Coalitie onder hoogspanning: 'Het woord crisis is inmiddels gevallen'
De onderhandelingen over de Prinsjesdagbegroting zetten de verhoudingen binnen het kabinet steeds verder op scherp. Volgens de makers van de politieke WNL-podcast Haagse Hindernissen is er sprake van een "bende" en neemt het onderlinge chagrijn toe. Tegelijkertijd wordt achter de schermen nog altijd gezocht naar steun van oppositiepartijen.
"Het is eerlijk gezegd een beetje een bende", zegt Sven Kockelmann. Volgens hem kunnen de coalitiepartijen, als ze er onderling niet uitkomen, straks in ieder geval niet de oppositie de schuld geven van een gebrek aan draagvlak voor de begroting.
Luister de podcast Haagse Hindernissen hier:
'Twee tegen één'
Volgens Kockelmann waren de onderhandelingen zondagmiddag rond 16.00 uur bijna afgerond, maar kwam er op het laatste moment opnieuw een voorstel op tafel. Daardoor werd het akkoord weer ingewikkelder. "Het ging om de vierkante centimeter, maar wel met veel geld."
De onderhandelingen lijken volgens de podcastmakers bovendien steeds meer neer te komen op een strijd tussen de coalitiepartijen. "Het is twee tegen één", zegt Tessa van Viegen. D66 en CDA zouden meer richting oppositiepartij Progressief Nederland kijken, terwijl de VVD zich daartegen verzet.
Vooral de vraag hoe om te gaan met bezuinigingen op de sociale zekerheid speelt een belangrijke rol. Volgens Kockelmann zou Progressief Nederland eerst de bezuinigingen van 6,5 miljard euro van tafel willen hebben als teken van goede wil. Voor de VVD is dat volgens hem een "onbegaanbare weg".
'Het woord crisis is gevallen'
De deadline voor de begrotingsstukken komt ondertussen steeds dichterbij. Volgens Van Viegen is de deadline van maandagavond om middernacht "kei- en keihard". Dat de coalitie een eerdere deadline al niet haalde, zegt volgens haar veel over de spanning tijdens de onderhandelingen.
"Er wordt nu hoog spel gespeeld", zegt Van Viegen. "Wat dat betreft wordt het ook een kwestie van: wie gaat er met de winst en wie gaat er met het verlies vandoor?"
De mogelijkheid dat de coalitie uit elkaar valt, lijkt volgens Mats Akkerman niet groot. Toch is de situatie serieus. "Wat ik hoor, is dat ze niet verwachten dat dat gaat gebeuren, maar het woord crisis is inmiddels wel daadwerkelijk gevallen."
Ook binnen de coalitie neemt de irritatie toe. Van Viegen merkt dat de sfeer nog steeds goed is, maar dat er onderling meer chagrijn en sneertjes ontstaan. Als voorbeeld noemt ze de recente botsing tussen minister van Financiën Eelco Heinen en CDA-leider Henri Bontenbal over de begrotingscijfers.
Rust in de tent
Het CDA en D66 zouden ondertussen graag tot een akkoord met Progressief Nederland komen. Volgens Kockelmann gaat het daarbij niet alleen om steun voor de huidige begroting, maar om een stabielere politieke samenwerking voor de komende jaren. "Ze willen een stabiele constructie creëren, niet alleen voor nu, maar ook voor de komende jaren", zegt Van Viegen.
Ook de rol van premier Rob Jetten ligt onder een vergrootglas. Vanuit de oppositie klinkt kritiek dat hij onvoldoende als procesmanager optreedt en te veel als onderhandelaar namens zijn eigen partij. Volgens Kockelmann wordt Jetten bovendien verweten dat hij te veel op de korte termijn is gericht.
Tegelijkertijd zou juist Jetten veel belang hebben bij het slagen van de onderhandelingen. Als het kabinet erin slaagt om de grote maatschappelijke problemen aan te pakken en de coalitie overeind te houden, kan hem dat politiek veel opleveren. "Aan het einde van de regenboog wacht voor hem een pot goud", zo wordt het in de linkse oppositiehoek samengevat.
Haagse Hindernissen is de politieke podcast van WNL. Sven Kockelmann, Tessa van Viegen en Mats Akkerman blikken iedere week vooruit op wat er in Den Haag speelt, welke politieke hordes eraan komen en waar de belangrijkste politieke strijd wordt uitgevochten.