Rusland kiest zondag opnieuw voor Poetin, nieuwe mobilisatie dreigt na verkiezingen

In Rusland vinden vanaf 18 september nieuwe verkiezingen plaats. Dat Vladimir Poetin wint, lijkt vooraf vast te staan. Toch is de stembusgang volgens NOS-verslaggever Wessel de Jong wel degelijk van belang. Poetin wil laten zien dat ondanks de oorlog in Oekraïne het land gewoon doorgaat. Tegelijkertijd ziet hij dat de oorlog in Oekraïne steeds meer op een wereldoorlog begint te lijken, omdat Rusland soldaten over de hele wereld ronselt.

Het Kremlin wil de schijn ophouden dat het goed gaat met het land. "Een belangrijk doel van Poetin is om normaliteit uit te stralen. Dat het land gewoon doorgaat, studenten naar school gaan en dat het bedrijfsleven fantastisch gaat. Oh ja, en het is nog ergens oorlog. Dat is voor hem een voetnoot", zegt De Jong in WNL Op Zondag.

In Oekraïne zijn, zolang de oorlog voortduurt, verkiezingen geschrapt. Poetin gebruikt dat gegeven regelmatig om Oekraïne als een dictatuur te bestempelen. Volgens De Jong wil de Russische president met de verkiezingen juist het contrast benadrukken.

Oppositie vrijwel volledig uitgeschakeld

Van echte politieke concurrentie is in Rusland nauwelijks sprake. Kandidaten in heel Rusland worden om vergezochte redenen van de kieslijst geschrapt en zelfs gearresteerd. De oude, traditionele oppositiepartij Jabloko was een van de weinige partijen die zich voorzichtig tegen de oorlog uitsprak. Zij zijn in augustus uitgesloten voor deelname aan de verkiezingen. "Zij hadden als enige oppositiepartij een heel voorzichtig anti-oorlogsgeluid. Zelfs die partij is nu tot een extremistische organisatie bestempeld. Dat geeft aan dat de controle van Poetin totaal en maximaal is."

Een van de prominente Jabloko-leden, Lev Schlosberg, ondervond onlangs hoe ver de Russische onderdrukking van critici gaat. Hij kreeg twee weken geleden een gevangenisstraf van ruim elf jaar opgelegd, omdat hij zich publiekelijk kritisch had uitgesproken over de oorlog in Oekraïne. Volgens de Russische autoriteiten maakte hij zich schuldig aan het verspreiden van nepnieuws.

Tijdens de verkiezingen ziet De Jong vooral partijen die elkaar proberen te overtreffen in hun steun voor het Kremlin en de oorlog. "Wat je bij deze verkiezingen ziet, is dat partijen die meedoen, over elkaar buitelen om het pro-oorlogsgeluid maar te laten horen."

Poetinpropaganda

In Rusland wordt de sfeer momenteel bepaald door propaganda, ziet De Jong. "Als je mensen uit de provincie hoort... De haat ten opzichte van Oekraïne is heel groot. Ruim twintig jaar Poetinpropaganda heeft echt effect gehad. De hele samenleving staat in de boze anti-Oekraïnestand."

Tegelijkertijd gaat het economisch helemaal niet goed met Rusland. Ook Russische steden en bedrijven krijgen steeds vaker te maken met Oekraïense droneaanvallen. Zo werden onder meer warenhuizen als Wildberries aangevallen. Toch blijft de bevolking opvallend positief. "De veerkracht van de Russen is gigantisch. Er is ook geen ruimte om in protest te komen. Dat laat je echt wel uit je hoofd. Ze willen echt wel vrede, alleen moeten de Oekraïners dan wel doen wat zij zeggen."

Nieuwe mobilisatie na de verkiezingen?

Ondertussen wordt rekening gehouden met een nieuwe mobilisatie van Russische militairen. Volgens De Jong is het goed mogelijk dat Poetin daarmee wacht tot na de verkiezingen. "Ik denk niet dat het gaat gebeuren zoals in het begin van de oorlog, dat zou veel te riskant zijn. Dan zouden de jongemannen, in hoeverre ze er al niet vandoor zijn gegaan, nog meer vertrekken. Er zou een nog grotere stroom op gang komen."

Een nieuwe mobilisatie zal volgens hem daarom waarschijnlijk minder zichtbaar en geleidelijk worden uitgevoerd. "Ze zullen het voorzichtiger doen. Er zal niet een soort groot moment komen, maar dan nog waarschuwen Oekraïners voor een nieuwe golf van Russen. Men moet alleen niet denken dat dit een gamechanger zou zijn. De Russische verliezen zijn de afgelopen maanden maximaal geweest, met 40.000 soldaten per maand die sneuvelen. Dat is bizar. Als ze dan 50.000 nieuwe sturen, met tien dagen opleiding in de benen, gaat dat dan het verschil maken? Ze zijn kanonnenvlees."

De oorlog begint inmiddels steeds meer op een wereldoorlog te lijken, stelt De Jong. "Rusland wordt verarmd, dus ze kunnen niet meer de gigantische bedragen aan nieuwe soldaten bieden. Daarom halen ze soldaten uit Afrika, Colombia enzovoort. Wat dat betreft is het een wereldoorlog. De hele wereld staat aan de frontlijn, van Slowaken tot Brazilianen." Ook Noord-Koreaanse militairen vechten aan Russische zijde mee in de oorlog.

'Rusland wil Oekraïense cultuur zuiveren'

De NOS-verslaggever is voor zijn werk veel in Oekraïne en ziet dat strategische doelen steeds vaker worden aangevallen. Als voorbeeld noemt hij een drukkerij die hij bezocht. Het was een van de grootste drukkerijen van Oekraïne, waar maandelijks zo'n 800.000 boeken werden gedrukt. Tot de nacht van 19 op 20 juli, toen een Russische ballistische raket het gebouw volledig verwoestte.

Op dat moment werden er veel schoolboeken gedrukt. Het gevolg is dat leerlingen nu zonder lesmateriaal komen te zitten. "Als er geen lesboeken meer zijn en het onderwijs achteruit gaat, is de gedachtegang van Rusland dat ouders naar het buitenland vluchten. Het geeft duidelijk de intentie van het Kremlin aan. Of mensen moeten vluchten, waardoor de politiek in andere landen onder druk komt te staan, of ze mogen dood."

"Of ze integreren", vervolgt hij, "zodat ze geen Oekraïens meer leren en dat de toekomst van Oekraïne wat dat betreft verdwijnt. Het is niet een uit de hand gelopen burenruzie, een land dat zichzelf superieur vindt is hier een andere cultuur aan het zuiveren."