Duitsland 'wankelt' door grote zege radicaalrechtse AfD: 'Enorme ruk naar rechts'
De overwinning van de radicaalrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) bij de verkiezingen in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt is een "enorme ruk naar rechts" en "een nachtmerrie voor bondskanselier Merz". Dat zegt politiek journalist Leonard Ornstein in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Dit is voor Europa en ook voor Nederland ingrijpend."
AfD heeft in de oostelijke deelstaat net geen absolute meerderheid behaald. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat AfD 43,8 procent van de stemmen kreeg, twee keer zo veel als tijdens de verkiezingen van 2021. De christendemocraten (CDU) eindigden met 17,2 procent van de stemmen op de tweede plaats. De SPD behaalde 9,3 procent van de stemmen, de Groenen 8,9 procent en Die Linke 8,6 procent.
De zeer linkse partij BSW behaalde met 5,3 procent net de kiesdrempel en komt dus ook in het parlement. De opkomst bij de verkiezingen was bijna 78 procent. Dat is de hoogste opkomst in Saksen-Anhalt sinds de Duitse hereniging in 1990.
De AfD heeft in Saksen-Anhalt een historische verkiezingswinst geboekt met 43,8 procent van de stemmen. "Het is een enorme ruk naar rechts", zegt journalist Leonard Ornstein. De uitslag is een grote klap voor bondskanselier Friedrich Merz en de CDU. "Misschien wel het begin van… pic.twitter.com/ul7WJzjFuF
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) September 7, 2026
Ondanks de grote winst van AfD is nog niet duidelijk wie de nieuwe regering in Saksen-Anhalt gaat leiden. De gevestigde partijen hebben aangegeven niet te willen samenwerken met AfD. Volgens de lokale AfD-voorman Ulrich Siegmund is "alles mogelijk", zo zei hij in zijn overwinningsspeech.
Ook Leonard Ornstein ziet kansen voor de radicaalrechtse partij. "De partij maakt nu echt een enorme kans om in deze deelstaat in de regering te komen en de premier te leveren."
Sociale welvaartsstaat
AfD staat te boek als radicaalrechts vanwege haar harde migratiestandpunten. Maar volgens Ornstein is dat niet het enige onderwerp waarmee de partij kiezers wist te mobiliseren. "Een van de belangrijkste punten van deze partij is dat er onmiddellijk iets aan het onderwijs moet gebeuren. Dat vinden ze veel te woke. Veel kiezers zijn daarop aangeslagen."
"Natuurlijk is er ook het punt van migratie. Abschieben, uitzetten, was het belangrijkste woord tijdens de campagne. Maar de grote verrassing is dat alle kiezersonderzoeken nu laten zien dat de economie, het handhaven van de sociale welvaartsstaat in Duitsland, het punt is waarop AfD gewonnen heeft. Dat vind ik opmerkelijk, want je zou denken dat dat het punt is van linkse partijen. Maar nee, de AfD heeft daarmee de verkiezingen gewonnen."
“De grote verrassing is dat alle kiezersonderzoeken nu laten zien dat de economie, het handhaven van de sociale welvaartsstaat in Duitsland, het punt is waarop AfD gewonnen heeft.”
Merz waarschuwde dat Duitsland mogelijk minder buitenlandse investeringen krijgt bij een zege van AfD. Ornstein vraagt zich af of het echt zover komt. "Merz heeft nog wel geprobeerd om te zeggen: 'het land krijgt nu minder investeringen, het zal een klap worden voor onze economie dat AfD regeert', maar dat moeten we allemaal nog maar zien. Vanuit het kamp van de Amerikaanse president Trump, MAGA, kwamen natuurlijk meteen enorme felicitaties. Ik moet nog zien dat het ook heel veel schade aan Duitsland gaat geven, maar het is in ieder geval een enorme radicale verandering."
'Stabielste democratie van West-Europa wankelt'
De AfD-overwinning is volgens Ornstein een definitieve afrekening van de kiezer met de 'Wir schaffen das'-politiek van oud-bondskanselier Angela Merkel, de voorganger en partijgenoot van Merz. "Dit is een enorme tik voor de Duitse christendemocraten, die de bondskanselier leveren", zegt hij. "Je ziet dat voor het eerst sinds 1945 de stabielste democratie van West-Europa begint te wankelen."
"Een extreme partij krijgt het in Saksen-Anhalt voor het zeggen. Een partij die overigens heel erg op Rusland gericht is en voor het eerst toegang gaat krijgen, mochten ze die premier leveren, tot allerlei veiligheidsinformatie. Dit is niet alleen voor Duitsland, maar ook voor Europa en Nederland ingrijpend."
“Dit is een catastrofe en een nachtmerrie voor bondskanselier Merz. Misschien is dit wel het einde van zijn kanselierschap.”
Hoe dan ook is de zege van AfD "een enorme ruk naar rechts", zegt de journalist. Volgens hem kan de overwinning van AfD doorwerken in de landelijke politiek. "Ulrich Siegmund, de charismatische AfD-leider in deze deelstaat, heeft een fenomenale prestatie geleverd door bijna de meerderheid te halen."
"Tegelijkertijd is dit een catastrofe, een nachtmerrie voor bondskanselier Friedrich Merz. Misschien is dit wel het einde van zijn kanselierschap. De man is zeer impopulair. Hij moet met de CDU wat terug gaan doen om de regeringsmacht vast te houden."