Oud-PvdA-minister: bezuinigen op zorg en sociale zekerheid onvermijdelijk
Oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem denkt dat bezuinigingen op de zorg en sociale zekerheid onvermijdelijk zijn. "De groei gaat gewoon te hard. Dat vreet aan onze begroting, dat vreet aan onze publieke middelen", zegt de burgemeester van Eindhoven in het radioprogramma Sven op 1.
Het kabinet stelde eerder forse ombuigingen in de zorg en sociale zekerheid voor, maar stuitte daarbij op grote tegenstand. Ook Progressief Nederland-leider Jesse Klaver maakte duidelijk dat de voorgestelde bezuinigingen van tafel moeten voordat zijn partij steun wil verlenen aan de begroting.
Maar volgens oud-PvdA-minister Dijsselbloem, inmiddels burgemeester van Eindhoven, zijn de zogenoemde ombuigingen onvermijdelijk. Volgens hem moet er geld worden vrijgemaakt voor investeringen in de economie.
"De staatsschuld is op dit moment heel laag. Dus ja, daar zit ruimte", zegt Dijsselbloem op de vraag waar het geld vandaan moet komen. "Alleen, het CPB zegt: die ruimte gaat al heel snel afnemen, echt problematisch afnemen, vanwege de oplopende consumptieve uitgaven."
'Cconsumptieve uitgaven onder controle brengen'
Consumptieve overheidsuitgaven zijn uitgaven aan zaken die direct nodig zijn en jaarlijks terugkeren, zoals onderwijs, defensie en zorg. "Hier kom je bij de kern: als je echt meer ruimte wil hebben, langjarig, voor investeringen in onze toekomst, dan zul je de consumptieve uitgaven onder controle moeten brengen. Dat is niet populair, ik weet het", zegt Dijsselbloem.
“Als je echt meer ruimte wil hebben, langjarig, voor investeringen in onze toekomst, dan zul je de consumptieve uitgaven onder controle moeten brengen. Dat is niet populair, ik weet het.”
Een andere mogelijkheid is het verhogen van de inkomstenbelasting. "Maar je zult ruimte moeten creëren", benadrukt hij. Hij begrijpt het kabinet dan ook in de wens om de zorgkosten en uitgaven aan sociale zekerheid terug te dringen. "Ik denk dat je op langere termijn moet zorgen dat die uitgaven gematigd groeien en liefst niet sneller dan onze economische groei."
Volgens de oud-minister van Financiën, die deze functie van 2012 tot 2017 bekleedde, is dat mogelijk. "In onze periode hebben we de zorguitgaven echt een aantal jaren weten af te remmen. De groei van de zorg ging terug naar 1 tot 1,5 procent. Maar daarna zijn de zorguitgaven weer veel sneller gaan stijgen. Ik weet niet precies waar we nu op zitten. 5, 6, soms 7 procent per jaar. Die groei gaat gewoon te hard. Dat vreet aan onze begroting en dat vreet aan onze publieke middelen."
Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.
Bezuinigen op de zorg en sociale zekerheid is volgens hem dan ook "onvermijdelijk". "De kosten lopen nu te sterk op, dat zul je moeten afremmen. Linksom of rechtsom zal die begroting op orde gehouden moeten worden. Je moet de kostenstijging in pas laten lopen met ons welvaartsniveau, dus met onze groei. En als je erin slaagt meer economische groei te genereren, ontstaat er meer ruimte in de begroting en kun je weer geld vrijmaken voor de brede welvaart."
Begrotingsbeleid
Dijsselbloem is het eens met oud-topman van ASML Peter Wennink, die vrijdag in Vrij Nederland het huidige Nederlandse begrotingsbeleid 'middeleeuws' noemde, omdat de overheid geen onderscheid maakt tussen consumptieve uitgaven en strategische investeringen. Het Rijk werkt nu met een kasstelsel, waarbij uitgaven direct als kosten worden geboekt.
Wennink pleit voor een baten-lastenstelsel, zoals dat in het bedrijfsleven en landen als Duitsland wordt gebruikt. Daarbij wordt niet alleen naar de directe kosten gekeken, maar ook naar de langetermijnopbrengsten van investeringen in bijvoorbeeld innovatie, kennis en technologie.
Dijsselbloem, die deel uitmaakte van de commissie-Wennink die leidde tot het Rapport Wennink, is het met de oud-ASML-topman eens. "Het is een fundamenteel andere manier om naar de begroting te kijken, waarbij je onderscheid maakt tussen consumptieve uitgaven, die elk jaar terugkeren, zoals onderwijs, defensie en zorg, en investeringen."
"Het is niet zo dat daar een grote geldmachine mee wordt aangezet, dat is nog weleens een misverstand. Dat staan de Europese begrotingsregels ook niet toe, maar het maakt wel dat we een ander debat gaan voeren. In Den Haag gaat het debat altijd over de consumptieve uitgaven, over koopkracht, bezuinigen op sociale zekerheid en wel of niet box 3-belastingen, terwijl het debat veel te weinig gaat over investeringen."