Oud-NAVO-ambassadeur VS: kans op derde wereldoorlog was niet eerder zo groot door blunder Trump

Een nieuwe wereldoorlog is nog nooit zo dichtbij geweest als nu. Dat constateert voormalig NAVO-ambassadeur van de VS Ivo Daalder in Sven op 1. Volgens Daalder heeft de Amerikaanse president Donald Trump een strategische blunder gemaakt door verwikkeld te raken in een oorlog met Iran, waardoor de militaire slagkracht van de Verenigde Staten elders in de wereld is verzwakt.

Verschillende westerse inlichtingendiensten, waaronder de Nederlandse MIVD, waarschuwen voor verdere Russische militaire escalatie in Europa. Volgens recente Amerikaanse inlichtingen bestaat de zorg dat president Vladimir Poetin de vastberadenheid van de NAVO mogelijk wil testen, bijvoorbeeld met een aanval op de Baltische Staten. Die zorgen nemen toe nu de Verenigde Staten veel militaire aandacht en middelen op het Midden-Oosten richten.

Ook Daalder gelooft dat de "kans is toegenomen" op verdere Russische agressie, zegt hij in gesprek met Sven Kockelmann. "Of het nou aan de oostgrens is of gaat om meer hybride oorlogsvoering; ik denk dat de kans dat de Russen gaan porren om te kijken hoe stevig de NAVO is, vergroot is. Het is van Trump strategisch fataal geweest om die oorlog met Iran, die helemaal niet nodig was, te beginnen."

'Militaire macht Amerika sterk afgenomen'

Door de oorlog in het Midden-Oosten heeft Amerika de militaire aanwezigheid in Azië afgebouwd. "De militaire macht van Amerika is sterk afgenomen in Azië omdat het naar de Golf moest", weet Daalder. "Poetin en Xi kunnen nu met elkaar bespreken: hoe sterk is Trump? 'En wat nou als wij tegelijk iets in Taiwan of in de Baltische Staten gaan proberen?' Er worden dan grote vraagtekens geplaatst bij de verdeling van de Amerikaanse macht in Europa en Azië."

Voor China wordt het door de oorlog in het Midden-Oosten eenvoudiger om militair in te grijpen in Taiwan. Rusland zou zijn ogen vooral gericht hebben op Letland, Litouwen en Estland. "We zijn op een moment in de wereld waarop de kans op een grotere oorlog groter is geworden dan in ons hele leven", waarschuwt Daalder. "Ik geloof dat wij in een zeer onstabiel moment staan in de wereldpolitiek."

De kans op een derde wereldoorlog is volgens hem dus groter dan tijdens de Koude Oorlog. "Dat betekent niet dat die groot is, maar hij is groter dan die ooit geweest is. Ik geloof dat we te weinig bewust zijn, vooral in Amerika, van dit risico. Amerika heeft gigantische stappen genomen de afgelopen zes maanden om de militaire macht te verzwakken, vooral in Azië en Europa, op een moment dat Xi en Poetin geen enkele moeite hebben om militair in te grijpen. Dat hebben we gezien in Oekraïne en we zien het dagelijks rond Taiwan met de Chinese militaire macht daar."

Witkoff en Kushner

Ondertussen waren de Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner afgelopen week in Rusland en Oekraïne om te praten over vrede. Rusland sprak na afloop van de gesprekken over een "buitengewoon openhartige" bijeenkomst, al zijn concrete resultaten vooralsnog niet bekendgemaakt. Daalder heeft er weinig vertrouwen in dat Witkoff en Kushner vrede dichterbij kunnen brengen: "Ik ben geen fan van deze, wat zal ik zeggen, onsubtiele diplomaten."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

"Ze zijn ingenomen door goud in het Kremlin en de mooie woorden van masterspy Vladimir Poetin. Ze zijn acht keer naar Moskou gegaan en eindelijk een keertje naar Kiev, voor een dagje. Daar zeggen ze hoe fijn het is dat Russen mensen zijn die respect tonen en je kunt vertrouwen..."

Voorafgaand aan het bezoek van Witkoff en Kushner aan Rusland zou het hoofd van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, John Ratcliffe, naar Moskou zijn gereisd. Hij zou Rusland hebben gewaarschuwd dat het land er militair slecht voorstaat en dat ook de economische vooruitzichten somber zijn en daarom een deal moet sluiten. Volgens Daalder is die boodschap niet aangekomen. "Poetin heeft weer gezegd: de oorlog is over voor het einde van dit jaar en we zullen de Donbas in handen hebben."