Minister Sterk trekt 77 miljoen uit voor complexe jeugdzorg: 'Weten eigenlijk niet hoeveel jongeren goede zorg krijgen'

Het kabinet trekt de komende drie jaar 77 miljoen euro uit om betere zorg te regelen voor jongeren met complexe problemen. Het gaat om jongeren die nu soms 24 uur per dag één-op-één worden begeleid, bijvoorbeeld in een vakantiehuisje. Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg en Jeugd) wil samen met gemeenten zorgen dat er snel meer passende plekken komen.

Uit een eerste inventarisatie blijkt dat honderden jongeren momenteel in een één-op-éénsetting worden begeleid. Het gaat volgens het kabinet om 768 jongeren. Zij hebben bijvoorbeeld te maken met verslaving, suïcidaliteit of ernstige gedragsproblemen. De begeleiding is zeer intensief en kan gemeenten veel geld kosten.

"Ik ga meer regie pakken. Ik ga ook samen met de gemeenten nu kijken. We weten eigenlijk niet hoeveel jongeren er precies goede zorg krijgen. Daar ben ik best wel van geschrokken", zegt minister Sterk in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Volgens haar is het probleem mede ontstaan doordat er onvoldoende passende plekken zijn voor jongeren met complexe hulpvragen. De gesloten jeugdzorg wordt sinds 2022 afgebouwd. Het kabinet bood daar eind augustus excuses voor aan, vanwege de misstanden die daar hebben plaatsgevonden. "We hebben gezegd: we gaan de jeugdzorg sluiten en dat is ook goed dat we dat hebben gedaan. We hebben ook excuses voor aangeboden, voor alles wat daar is gebeurd. Maar die jongeren hebben nog steeds wel een andere plek nodig", aldus Sterk.

Noodgedwongen op vakantiepark

Wanneer gemeenten geen geschikte plek kunnen vinden, worden jongeren soms buiten hun eigen regio geplaatst in een crisisopvang. Dat kan bijvoorbeeld op een vakantiepark zijn, waar vervolgens iemand 24 uur per dag bij de jongere wordt gezet.

"Die jongeren hebben echt complexe problemen, waarbij ze bijvoorbeeld verslaving hebben of suïcidaal zijn. Jongeren die soms ook eigenlijk tegen zichzelf een beetje in bescherming genomen moeten worden en die dus niet zomaar overal kunt plaatsen in de jeugdzorginstelling", legt Sterk uit.

Volgens de minister zijn voor deze groep kleinschalige voorzieningen nodig, soms met extra begeleiding. "Gemeenten hebben dan soms geen plekken waar ze die jongeren naartoe kunnen brengen. En dan worden ze buiten de regio geplaatst in een soort crisisopvang, soms op een vakantiepark en dan wordt dan iemand bijgezet. En dat moeten we gewoon niet willen."

Tegelijkertijd benadrukt ze dat een één-op-éénplaatsing niet automatisch betekent dat een jongere op de verkeerde plek zit. "Want soms is het ook heel goed voor een jongere om met wat begeleiding, soms ook apart bij een groep te zitten."

Het probleem is volgens haar vooral dat nog onvoldoende duidelijk is waarom jongeren in zo'n setting terechtkomen. "Er zitten dus ook een heleboel jongeren waarvan we het niet goed weten en gemeenten dat niet goed geregistreerd hebben en dat kan gewoon niet. Dus dat gaan we nu aanpakken."

'Moet beter'

De 77 miljoen euro die het kabinet beschikbaar stelt, moet worden gebruikt om in de jeugdregio's betere en meer passende hulp te ontwikkelen. Sterk wil daarnaast meer zicht krijgen op de omvang van het probleem. "Het is vooral belangrijk dat we gewoon goede plekken voor deze jongeren krijgen. We constateren uit deze cijfers dat er dus onvoldoende goede plekken zijn en die moeten er gewoon heel snel komen."

Daarvoor wordt opnieuw informatie opgevraagd bij gemeenten. De eerste inventarisatie leverde volgens Sterk weliswaar de cijfers over de één-op-éénplaatsingen op, maar de registratie verschilt per regio. Daardoor is nog niet precies duidelijk welke jongeren waar verblijven en waarom. "Omdat iedere regio anders registreert, kun je dus niet zomaar zeggen dat het gaat om dit type of om die plek. Dus dat moet nu in de tweede ronde beter."

Meer regie vanuit Den Haag

Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de jeugdzorg en moeten die zorg inkopen. Tegelijkertijd erkent Sterk dat vooral kleinere gemeenten moeite kunnen hebben met zeer complexe hulpvragen. "Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de jeugdzorg. En die moeten de jeugdzorg inkopen. En tegelijkertijd snap ik ook dat als je een kleine gemeente bent, dat het best heel ingewikkeld is als je een hele complexe hulpvraag hebt van inwoners in jouw gemeente om dan de goede plek te vinden."

Daarom wil de minister een deel van de aanpak op regionaal niveau organiseren. "We willen dat op een hoger niveau leggen, dat het in de regio wordt afgesproken, zodat je daar meer kennis hebt en meer specialistische jeugdzorg ook."

Sterk gaat de komende tijd langs de verschillende regio's om te bekijken waar de knelpunten zitten. "We gaan echt ook langs om te vragen waarom dit nu zo ingewikkeld is en wat maakt dat dat zo ingewikkeld is en wat we daaraan moeten doen." Volgens de minister is een structurele oplossing niet van de ene op de andere dag geregeld. "Die beweging zijn we aan het maken, maar dat heb je niet van vandaag op morgen zomaar gedaan."