Schotland, Wales en Noord-Ierland denken aan onafhankelijkheid van VK: 'Breuk door Brexit op gang gekomen'

Na het afscheiden van de Europese Unie is er mogelijk ook een breuk binnen het Verenigd Koninkrijk aanstaande. Schotland, Wales en Noord-Ierland willen onafhankelijkheid weer op de Londense agenda. Volgens directeur van debatcentrum De Balie Yoeri Albrecht zal het zo'n vaart niet lopen, al maakt hij zich zorgen over de mogelijke gevolgen.

Op 14 september kwamen de leiders van Schotland, Wales en Noord-Ierland bijeen in Cardiff om nauwer samen te werken en zich uit te spreken voor constitutionele veranderingen. Dit gezamenlijke optreden is het gevolg van een jarenlang broeiproces, vertelt Albrecht in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

"Tijdens het referendum van Brexit, het uitreden van Groot-Brittannië uit de Europese Unie, stemde een kleine meerderheid in Engeland voor wegwezen, maar in Schotland, Wales en Noord-Ierland wilden ze in de Unie blijven. De breuk die al eerder op gang gekomen was, werd met de Brexit-stem veel groter."

Voor het eerst hebben alle drie de Britse deelgebieden nu een leider uit een partij die streeft naar meer zelfstandigheid of het verlaten van het Verenigd Koninkrijk. "Ze zijn links-nationalistisch, een soort onafhankelijkheidsbeweging. Ze hebben met zijn drieën gezegd dat ze hier eens druk op gaan zetten, omdat meer en meer blijkt dat de Brexit schadelijk is geweest. Ze willen hun eigen toekomst bepalen, omdat ze vinden dat de Engelsen hun maar blijven lastigvallen."

De Engelse regering in Londen vinden ze een puinhoop. "Logisch, er zijn veel premiers geweest de laatste jaren. Eentje was korter aan de macht dan een kropje sla het hield in de supermarkt. Ze hebben niet ongelijk en spelen daar dus op in."

'VK valt niet morgen uit elkaar'

Of afsplitsing realistisch is, is nog maar de vraag. "In Wales zitten mensen niet echt te wachten op onafhankelijkheid, 37 procent ongeveer." In Noord-Ierland wordt de optie nog het meest besproken, mogelijk om een hereniging tussen Ierland en Noord-Ierland te realiseren.

"Het is wat dat betreft een langjarige trend en het loopt op. Dat Noord-Ierland, Schotland en Wales een eigen parlement kregen, kwam al uit de tijd van Tony Blair. Het is alleen niet realistisch dat morgen het Verenigd Koninkrijk uit elkaar valt. Ze oefenen gewoon druk uit om meer zelfbeschikkingsruimte te krijgen. Dat kan er wel voor zorgen dat de breuklijnen verder uitgezet worden", zegt Albrecht.

Andy Burnham, de nieuwe premier van Engeland, heeft lange tijd campagne gevoerd voor meer 'devolution', oftewel zelfbeschikking in die regio's. "Dat leek hem politiek goed uit te komen. Nu hij premier is, bijt dat een beetje in zijn staart. Nou moet hij hierop handelen, maar daar heeft hij geen zin in. Zijn macht wordt mogelijk minder en het VK wordt dan meer uit elkaar gejaagd. Het wordt spannend."

Mocht er daadwerkelijk een afsplitsing plaatsvinden, dan zijn de gevolgen niet positief voor Nederland. "Het is voor ons beter dat we één handelsgebied hebben in Groot-Brittannië. Dat je niet met een truck naar Engeland moet, door Engeland rijdt en bij de grens met Wales opnieuw douane hebt. Voor de handel in Europa is het echt niet goed."