Jaap de Hoop Scheffer (voormalig NAVO-baas) waarschuwt: 'Fysiek geweld door Rusland is ook in Nederland niet uitgesloten'
De toenemende Russische dreiging vraagt om serieuze actie van het Westen, maar zonder dat samenlevingen in paniek raken. Dat zegt oud-NAVO-secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer. Volgens hem moet Europa rekening houden met Russische sabotage die verder gaat dan cyberaanvallen. "Fysiek geweld is niet uitgesloten."
De waarschuwing komt op een moment dat verschillende Europese leiders en inlichtingendiensten alarm slaan over de Russische activiteiten in Europa. De Hoop Scheffer zegt in het radioprogramma Sven op 1 dat politieke leiders hun bevolking daarom moeten voorbereiden op mogelijke Russische acties. Die kunnen volgens hem gericht zijn op het ontwrichten van samenlevingen.
Het hele gesprek met Jaap de Hoop Scheffer is hier te luisteren:
"Waar Poetin natuurlijk op hoopt, is dat wij in paniek raken en dat is vooral wat we niet moeten doen", zegt De Hoop Scheffer. Tegelijkertijd moet de waarschuwing volgens hem wel leiden tot concrete maatregelen. "Het moet ons wel tot serieuze actie aanzetten."
“Waar Poetin natuurlijk op hoopt, is dat wij in paniek raken en dat is vooral wat we niet moeten doen.”
Ook fysiek
Volgens de oud-NAVO-chef moet niet alleen worden gedacht aan digitale aanvallen. "Dat kan digitale infrastructuur zijn, gerelateerd aan het internet. Maar dat kan ook fysieke infrastructuur zijn, dat weten we uiteraard niet."
Daarbij noemt hij onder meer het elektriciteitsnet als kwetsbaar doelwit. "Maar kijk je naar het elektriciteitsnet, dan heb je natuurlijk een combinatie van de twee. Dat is natuurlijk voor een groot deel digitaal, maar daar staan ook overal masten."
Nederland moet rekening houden met Russische sabotage, zegt Jaap de Hoop Scheffer. Fysiek geweld is volgens de oud-NAVO-topman niet uitgesloten, maar sabotage ligt meer voor de hand dan raketten en kanonnen. "Kijk je naar het elektriciteitsnet, dan heb je een combinatie van de… pic.twitter.com/pNBVgB6vwb
— Sven op 1 (@Sven_op_1) September 23, 2026
De Nederlandse inlichtingendiensten waarschuwen eveneens dat vitale Nederlandse infrastructuur doelwit kan zijn. De AIVD en MIVD melden dat Rusland onder meer Nederlandse internetkabels, gasleidingen en windmolenparken in kaart brengt en activiteiten uitvoert die kunnen wijzen op voorbereidingen voor sabotage.
Grenzen verleggen
De Hoop Scheffer ziet het recente drone-incident bij de luchthaven van Leipzig als een voorbeeld van hoe Rusland volgens hem steeds verder gaat. Duitsland heeft het incident als een Russische actie aangemerkt. "Dat is grenzen verleggen", zegt hij.
Volgens De Hoop Scheffer moet Rusland daarom duidelijk worden gemaakt dat het Westen dergelijke acties ziet en bereid is te reageren. "Houd er wel rekening mee dat we je doorhebben en dat wij in bepaalde gevallen ook klaar zullen staan om te reageren."
Nederland moet zich volgens Jaap de Hoop Scheffer serieus voorbereiden op Russische sabotageacties. "Je moet oefenen als samenleving", zegt de oud-NAVO-topman. Hij had daarom gehoopt dat één bewindspersoon specifiek verantwoordelijk zou worden voor weerbaarheid en civiele… pic.twitter.com/ufirfGAuPV
— Sven op 1 (@Sven_op_1) September 23, 2026
Tegelijkertijd waarschuwt hij dat niet iedere sabotageactie direct aan Rusland kan worden toegeschreven. Bij digitale aanvallen is het volgens hem juist lastig om vast te stellen wie erachter zit. De Nederlandse diensten benadrukken die onzekerheid eveneens bij verschillende incidenten.
Geen paniek
De Hoop Scheffer ziet een duidelijke taak voor politieke leiders: burgers voorbereiden zonder angst aan te jagen. "Enerzijds niet een samenleving enorme paniek en angst aanjagen zodat mensen gaan hamsteren en al dat soort zaken, maar wel: houd er rekening mee dat er dingen kunnen gebeuren die decennialang niet gebeurd zijn."
“Houd er rekening mee dat er dingen kunnen gebeuren die decennialang niet gebeurd zijn.”
Dat betekent volgens hem dat Nederland en andere NAVO-landen niet moeten wachten tot een incident daadwerkelijk plaatsvindt. De Nederlandse overheid waarschuwt inmiddels zelf voor Russische activiteiten rond vitale infrastructuur en neemt maatregelen om onder meer de infrastructuur op de Noordzee beter te beschermen.