KNMI-baas ziet vijf van negen extreme scenario's al werkelijkheid worden: 'Klimaatverandering niet meer iets van verre toekomst'
De herfst begint vandaag officieel, maar Nederland kijkt terug op een uitzonderlijke zomer. Extreme hitte, droogte en natuurbranden zorgden voor grote problemen. Volgens KNMI-directeur Maarten van Aalst zijn inmiddels vijf van de negen extreme weersscenario's uit een KNMI-rapport werkelijkheid geworden. "Klimaatverandering is niet meer een soort optioneel patroon van een verre toekomst", stelt hij in Goedemorgen Nederland.
De afgelopen zomer was de warmste ooit gemeten in Nederland. Ook kregen we te maken met extreme droogte, natuurbranden en een uitzonderlijke hitteperiode. Het KNMI waarschuwde eind vorig jaar al voor negen extreme weersomstandigheden waarmee Nederland rekening moet houden.
Van Aalst spreekt daarom van een soort "bingokaart". "En wij hebben er al vijf afgevinkt." Het KNMI stelde de kaart op om duidelijk te maken welke gevolgen van klimaatverandering nu al in Nederland merkbaar kunnen zijn. "We hebben eigenlijk willen kijken: wat kan er nu al op Nederland afkomen? En dan zie je dus een aantal extremen die echt in kans veranderd zijn."
Natuurbranden, hitte en droogte
Volgens Van Aalst begon het jaar met een koude golf. Die wordt volgens hem juist minder waarschijnlijk door klimaatverandering. Daarna volgden in april natuurbranden. "Voor het eerst dat Nederland buitenlandse hulp moest inroepen van brandweerleden uit andere landen om bij ons te komen blussen."
Vervolgens kreeg Nederland te maken met extreme hitte. Het KNMI gaf voor het eerst code rood af vanwege hitte. "Met meer dan 900 doden in die week door die extreme hitte", aldus Van Aalst. Daarna volgde de droogte. Niet alleen Nederland kampte daarmee, maar ook het hele stroomgebied van de grote rivieren. "Dus recordlage rivieren, moeite met elektriciteitsopwekking, problemen met transport."
Ook het Westnijlvirus noemt hij als een van de ontwikkelingen op de klimaatbingo. Volgens de KNMI-directeur kunnen veranderende weersomstandigheden ervoor zorgen dat bepaalde ziektes oprukken.
Een ander scenario uit het rapport is een ex-orkaan die Nederland bereikt. Volgens Van Aalst hebben we de afgelopen tijd al twee ex-orkanen gezien die richting Europa trokken. "Die zijn in dit geval langs Ierland en Schotland gegaan en in Zuid-Frankrijk aan land gekomen. Maar die hadden ook op Nederland af kunnen komen. En als dat ons overkomt, hebben we inderdaad over een aantal uur windkracht 12 en miljarden schade in Nederland."
“Dit is iets waar we vandaag al mee te maken hebben en waar we ons dus ook op moeten voorbereiden.”
Met de klimaatbingo wil het KNMI volgens Van Aalst vooral duidelijk maken dat klimaatverandering niet alleen iets is voor de verre toekomst. "Dit is iets waar we vandaag al mee te maken hebben en waar we ons dus ook op moeten voorbereiden."
Volgens hem kan een goede voorbereiding bovendien schade beperken en levens redden. "Want het maakt uit hoe je op het moment dat dat extreme weer zich voordoet, je gedraagt en dan kun je schade beperken en uiteindelijk ook levens redden."
'Geen nieuws, dan is weer het nieuws'
Oud-hoofdredacteur van De Telegraaf Sjuul Paradijs plaatst vraagtekens bij de grote aandacht voor extreem weer. Hij benadrukt dat sommige weersomstandigheden van alle tijden zijn. "De aandacht voor het weer is de afgelopen 30 jaar enorm toegenomen. Je ziet wel dat er iets gebeurt qua klimaatverandering. Maar als er geen nieuws is in Nederland, dan is weer het nieuws."
“Je ziet wel dat er iets gebeurt qua klimaatverandering. Maar als er geen nieuws is in Nederland, dan is weer het nieuws”
Van Aalst erkent dat sommige verschijnselen niet nieuw zijn. "Er zijn ook dingen van alle tijden." De zogenoemde duisterluwte, een periode met weinig wind en zon, is volgens hem bijvoorbeeld zo'n verschijnsel. Tegelijkertijd maakt de energietransitie het volgens Van Aalst belangrijker om zulke periodes goed in de gaten te houden, omdat Nederland afhankelijker wordt van wind- en zonne-energie. Over droogte, natuurbranden en hitte is hij duidelijker. "Dat zijn wel degelijk dingen die echt heel veel extremer zijn geworden."
Economische schade
Volgens Van Aalst gaat het bovendien niet alleen om het weer zelf, maar ook om de economische gevolgen. "Je ziet bijvoorbeeld ook banken en verzekeraars zich steeds meer zorgen maken. Ook over de economische schade." Hij noemt als voorbeeld de schade door hitte, die volgens hem kan oplopen tot 0,8 procent van het bruto binnenlands product. "Dan heb je het over dezelfde economische groei die we dit jaar zouden realiseren."
"Dat is wel echt iets om rekening mee te houden. 900 doden, ook echt iets waarvan ik denk: daar hebben we met z'n allen wel echt iets aan te doen."