Burgemeester Halsema luidt noodklok over daklozen en drugsoverlast in Amsterdam: 'De problemen lopen ons over de schoenen'

De leefbaarheid in Amsterdam staat steeds verder onder druk door dakloosheid, drugsgebruik en verloedering. Burgemeester Femke Halsema luidt de noodklok en roept het kabinet op om in actie te komen. Telegraaf-hoofdredacteur Kamran Ullah vindt dat terecht, maar legt de verantwoordelijkheid niet alleen bij Den Haag. "De stad is zo ontzettend smerig", zegt hij.

Halsema waarschuwde dit weekend in televisieprogramma Buitenhof voor de problemen in de grote steden. Volgens de burgemeester gaat het om een combinatie van toenemende dakloosheid, crackgebruik, verloedering en mensen met verward gedrag. "Het probleem in de grote steden loopt ons zo langzamerhand over de schoenen. En daarmee ook onze inwoners. Dus de kwaliteit van leven in onze steden staat onder druk als een gevolg hiervan", zei Halsema.

In Amsterdam zijn volgens Halsema 3644 mensen in beeld die overlast veroorzaken. Het daadwerkelijke aantal dak- en thuislozen ligt volgens de gemeente veel hoger. In de stad zijn onder meer tentenkampen, slaapmatjes op straat en injectienaalden in speeltuinen te zien.

'Mensen zitten al in de shit'

Ullah ziet de gevolgen van de dakloosheid en het drugsgebruik dagelijks terug op straat. "Je zet echt ontzettend veel wat echt onmenselijk is, hoe mensen op straat leven met tentenkampen."

Ook het Amsterdamse besluit om mensen niet langer te beboeten voor buitenslapen komt ter sprake. Sinds juni vorig jaar deelt de gemeente geen boetes meer uit voor buitenslapen. Halsema vindt dat boetes averechts werken, omdat daklozen de boetes niet kunnen betalen en daardoor verder in de schulden raken. Ullah begrijpt die redenering. "Want mensen zitten al in de shit. En als je boetes geeft, dan kunnen ze niet betalen, dus dat duwt ze nog meer in de problemen."

Tegelijkertijd waarschuwt hij voor een mogelijk aanzuigend effect. "Er zijn mensen die zeggen dat ze in Amsterdam geen boete krijgen, dus laat ik daar maar naartoe gaan." Halsema weerspreekt dat beeld. Volgens haar kan niet worden aangetoond dat het beleid meer daklozen naar Amsterdam trekt. Ook andere steden, waaronder Utrecht en Leiden, beboeten buitenslapen niet.

Campagnestrateeg Bas Erlings vindt dat de problematiek rond dakloosheid en drugsoverlast meer aandacht verdient in de landelijke politiek. Volgens hem is het voor politieke partijen aantrekkelijker om onderwerpen als migratie en integratie te bespreken. "Ik denk dat we ons ook allemaal een beetje schamen dat dit in ons land gebeurt en dat we hiervoor nog steeds geen oplossing hebben", zegt Erlings. "Dus het is denk ik ook veel aantrekkelijker om het vaker over integratie of migratie te hebben, waar we met z'n allen boos over kunnen worden."

Volgens Erlings is het juist opvallend dat er in een rijk land als Nederland geen oplossing wordt gevonden voor dakloosheid en de bijbehorende overlast. Hij roept Den Haag dan ook op om in actie te komen. "Kom met een oplossing en regel dit gewoon. Want als je hoort hoeveel tenten er staan daar, dat zijn echt geen honderden. Dat zijn tien, twaalf? Dat zou ik toch met z'n allen moeten kunnen oplossen en vooral ook iets doen wat zorgt dat mensen niet door het ijs zakken."

Kritiek op Amsterdam

Ullah vindt tegelijkertijd dat het Amsterdamse stadsbestuur niet alle verantwoordelijkheid bij Den Haag kan leggen. "Dat is te makkelijk, maar iets wat we wel vaker zien van het Amsterdamse stadsbestuur. Als ze het zelf niet op kunnen lossen, dan heeft Den Haag de schuld. En dan gaan ze dat heel hard roepen."

Naast dakloosheid en drugsgebruik stoort Ullah zich aan de staat van de stad. Hij wijst onder meer op afval op straat en de gevolgen van de statiegeldregeling voor blikjes. "De stad is zo ontzettend smerig. En dat zeg ik niet alleen. Dat wordt echt van politiek gezien van links tot rechts gezegd. En het stadsbestuur doet daar helemaal niets aan", zegt hij. "Dan heb ik het niet over de mensen die daar wonen. Maar gewoon de troep die niet wordt opgeruimd, de vuilniszakken niet worden geleegd."

Volgens Ullah speelt ook het statiegeld op blikjes een rol. "Er zijn ook mensen die heel weinig hebben, die de hele stad doorgaan, vuilniszakken openhalen om dat eruit te halen." Hij ziet vervolgens grote zakken met ingezamelde blikjes bij tentenkampen liggen.

Halsema zelf heeft eveneens kritiek op de landelijke statiegeldregeling. In Het Parool zei ze dat de regeling, in combinatie met de grote hoeveelheid toeristen in Amsterdam, voor extra afval zorgt. Volgens de burgemeester kennen veel toeristen de statiegeldregeling niet en zijn er plekken in het centrum die tot twaalf keer per dag moeten worden schoongemaakt.

Ratten en meeuwen

Ullah is duidelijk over zijn oordeel over de huidige staat van de hoofdstad. "Het is echt een vieze stad", zegt hij. Hij vertelt dat hij vorige week zondagochtend door Amsterdam liep en zich schaamde voor wat hij zag. Zijn conclusie is hard: "De ratten en de meeuwen hebben echt Amsterdam overgenomen."

Halsema blijft ondertussen aandringen op hulp vanuit Den Haag. Volgens haar zijn onder meer structurele verbeteringen in de geestelijke gezondheidszorg, meer opvang en maatregelen rond arbeidsmigratie nodig. "Denk alsjeblieft aan onze publieke sfeer en laat die niet verloederen. Dat maakt ons land tot wat het is en daar leven wij samen. Stel ons in staat te zorgen dat onze stad op orde en leefbaar is", zegt de burgemeester tegen Het Parool.