Kabinet wil procedures stroomnet versnellen: 'Tien jaar praten en twee jaar bouwen is te lang'

Het kabinet wil de procedures voor de uitbreiding van het elektriciteitsnet flink versnellen. Met een pakket aan maatregelen moeten vergunningstrajecten worden vereenvoudigd of geschrapt, zodat onder meer hoogspanningsverbindingen en transformatorhuisjes sneller kunnen worden aangelegd. Netbeheerders zijn blij met de plannen en zeggen dat er vanwege de problemen op het stroomnet haast is geboden.

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei, CDA) zegt in het radioprogramma Sven op 1 dat de huidige regels ervoor zorgen dat het te lang duurt voordat grote projecten van de grond komen. "We hebben dit land vol met regels gezet als het gaat om het bouwen van projecten. Daar hebben we aan de voorkant van de Omgevingswet bijvoorbeeld niet altijd even goed over nagedacht. Met als gevolg dat we heel veel stappen nemen voordat we tot een beslissing komen."

Sven op 1 is hier terug te luisteren als podcast:

Het kabinet grijpt daarvoor onder meer terug op onderdelen van de voormalige Crisis- en herstelwet. Zo kan bij bepaalde grote projecten straks direct beroep worden ingesteld bij de Raad van State, zonder eerst langs de rechtbank te gaan. Volgens De Bat kan dat enorm helpen om procedures te versnellen. De maatregelen zijn vooral bedoeld voor grote projecten waarbij het nu het meest vastloopt, zoals de uitbreiding van het hoogspanningsnet.

Niet voor ieder transformatorhuisje naar de rechter

Dat betekent volgens De Bat niet dat burgers hun recht om bezwaar te maken verliezen. "In eerste instantie gaan mensen sowieso geïnformeerd worden over de plannen. Daar kun je al over in gesprek. Vervolgens kun je altijd in bezwaar." Wel vindt hij dat niet voor ieder klein project langdurige juridische procedures nodig moeten zijn. Als voorbeeld noemt hij transformatorhuisjes, waarvan er in een grote stad soms tientallen nodig zijn.

Gemeenten zouden volgens hem vooraf beter moeten plannen waar die huisjes komen en inwoners daarbij moeten betrekken. "Als je dan één plan neerlegt, dan ziet iedereen ook dat het overal komt, waardoor je ook snapt dat het niet anders kan." De Bat erkent dat daar aan de voorkant nog winst te behalen valt. "Je zult aan de voorkant het gesprek aan moeten waarom het belangrijk is, dat hebben we misschien niet altijd genoeg gedaan." Door duidelijk te maken hoeveel transformatorhuisjes er nodig zijn en bewoners mee te laten denken over de locaties, moet volgens hem meer draagvlak ontstaan.

'Tien jaar praten en twee jaar bouwen'

De staatssecretaris vindt dat de huidige procedures simpelweg te veel tijd kosten. "Het duurde nu gewoon te lang. Soms kwamen we uit op de reminder van tien jaar praten en twee jaar bouwen. Dat is niet wat normaal is wil je vooruitkomen in een land." Volgens De Bat heeft die vertraging grote gevolgen: "Woningen worden niet gebouwd, de economie kan niet uitbreiden, de industrie kan niet verduurzamen. Dan is tien jaar praten gewoon te lang."

Bij de aangewezen projecten moet de Raad van State bovendien binnen een half jaar uitspraak doen. "Dus dat betekent tempo. Dat hebben we nodig." De Bat vindt dat noodzakelijk om de uitbreiding van het elektriciteitsnet op gang te krijgen. Het alternatief is volgens hem nog schadelijker: "Laten zoals het was, dan hebben we zoveel economische schade, bouwen we geen woningen en gaan we de industrie niet verduurzamen."

Netbeheerders reageren positief op het pakket. Hans-Peter Oskam, directeur van Netbeheer Nederland, noemt het goed dat er "in de geest van een crisiswet" wordt gehandeld. Ook de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) is positief. Voorzitter Olof van der Gaag noemt de maatregelen een goed gevulde "gereedschapskist" om sneller te bouwen en minder lang over energie-infrastructuur te praten. Wel waarschuwt hij dat Nederland niet moet wachten tot alle nieuwe wetgeving van kracht is.