Hypotheekrenteaftrek snel afschaffen? 'Dat roepen politici voor stemmen van mensen die er geen snars van begrijpen'

Het snel afschaffen van de hypotheekrenteaftrek is onverstandig. Daarvoor waarschuwen hoofdredacteur van Vastgoedjournaal Ariana Manduzai en Enno Wiertsema, directeur van de Branchevereniging Financieel Adviseurs in Stand van Nederland op NPO Radio 1. "Als je ertoe besluit, moet je het héél langzaam doen. Politici die roepen: morgen afschaffen, dat is quatsch."

De Hypotheker heeft onlangs berekend hoeveel van de aangeboden koopwoningen bereikbaar zijn voor mensen met een modaal inkomen van 48.000 euro per jaar. Voor een tweeverdienershuishouden waarin beide partners een modaal inkomen verdienen, is 32 procent van de woningen op de markt betaalbaar. Voor alleenstaanden met een modaal inkomen ligt dat percentage veel lager: slechts 1 procent.

In Den Haag klinkt steeds vaker de roep om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen, als mogelijke oplossing om de woningmarkt weer in beweging te krijgen. CDA-leider Henri Bontenbal pleitte vorige week in zijn HJ Schoo-lezing nog voor het afschaffen van het belastingvoordeel voor woningeigenaren. "We moeten als samenleving en politiek de komende tijd deze discussie durven voeren, zodat we ook in de toekomst een solidair land blijven."

Hoofdredacteur van Vastgoedjournaal Ariana Manduzai luisterde naar de oproep van Bontenbal. Zij waarschuwt dat het snel afschaffen van de hypotheekrenteaftrek de woningmarkt kan schaden. "Het gaat hier om twee dingen: de korte termijn en de lange termijn. Als je nu in één keer de hypotheekrenteaftrek afschaft, zijn starters de dupe", zegt ze. "Op de lange termijn heb je niet meer het fiscale voordeel voor eigenwoningbezitters, die ook al overwaarde hebben. Zonder de hypotheekrenteaftrek krijg je dan wel een eerlijkere woningmarkt."

'Onnodige ophitserij'

Maar ze vindt het pleidooi van Bontenbal "onnodige ophitserij". "Het is prima om de hypotheekrenteaftrek op termijn af te schaffen, daar zijn alle economen het over eens, maar je moet het over een hele lange termijn gaan doen, zodat mensen die nu een woning gaan kopen, het niet voelen."

Het CDA pleitte overigens eerder voor de geleidelijke afschaffing van het fiscale voordeel voor huiseigenaren en dus niet voor een directe afschaffing. "Dat is prima. Maar met de huidige renteaftrek heeft het wel veel impact", zegt Manduzai. "Als je de hypotheekrenteaftrek wil afschaffen, had het dan gedaan toen die rente 2 procent was. Dan hadden mensen het minder gemerkt." Dat is niet gebeurd "omdat het politieke zelfmoord is", denkt ze.

Luister Stand van Nederland nu terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Enno Wiertsema, directeur van de Branchevereniging Financieel Adviseurs, is het met Manduzai eens. "Als je ertoe besluit, moet je het héél langzaam doen. Politici die roepen: 'morgen afschaffen', dat is quatsch. Dat roepen ze misschien om wat stemmen te trekken van mensen die geen snars verstand hebben van deze zaak, maar dat moeten we niet doen met z'n allen. Ik heb wel een beetje vertrouwen in Den Haag en ik denk ook niet dat dat zal gebeuren", zegt hij over het snel afschaffen van het belastingvoordeel.

'Puur politiek vraagstuk'

Hoewel Manduzai denkt dat het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek op lange termijn goed is voor de woningmarkt, is Wiertsema daar niet van overtuigd. "Het idee dat we het er economisch gezien over eens zijn dat de hypotheekrenteaftrek afgeschaft moet worden, is gewoon niet waar. Er is geen enkele financiële, fiscale of economische wet die uitlegt waarom het moet."

"Het is puur een politiek vraagstuk", gaat hij verder. "Henri Bontenbal zegt: we moeten dit durven en het wordt eerlijker en socialer. Ik weet niet wat de norm van eerlijker is, maar het heeft echt niets met financiële stabiliteit en regels te maken. Het is echt een politiek vraagstuk, omdat sommige mensen het niet eerlijk vinden dat huizenbezitters een fiscaal voordeel hebben."

Wiertsema denkt dat het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek veel woningeigenaren in de problemen kan brengen. "Mensen met middeninkomens die in een huis van vier of vijf ton wonen, gaan een groot probleem krijgen, want zij kunnen het huis niet meer betalen. En die rijke stinkerds in Wassenaar kunnen er wel blijven wonen. Je raakt echt de verkeerde mensen, ik denk dat het onverstandig is. Als je het eerlijker wil doen, zorg dan dat iedereen huursubsidie krijgt."

Manduzai is het daar niet mee eens. "Voor de balans op de woningmarkt is het volgens woningmarkteconomen goed om op de lange termijn de hypotheekrenteaftrek af te schaffen. Als je nu huurt, dan bouw je geen enkel vermogen op. Dan heb je geen enkel voordeel van vermogensopbouw die eigenwoningbezitters nu wel hebben. Het wordt minder aantrekkelijk gemaakt om te huren. Terwijl, als je huur en eigenwoningbezit gelijker trekt, leidt dat tot minder spanning op de woningmarkt."

Maar, benadrukt ze, het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek moet geleidelijk gebeuren. "In deze oververhitte markt vind ik het niet gek als je de hypotheekrenteaftrek nog even laat voor wat het is. Als straks de miljoen woningen zijn gebouwd en de vraag is wat minder en we in economisch stabiele tijden met een lage rente terechtkomen, dan heeft het veel minder impact. Het is nu olie op het vuur gooien."

Voor wie bouwen we?

Wiertsema: "Daar zijn wij het over eens. Het is op dit moment verstandig om er niet te veel aan te frunniken, want het brengt onzekerheid en dat is altijd slecht voor de economie. Er moeten drie dingen gebeuren om de woningmarkt op gang te krijgen: bouwen, bouwen en bouwen."

Daarbij moet vooraf wel goed worden nagedacht voor wie we bouwen, besluit hij. "Gemeenten geven aan dat er vooral veel sociale woningbouw gebouwd moet worden. Ik begrijp dat, ik heb er ook sympathie voor, omdat mensen die echt afhankelijk zijn van sociale woningbouw bijna geen keuze hebben."

"Maar als je ook grotere huizen neerzet, gaat iemand uit een middelgroot huis naar het grote huis. Dat middelgrote huis komt vrij. Iemand uit een klein huis gaat naar het middelgrote huis en de starter kan naar het kleine huis. Als je een groter huis bouwt, brengt dat drie, vier of vijf verhuisbewegingen op gang. Bouw je enkel sociale woningen, dan is het probleem dat we over tien jaar met alleen maar hele kleine rotflatjes zitten en iedereen die wil doorstromen hetzelfde probleem heeft."