Europa moet naar China kijken, zegt geopolitiek analist: 'Als je op zoek bent naar een stabiele partner, is dat China en niet de VS'

Europa moet meer handel gaan drijven met China, zegt geopolitiek analist Paul Verhagen, vlak nadat de Chinese president Xi Jinping in de Verenigde Staten is aangekomen voor een staatsbezoek. "Als je als Europa op zoek bent naar een stabiele partner in de wereld, die zich voorspelbaar gedraagt, dan is dat China en niet de VS."

De Amerikaanse president Donald Trump verwelkomde zijn Chinese ambtgenoot Xi woensdag persoonlijk op de militaire vliegbasis Joint Base Andrews bij Washington, waar Xi arriveerde voor een driedaags staatsbezoek. Op de vliegbasis stonden ook zes F-22- en zes F-16-gevechtsvliegtuigen opgesteld. Het is uitzonderlijk dat een Amerikaanse president een buitenlandse leider persoonlijk op het vliegveld verwelkomt.

Donderdag spreken Trump en Xi elkaar in het Witte Huis. De verwachtingen voor grote doorbraken zijn volgens deskundigen laag. De twee landen proberen onder meer hun bestand in de handelsoorlog in stand te houden. De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent maakte woensdag bekend dat dit bestand wordt verlengd. De afspraken zouden op 10 november aflopen, maar blijven nu tot 10 januari van kracht.

Volgens Verhagen is het staatsbezoek een "poging om de relatie tussen de VS en China te stabiliseren". De betrekkingen tussen de Verenigde Staten en China staan onder druk door onder meer handelsgeschillen en spanningen over technologie, Iran en Taiwan. "Dit is een van de belangrijkste relaties in de 21e eeuw. Die wordt al een tijd lang niet goed gemanaged."

De laatste keer dat Xi een staatsbezoek aan de VS bracht, was in 2015, toen Barack Obama president was. "Het feit dat het elf jaar geleden was, is een teken", zegt Verhagen. "Met de handelsoorlog en het conflict in Iran is het noodzakelijk dat Trump en Xi aan tafel komen en goed praten. Ook AI is nu een groot onderwerp geworden, mede vanwege al die waarschuwingen uit Silicon Valley."

De afgelopen tijd hebben verschillende prominente AI-topmensen gewaarschuwd voor de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Verhagen denkt niet dat Trump en Xi gaan spreken over het reguleren van AI. "Silicon Valley heeft het over op de rem trappen, maar Trump en Xi zitten in een wapenwedloop en willen allebei de race winnen. Ze zijn allebei best duidelijk: wie de AI-race wint, wint geopolitiek. Ze hebben geen reden om te stoppen."

Verhagen denkt dat Trump ontzag heeft voor Xi. "Het is een beetje schoolpleingedrag. Trump kan goed overweg met Mohamed Modi, met Poetin gaat het ook wel goed. Hij heeft een affectie voor sterke mannen. Ik weet niet of daar compensatiegedrag in zit, maar hij vindt het gewoon fijn als hij echt met een autocraat spreekt. Laten we er duidelijk over zijn: Xi is een autocraat."

Trump pleit voor 'G2'

Trump opperde vorig jaar, toen hij op bezoek was in China, het idee van een G2, waarbij de Verenigde Staten en China als twee belangrijkste grootmachten samen afspraken maken over grote internationale kwesties. Het bezoek van Xi aan de VS noemde Trump een ontmoeting van "de twee grote landen". De VS maakt al deel uit van de G7, samen met Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan en het Verenigd Koninkrijk.

"Trump denkt dat meer Trump de oplossing is voor alles", verzucht Verhagen. China reageerde nog niet serieus op het voorstel voor een G2, maar Verhagen benadrukt het belang van een dialoog tussen de twee landen: "Het zijn dé twee grootmachten. Als zij niet door één deur kunnen, dan gaat dat echt invloed hebben op de rest van de wereld."

Hij gaat verder: "Al gaat het alleen maar over klimaatverandering; dit zijn de twee grote uitstoters in de wereld. Als je iets wil doen aan klimaat, moeten die twee samenwerken. En nu komt ook AI erbij. Er zijn zoveel redenen waarom de VS en China moeten communiceren. Als zij niet met elkaar kunnen praten, heb je echt een probleem."

Xi riep bij aankomst in Washington op tot samenwerking met de VS. "Onze twee landen moeten partners zijn in plaats van rivalen", zei hij volgens staatspersbureau Xinhua. Ook zei hij dat de Chinese ambitie van "nationale verjonging" en Trumps streven om "Amerika weer groot te maken" volgens hem samen kunnen gaan.

Is China de nieuwe partner van Europa?

Waar Europa in 2015 nog blind de kant van de VS had gekozen, is dat nu anders. Verhagen pleit voor meer handel tussen Europa en China. "Als het gaat om geopolitiek, en met name als het gaat over tech, heb je drie blokken in de wereld: de VS, Europa en China. Een stabiele wereldorde ontstaat als twee van die drie aan één kant staan."

"Heel lang waren dat de VS en Europa via de NAVO. De Amerikanen hebben nu gezegd dat ze dat niet meer willen, door de NAVO op te breken en Groenland te claimen. Dat betekent dat die wereldorde onstabiel is geworden. Dan is de enige plek waar Europa geopolitiek genoeg massa kan krijgen om het te stabiliseren, China. Je moet nadenken: moet Europa met China gaan samenwerken? Dat kan op een hoop vlakken."

Dat is geen pleidooi om de afhankelijkheid van Amerika in te ruilen voor afhankelijkheid van China, benadrukt de geopolitiek analist. "Dat lijkt mij een slecht idee. Maar als Europa op zoek is naar een stabiele partner in de wereld, die zich voorspelbaar gedraagt, dan is dat China en niet de VS. Daar kun je wel gebruik van maken."

"In Europa willen we bijvoorbeeld graag militariseren, we willen onze eigen grondstoffen winnen en dat ook nog eens allemaal duurzaam doen. Het wordt al vrij snel duidelijk dat als je gaat militariseren en als je dat duurzaam wil doen, dat niet samengaat. Dan is de vraag: waarom hebben wij een importsanctie op Chinese elektrische voertuigen? Het zou goed moeten zijn voor je klimaat. De reden is dat het bijvoorbeeld Volkswagen raakt en er banenverliezen zijn als we die Chinese elektrische voertuigen toelaten."

Dat zou volgens Verhagen geen probleem zijn als die mensen aan het werk gaan bij Rheinmetall, een groot Duits defensie- en technologiebedrijf en een van de belangrijkste wapenproducenten van Europa. "In Europa hebben we een tekort aan industriële capaciteit, mankracht en energie. Chinese auto's kun je misschien kopen, Chinese wapens kopen gaan we niet doen. Het is echt de vraag: wat is noodzakelijk voor Europa om zelf te maken? Dan zijn dat wapens en niet commerciële producten."