Politie maakt stem van Odido-hacker openbaar: 'Iemand herkent die stem'

De politie heeft de stem openbaar gemaakt van de man die begin dit jaar met één telefoontje toegang kreeg tot de gegevens van ruim zes miljoen Nederlanders. Techdeskundige Ben van der Burg verwacht dat vooral iemand uit de directe omgeving van de verdachte de stem zal herkennen. "Het meest waarschijnlijk is dat een familielid of buurman de stem van deze hacker herkent."

De stem van de verdachte werd maandagavond uitgezonden in Opsporing Verzocht. De man deed zich voor als IT-medewerker van Odido en wist een medewerker ervan te overtuigen in te loggen op een intern systeem. Via een nagebouwde inlogpagina kregen hackers uiteindelijk toegang tot de gegevens van ongeveer zes miljoen klanten.

Van der Burg denkt dat hij zelf snel argwaan zou hebben gekregen bij het telefoongesprek. De verdachte sprak over interne tickets en stuurde de medewerker naar een link. "Hij zegt: er staan interne tickets open en hier heb je een link, en dan zijn al die tickets weg. Ik zou gelijk denken: wat is dit? En dan vragen: welk ticket? Nee, alle tickets. Dus hij ging er vrij snel overheen."

Toch wil Van der Burg de medewerker die werd misleid niet de schuld geven. Volgens hem zijn menselijke fouten nu eenmaal een belangrijk onderdeel van veel hacks. "Ongeveer 90 procent van alle hacks komt door menselijke fouten. Mensen doen iets raars, iets doms, iets wat niet klopt. Dat is dus ook in dit geval gebeurd. Je kunt haar daar niet alleen de schuld van geven. Je moet het zo beveiligen dat zij die fout niet kan maken."

Geen stemmendatabase

De politie hoopt dat iemand de stem van de verdachte herkent. Een stem kan volgens Van der Burg echter niet zomaar worden vergeleken met een grote database, zoals dat bij gezichtsherkenning wel kan. "Er is geen stemmendatabase waarin je deze stem kunt invoeren en vervolgens kunt kijken welke andere stem daarbij past. Dat is dus best lastig."

Daarom kan juist iemand uit de omgeving van de verdachte belangrijk zijn. Van der Burg verwijst naar de zaak van de Unabomber, de Amerikaanse terrorist die jarenlang bombrieven verstuurde. Zijn broer herkende uiteindelijk de manier waarop de brieven waren geschreven. "Aan de toon van de woorden." Volgens Van der Burg kan dat bij deze zaak vergelijkbaar werken. "Het meest waarschijnlijk is dat een familielid of buurman de stem van deze hacker herkent. Die moet dan naar de politie gaan."

Mocht er vervolgens een verdachte worden aangehouden die ontkent dat hij de beller is, dan kan technologie volgens Van der Burg alsnog helpen. "Dan kunnen ze met AI kijken naar de toon en de manier waarop iemand praat. Vervolgens kunnen ze kijken: ja, dat is wel jouw stem." Het gaat hierbij nadrukkelijk om een echte stem. De politie gaat ervan uit dat de opname niet met AI is gemaakt of gemanipuleerd.

Domme boef

Ook oud-politicus en stemacteur Boris van der Ham denkt dat de openbaarmaking van de stem iets kan opleveren. "Als je dan tien mensen hebt die iets in die stem herkennen, dan heb je in ieder geval weer een kleiner groepje waar je uit kunt vissen." Hij verwacht dat iemand de stem uiteindelijk zal herkennen. "Er zal echt iemand zijn die gisteravond, vanmorgen of op internet heeft gehoord wie dit is."

Acteur Kevin Hassing hoort specifieke kenmerken in de stem van de verdachte. "Ik herken er wel een soort accent in. Dus het is niet geheel onbeduidend." Volgens Hassing is de boef bijzonder dom geweest. "Als je iemand oplicht, moet je niet met je eigen stem bellen. Daar moet je op letten." Dat de hacker tijdens de oplichting zijn echte stem gebruikte, noemt Hassing opvallend. "Dit is gewoon in een val lopen natuurlijk. Je weet dat je opgenomen kunt worden. Dat zeggen ze zelfs van tevoren."

De verdachte wist uiteindelijk de gegevens van miljoenen Nederlanders te bemachtigen, maar heeft daarbij dus ook een belangrijk spoor voor de politie achtergelaten. "Als je de gegevens van zes miljoen mensen te pakken hebt, heb je het ook niet slecht gedaan. Maar als je vervolgens met je stem wordt uitgezonden... Binnen een paar dagen weten ze wie het is, dat weet ik zeker", besluit Hassing.