Klimaatminister van Veldhoven waarschuwt voor hogere gasprijs: 'En er komt geen prijsgarantie vanuit de overheid'

De gasprijs kan deze winter flink verder oplopen. De kans daarop is volgens klimaatminister Stientje van Veldhoven (D66) "enorm hoog". Een tekort aan gas verwacht ze echter niet: volgens de minister zijn er voldoende mogelijkheden om Nederland deze winter van gas te voorzien. Een prijsgarantie, zoals tijdens de energiecrisis na de Russische invasie van Oekraïne, komt er niet.

"De overheid kan ook geen prijsgarantie geven, dat gaan we ook niet doen. Dit is echt een wereldmarkt", zegt Van Veldhoven in WNL Op Zondag. Volgens haar moeten de beschikbaarheid van gas en de prijs ervan los van elkaar worden gezien.

"Laat maar heel helder zijn: we kunnen ervoor zorgen dat in Nederland elke kachel in een huishouden, in een ziekenhuis en in een bejaardentehuis gewoon blijft branden. Daarvoor hebben we echt genoeg", aldus de minister. "Mensen hoeven zich geen zorgen te maken over een tekort deze winter."

De Nederlandse gasopslagen zijn minder gevuld dan het kabinet eerder als doel stelde. Het streven was om de voorraden voor de winter voor 80 procent te vullen, maar dat niveau wordt waarschijnlijk niet gehaald. Van Veldhoven verdedigt een lagere vulgraad.

Volgens haar komt dat onder meer doordat Nederland inmiddels over meer mogelijkheden beschikt om gas aan te voeren. "Sinds dat rampjaar, wat we toen hadden met Oekraïne, zijn er een paar dingen veranderd. Eén: we hebben heel veel LNG-capaciteit bijgebouwd. We hadden toen geen terminals om LNG uit andere landen te halen en naar Nederland te brengen."

Daarnaast kan staatsbedrijf EBN volgens de minister inmiddels helpen bij het vullen van de voorraden. "Die twee dingen hebben we nu wel, die we toen niet hadden. En daarmee zorgen we ervoor dat we meer mogelijkheden hebben om gas naar Nederland te halen."

Toch erkent Van Veldhoven dat de prijs een probleem kan worden. "De kans dat de prijs omhoog gaat, is wel heel hoog. Het is enorm hoog." Volgens haar komt dat doordat Nederland en andere Europese landen voor gas moeten concurreren op de wereldmarkt.

Groningen achter de hand houden

De lage gasvoorraad leidt ook tot discussie over de voormalige gasputten in Groningen. JA21-leider Joost Eerdmans vindt dat Nederland het dichtstorten van de putten voorlopig moet stoppen, zodat Groningen eventueel als strategische reserve achter de hand kan worden gehouden.

"Maar los van de vraag of je het wel of niet uit de grond haalt: wat is ertegen om te stoppen met het dichtmetselen? Want daar gaat het over. Gewoon even stoppen met het met beton volstorten", zegt Eerdmans. "Daarvan zeggen wij: stop nou met dat dichtstorten. Want dan kun je daarna altijd de vraag opwerpen: wat is de voorraad?"

Eerdmans wijst erop dat er volgens hem nog een grote hoeveelheid gas onder Groningen zit. "500 miljard zit in de grond in Groningen. Mogen we daar niet meer aankomen? Nooit meer. Kijk, hoe leg je dat uit?" Volgens Eerdmans hoeft het daarbij niet te gaan om grootschalige gaswinning. "Een strategische voorraad voor nood, als de wereld in brand staat en er een rampjaar komt."

Van Veldhoven wijst het voorstel af. Een strategische gasvoorraad vindt ze verstandig, maar die hoeft volgens haar niet uit Groningen te komen. "Een strategische voorraad is verstandig. Maar als we alternatieven hebben voor Groningen, laten we dan alsjeblieft één keer onze beloften nakomen die we nog geen drie jaar geleden, vlak na de Oekraïne-crisis, aan die Groningers hebben gedaan."

Volgens de minister is het openhouden van de Groningse gasputten bovendien niet zo eenvoudig als Eerdmans stelt. "Die putten open houden betekent dat je wel moet blijven winnen. Het veld in Groningen is niet stabiel. Het Staatstoezicht op de Mijnen zegt steeds: het enige veilige winningspatroon van Groningen is nul."

Hulp met hoge energierekening

Van Veldhoven erkent wel dat hoge energieprijzen voor veel huishoudens problematisch kunnen zijn. De overheid heeft volgens haar daarom onder meer 200 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een energienoodfonds. "Bijvoorbeeld bij de mensen die eigenlijk al nauwelijks de kachel aan kunnen doen en zich echt niet kunnen veroorloven als het ook maar iets duurder wordt. Daarom hebben we aan de ene kant 200 miljoen in dat energienoodfonds gestopt."

Daarnaast wil het kabinet mensen helpen om hun woning te verduurzamen en zo minder afhankelijk te worden van de internationale energiemarkt. "Je kunt natuurlijk water naar de zee blijven dragen, of je kunt zeggen: hoe zorgen we ervoor dat we strategisch minder afhankelijk worden in onze economische situatie van deze stromen die we niet zelf hebben?" Een garantie op de gasprijs komt er volgens Van Veldhoven in ieder geval niet. "De overheid kan ook geen prijsgarantie geven, dat gaan we ook niet doen. Dit is echt een wereldmarkt."