Minister Van Weel overleeft motie na late erkenning: 'Kamer bedoeld of onbedoeld misleid'
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel (VVD) blijft aan, nadat hij diep in de nacht alsnog erkende dat hij de Tweede Kamer "bedoeld of onbedoeld" heeft misleid. Een motie van wantrouwen kreeg alleen steun van de PVV en Forum voor Democratie. Aanleiding is de discussie over ruim 10.000 onbehandelde aangiftes van ernstige misdrijven.
Van Weel moest zich verantwoorden in een debat nadat hij had gesteld dat aangiftes die waren blijven liggen, vooral meldingen betroffen. De Algemene Rekenkamer stelde dat de minister daarmee de Kamer op het verkeerde been had gezet. Dat waren "nuances", volgens de minister. Na die woorden bleven veel Kamerleden van de oppositie met twijfels achter.
Volgens politiek verslaggever van WNL Mats Akkerman heeft Van Weel zijn aanblijven vooral te danken aan wat hij aan het einde van het debat zei. De minister bood net na middernacht opnieuw excuses aan. Daarmee ging hij verder dan eerder op de avond.
"Hij maakte nog een keer excuses en eigenlijk ook wel een soort van excuses voor het feit dat die eerdere excuses niet goed genoeg waren. Hij zei: ik heb de Kamer bedoeld of onbedoeld misleid", zegt Akkerman in Goedemorgen Nederland op NPO 1. Daarmee erkende Van Weel volgens de politiek verslaggever dat hij de Kamer op het verkeerde been had gezet. "Hij zei: dat kan anders en dat moet anders."
Die erkenning bleek belangrijk voor de stemming over de motie van wantrouwen. "Dat leidde er uiteindelijk toe dat de motie van wantrouwen, die werd ingediend door Marjolein Faber van de PVV, alleen werd gesteund door de PVV en Forum voor Democratie", zegt Akkerman. "Dus het liep met een sisser af uiteindelijk, maar het was een spannend debat voor de minister."
Eerder ontkende Van Weel misleiding
Dat Van Weel uiteindelijk tot deze erkenning kwam, was niet vanzelfsprekend. Eerder in het debat hield hij vol dat hij de Kamer niet had misleid. Toen hem werd gevraagd of hij ruiterlijk wilde toegeven dat hij een fout had gemaakt, antwoordde de minister: "Ik heb de Kamer niet misleid. Ik heb de Kamer ook niet willen misleiden."
Ook eerder zei Van Weel dat hij vooral wilde opkomen voor medewerkers in de strafrechtketen. "Die zeiden: het is niet zo dat wij zomaar aangiftes terzijde gooien als we daar iets mee kunnen."
Volgens Akkerman draaide het voor veel Kamerleden echter niet alleen om de intentie van de minister, maar vooral om de informatie die hij had gegeven. Zijn latere erkenning kwam dan ook pas na urenlang debat en stevige kritiek vanuit de oppositie.
Rapport van de Rekenkamer
De kwestie draait om een rapport van de Algemene Rekenkamer. Daaruit bleek dat in 2024 met ruim 10.000 aangiftes van ernstige misdrijven niets was gebeurd. Het ging onder meer om geweldsmisdrijven. Van Weel zette eerder vraagtekens bij de manier waarop de Rekenkamer tot die cijfers kwam.
Volgens de minister ging het voor een deel om meldingen waarbij te weinig aanknopingspunten waren om onderzoek naar te doen. De president van de Algemene Rekenkamer, Pieter Duisenberg, sprak die uitleg vervolgens tegen. "Hij zei: dat is niet zo, dat zijn echt wel ernstige misdrijven, dat zijn echt gewoon aangiften. En door dat te zeggen, bagatelliseer je eigenlijk ons rapport en zet je de Tweede Kamer op het verkeerde been", vertelt Akkerman.
Het conflict tussen het ministerie en de Algemene Rekenkamer over de cijfers speelt al langer. Volgens Van Weel heeft dat onder meer te maken met een verschil in de manier waarop de politie en de Rekenkamer misdrijven in hun administratie verwerken. "Dat ligt volgens de minister aan de meetmethode, hoe de politie aan de ene kant en de Rekenkamer aan de andere kant deze misdrijven in hun administratie zetten."
“De woorden die hij had gebruikt over dat rapport van de Rekenkamer, die waren gewoon niet goed en dat heeft hij moeten rechtzetten. Nou, dat heeft hij nu ook gedaan.”
Toch blijft de minister volgens hem verantwoordelijk voor de informatie die hij uiteindelijk aan de Kamer geeft. "En hij is ook verantwoordelijk voor de woorden die hij kiest. De woorden die hij had gebruikt over dat rapport van de Rekenkamer, die waren gewoon niet goed en dat heeft hij moeten rechtzetten. Nou, dat heeft hij nu ook gedaan."
'Kras opgelopen'
Van een politieke afrekening kwam het uiteindelijk niet. Wel heeft de minister volgens Akkerman een duidelijke waarschuwing gekregen. "Hij heeft een kras opgelopen. Veel partijen die de motie van wantrouwen niet hebben gesteund, hebben ook wel gezegd: je kan één keer zo'n fout maken, maar dit moet niet nog een keer gebeuren. Dat blijft dus spannend voor de toekomst."
Van Weel is minister in een minderheidskabinet en kan daardoor niet vanzelfsprekend op een meerderheid rekenen. "De coalitie kan hem wel steunen, maar op het moment dat de oppositie hem wel laat vallen, is het natuurlijk een keer klaar", aldus de politiek verslaggever.
Oud-minister van D66 Roger van Boxtel vindt het opvallend dat de VVD-bewindsman er zo lang over deed om ruiterlijk toe te geven dat het niet goed was gegaan. "Ik zou zeggen: als het echt niet goed is, zeg het gewoon. En dan kun je het uitleggen. En dan weten mensen ook wel dat de minister het echt niet persoonlijk gedaan heeft. Maar in dit geval maak je het dan ook voor jezelf moeilijker."