Homoacceptatie onder jongeren keldert: 'We leveren een stukje van onze beschaving in'

De acceptatie van homoseksualiteit onder middelbare scholieren is in vier jaar tijd sterk gedaald. Onder jongens nam het aandeel met een positieve houding af van 40 naar 22 procent. Actrice Victoria Koblenko noemt de cijfers in Goedemorgen Nederland schrikbarend en waarschuwt dat Nederland hiermee een deel van zijn tolerantie dreigt te verliezen.

Uit het nieuwe HBSC-onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut blijkt dat de homoacceptatie onder jongeren tussen 2021 en 2025 fors is afgenomen. Onder jongens op de middelbare school daalde het aandeel dat positief tegenover homoseksualiteit staat van 40 naar 22 procent. Ook onder meisjes is sprake van een flinke daling: van 78 naar 51 procent.

De onderzoekers wijzen onder meer op sociale media, influencers en de opkomst van de zogenoemde manosphere. Dat is een online omgeving waarin onder meer traditionele opvattingen over mannelijkheid en negatieve denkbeelden over vrouwen en andere groepen worden verspreid.

'Een stukje van onze beschaving'

Voor Koblenko zijn de cijfers reden tot grote zorg. "Ik denk dat we echt moeten treuren. Dit is ook bewijs dat wij een stukje van onze beschaving moeten inleveren. Alles waar decennialang voor gevochten is, waar Nederland wereldwijd beroemd om was, om onze tolerantie, dat zien we nu gewoon de helft minder worden in deze cijfers. Dat is gewoon schrikbarend."

De actrice, zelf moeder van een tienjarige zoon, ziet de invloed van online content als een belangrijke uitdaging voor ouders. "Zo'n persbericht als vandaag zou voor ons een aanleiding zijn om dit te bespreken." Ze heeft daarom met andere ouders uit de klas van haar zoon afgesproken om het gebruik van smartphones zo lang mogelijk uit te stellen. "Maar je wil natuurlijk als ouder dat je kind eigenlijk gewapend is tegen dit soort desinformatie."

Volgens Koblenko is de manosphere daar een voorbeeld van. "Het zijn conservatieve denkbeelden die heel goed aanslaan op een bepaalde jonge generatie online."

Makkelijk om mee te schelden

D66-Kamerlid Robert van Asten, die getrouwd is met een man, zegt zich goed te kunnen voorstellen dat jongeren hierdoor moeite hebben om voor hun geaardheid uit te komen. "Het lijkt me echt geen leuke tijd om nu op een middelbare school te zitten. Dat je ook echt weet: ik durf hier nu gewoon echt niet voor uit te komen. Dat is volgens mij slecht op zoveel verschillende vlakken."

Volgens Van Asten moeten scholen een plek zijn waar jongeren zich vrij voelen om zichzelf te zijn. "Ik hoop juist dat die scholen, je jeugd, dat dat echt gewoon een beetje een open, vrije plek mag zijn. Dus we moeten daar echt flink aan de slag om ervoor te zorgen dat we die sfeer laten omslaan."

Hij pleit onder meer voor meer goede rolmodellen en gesprekken op scholen. Tegelijkertijd waarschuwt hij ervoor om de dalende homoacceptatie bij één specifieke groep neer te leggen. "Ik denk dat het heel goed is dat we het niet alleen afschuiven op een geloofsgroep, welke dan ook, want dan maken we het onszelf te makkelijk", zegt Van Asten. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat de daling onder verschillende groepen zichtbaar is.

Hij haalt daarbij zijn eigen ervaringen in het voetbal aan. "Als ik in het stadion bij ADO zit, wat je allemaal om je heen hoort. Wat geroepen wordt naar spelers, naar scheidsrechters en eigenlijk hoe makkelijk het is om met homo te schelden."

Volgens Van Asten laat dat zien dat de oplossing niet alleen buiten Nederland gezocht moet worden. "Dus we moeten het ook echt bij onszelf zoeken. Wat doen wij om te zorgen dat er weer een tolerante cultuur is? Dan kunnen we niet alleen maar wijzen naar de ander."

Jongeren voelen zich minder vrij

De cijfers kunnen volgens Van Asten grote gevolgen hebben voor jongeren die zelf homoseksueel zijn. Hij voelt zich zelf veilig op straat, maar plaatst daar een kanttekening bij. "Ik kan me ook heel goed voorstellen voor jongeren die nu met dit soort cijfers in de klas of in een voetbalteam zitten, dat die dat veel en veel zwaarder hebben."

Van Asten loopt naar eigen zeggen niet vaak hand in hand met zijn man, maar benadrukt dat dit niet komt doordat hij zich bedreigd voelt. "En het is ook niet dat ik affectie op straat uitsluit of zo, dat is verre van dat. Maar nee, ik voel me niet bedreigd."

Vooral voor jongeren wil hij dat de situatie verbetert. "Om te zorgen dat ook zij gewoon ervoor uit kunnen komen. Want ik denk echt: voor iedereen die echt zichzelf kan zijn, daar hebben we wat aan uiteindelijk in Nederland. Dat geeft die kracht van Nederland."