Victoria Koblenko weigert van verkiezingen in Rusland te spreken: 'Zet er altijd 'pseudo' voor'

De Russische regeringspartij Verenigd Rusland heeft zoals verwacht de verkiezingen voor de Doema gewonnen. Volgens de voorlopige uitslag krijgt de partij ruim 57 procent van de stemmen. Actrice Victoria Koblenko vindt dat media de stembusgang niet langer als verkiezingen moeten aanduiden, omdat daarmee volgens haar legitimiteit wordt gegeven aan een autoritaire procedure.

"We mogen sowieso starten in alle media, geprint of op tv, om deze verkiezingen geen verkiezingen te noemen, maar dat er altijd een soort 'pseudo' voor moet", zegt Koblenko in Goedemorgen Nederland. "Als we voor een autoritair regime, en het is een procedure van een autoritair regime, woorden gebruiken van een democratie, dan hebben we als onbewuste bedoeling dat we deze verkiezingen legitimeren. En ik denk dat het geen zinnige bedoeling is om dat te doen."

De uitslag komt volgens haar dan ook niet als een verrassing. Verenigd Rusland, de partij van president Vladimir Poetin, staat volgens de voorlopige uitslag op ruim 57 procent, met 95 procent van de stemmen geteld. De partij zou daarmee 355 van de 450 zetels in de Doema kunnen krijgen. De oppositie is grotendeels uitgesloten of onderdrukt.

"We kijken naar een partij, en dat is Verenigd Rusland. Dat is eigenlijk een instrument om het beleid van het Kremlin, de organisatie rondom het Kremlin, te bedienen", aldus Koblenko. "We kunnen dat ook niet langs ons links-rechts-spectrum duiden."

'4,2 miljoen stemmen in bezette gebieden'

Ook de opkomstcijfers plaatst Koblenko in perspectief. Volgens de Russische kiescommissie ging 56 procent van de kiezers naar de stembus. Koblenko wijst erop dat ook stemmen uit door Rusland bezette gebieden in Oekraïne worden meegeteld. "De opkomst is historisch, een record sinds 2011. Natuurlijk ook niet gek als je 4,2 miljoen stemmen in bezette gebieden in Oekraïne zomaar optelt bij de winst van deze partij."

Van echte concurrentie was volgens haar nauwelijks sprake. Partijen die tegen de oorlog in Oekraïne zijn, konden niet deelnemen. Een van de weinige partijen die zich tijdens de campagne uitsprak voor een staakt-het-vuren was Jabloko. "Dus we moeten het ook niet groter maken dat het een oppositiepartij is die voor reparatiebetalingen is of dat Rusland de agressor is. Zover zijn ze niet gegaan. Ze hebben gezegd: we willen een staakt-het-vuren. Dat is al heel wat."

Volgens Koblenko werd het Jabloko daarnaast moeilijk gemaakt om campagne te voeren. Zo kreeg de partij te maken met een rechtszaak over het gebruik van muziek in een campagnefilmpje.

'Steviger dan ooit'

Ook Russische oppositieleden die vanuit het buitenland opereren probeerden de verkiezingen te beïnvloeden. Onder anderen de vrouw van de overleden oppositieleider Aleksej Navalny en andere oppositieleiders steunden een strategie waarbij kiezers een gezamenlijke tegenkandidaat zouden kiezen.

"En de gewone Russen die tegen de oorlog zijn hebben van alles geprobeerd, bijvoorbeeld stembiljetten vernielen, tweeënhalf uur in de rij staan om je stem te kunnen uitbrengen. Maar ja, het heeft niet mogen baten en we weten allemaal waarom." De uitslag versterkt volgens Koblenko de positie van Poetin. "Ik denk dat die steviger is dan ooit."

Volgens Koblenko kan de hoge uitslag worden gebruikt om verdere oorlogsinspanningen te rechtvaardigen. "Want hoe sterker de verkiezingswinst uit de stembus komt, hoe makkelijker straks de mobilisatie gerechtvaardigd kan worden."

Economische druk

Een machtswisseling via het Russische parlement verwacht Koblenko niet. "Dan moeten we het sowieso niet zoeken in de verkiezingen van het parlement, daar gaat het over." Ze kijkt daarom vooral naar de economische gevolgen van de oorlog en de Oekraïense aanvallen op Russische infrastructuur. "Ik denk dat als we willen dat Poetin de macht verliest, dan moeten we toch kijken naar wat er bijvoorbeeld gebeurt met de luchtaanvallen vanuit Oekraïne."

Volgens Koblenko zijn daarbij onder meer Russische olieraffinaderijen een doelwit. "Dat is de druk die Oekraïne probeert op te voeren. Want hoe meer olieraffinaderijen er worden geraakt, hoe minder cash er is om in deze oorlog te stoppen."

Of dat uiteindelijk leidt tot een andere houding onder de Russische bevolking, weet ze niet. Ze benadrukt dat het om een mogelijkheid gaat. "En hoe meer wellicht, met grote nadruk op wellicht, dat de Russische stemgerechtigden denken: Poetin heeft ons rust beloofd en economische voorspoedigheid en die is ver te zoeken."