een deal sluiten met Pro."

Abortus

Als het kabinet een breed akkoord wil sluiten, moet het ook tot overeenstemming komen met JA21 en de SGP, die op rechts een bondje vormen. In het radioprogramma Sven op 1 dreigde SGP-leider Chris Stoffer gisteren tegen het belastingplan te stemmen als het kabinet op medisch-ethische kwesties niet in de richting van de conservatieve partij beweegt. Het abortusrecht mag niet verder worden verruimd en de wet op draagmoederschap moet op zijn minst in de ijskast, zei Stoffer.

Op dezelfde dag, op de Internationale Dag van de Veilige Abortus, diende Progressief Nederland-Kamerlid Lisa Vliegenthart een voorstel in om abortus via een wetswijziging uit het strafrecht te halen. Volgens haar probeerde de linkse partij daarmee niet de druk op de onderhandelingen op te voeren.

"Ik vind echt dat het recht van vrouwen en toegang tot zorg niks te zoeken hebben op een onderhandelingstafel. Wij hebben heel bewust de initiatiefwet vandaag ingediend omdat het de Internationale Dag voor Veilige Abortus is", zei Vliegenthart gisteravond in Pauw & De Wit. "Voor mij is het juist een oproep: laten we dit er helemaal los van zien (van de begroting, red.) en laten we zorgen dat dit goed geregeld wordt."

Van Viegen vindt de timing 'niet geheel toevallig'. "We zitten nu precies op zo'n moment van precaire onderhandelingen. Pro zegt dat het samenhangt met de Internationale Dag voor Veilige Abortus, maar ze laten het met de begroting samenhangen, omdat de SGP die medisch-ethische kwesties wel degelijk hardop aan de begroting koppelt. Zij zeggen: als wij nu op rekest krijgen wat betreft deze medisch-ethische kwesties, zullen wij waarschijnlijk geen steun gaan verlenen aan het belastingplan."

Progressief Nederland zet daarmee vooral D66, de grootste coalitiepartij, voor een lastige keuze. "D66 zit op dit soort thema's strak in de wedstrijd, het is een van hun kroonjuwelen. Maar ja, het zet kwaad bloed bij een oppositiepartij als de SGP, die voor de rechtse steun wel vrij belangrijk is."

Waar Progressief Nederland en Volt na gesprekken met premier Jetten en minister Heinen afgelopen weekend positief klonken, waren de rechtse partijen SGP en JA21 kritischer. "Zij waren al wat sceptischer over de plannen dan de linkse partijen. Maar ik begrijp dat er gekeken wordt of het kabinet nog iets kan schuiven naar die partijen, om hen ook tevreden te stemmen. Die rechtse partijen willen ze er graag bij houden", aldus Van Viegen.