Fraudeurs lichten verzekeraars op met AI: 'Koplampen uit foto verwijderd'

Van Paint naar kunstmatige intelligentie. Oplichters zetten massaal AI in om verzekeringsmaatschappijen voor de gek te houden. Verzekeraars stelden in 2024 ruim 9000 fraudegevallen vast. Dat zijn er 1100 meer dan een jaar eerder. Kunstmatige intelligentie is daarbij een boosdoener. "De helft van mijn werkvoorraad gaat gepaard met onderzoek naar AI", vertelt fraudeonderzoeker Robi de Kort in het radioprogramma Stand van Nederland.

Verzekeraars zijn naar schatting 95,6 miljoen euro kwijt aan fraude. AI speelt daarbij een steeds grotere rol. Onderzoeker bij CED Forensics Robi de Kort doet onafhankelijk onderzoek naar oplichtingspraktijken. "Wij kijken naar de toedracht. We onderzoeken bijvoorbeeld de aansprakelijkheid, de rol van de werkgever, brand en verkeersongevallen. Fraude is op dit moment heel erg actueel."

Luister naar de podcast van Stand van Nederland:

Volgens De Kort is de manier waarop fraudeurs documenten en beelden manipuleren de afgelopen jaren enorm veranderd. "Vroeger bewerkten en vervalsten mensen dingen met Paint. Later werd het met pdf al wat makkelijker. Vandaag de dag zien we een nieuwe trend: AI. Sinds anderhalf jaar kun je op een heel makkelijke manier iets creëren, iets ensceneren."

De vormen van fraude zijn divers, aldus De Kort. "Het gaat meestal om het vervalsen van documenten. De gelegenheidsfraudeur wil graag de dagwaarde van zijn zogenaamde schade terug en vervalst daarvoor het bouwjaar of de aanschafdatum op de originele factuur. Er zijn ook criminele organisaties die AI inzetten als bewust verdienmodel: herhaaldelijk schade claimen. Daarbij worden vooral foto's gemanipuleerd. Iemand verwijdert bijvoorbeeld koplampen van de auto op een originele foto. Soms komt er een expert ter controle. Dan zien we dat iemand een uur van tevoren alsnog de koplampen echt heeft verwijderd."

'We lopen een stap achter'

AI-beelden zijn steeds moeilijker te onderscheiden, ziet de onderzoeker. Tot anderhalf jaar geleden kon hij kunstmatige intelligentie relatief makkelijk ontdekken, omdat nagebootste schade er vaak onnatuurlijk uitzag. "Toen prikte je er wel doorheen. Maar de technologie staat niet stil. Het beeld is veel realistischer nu. Wij als onderzoekers lopen eigenlijk altijd een stap achter. Omdat wij het initiatief niet nemen."

De Kort gebruikt daarom zelf ook kunstmatige intelligentie bij zijn onderzoek. "Op dit moment gaat het heel hard qua mogelijkheden om het te onderkennen. Er zijn heel veel softwareprogramma's die op dit moment op de markt komen. Daarmee kunnen we een document direct invoeren en de bron ervan ontdekken. We zien dan dat een opmaakdatum afwijkt. Daar heb je het weer. Is AI een vloek of een zegen? Het is ook wel weer een zegen."