Minister Berendsen steunt oproep WRR: 'We moeten onze eigen veiligheid en concurrentiekracht versterken'

Nederland en Europa zouden hun handelsbeleid moeten veranderen nu landen als de Verenigde Staten en China hun economische macht steeds vaker inzetten als geopolitiek wapen. Dat vindt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen noemt het "heel goed" dat het rapport er ligt "in een wereld die ons voor grote uitdagingen stelt".

In een rapport aan het kabinet adviseert de WRR donderdag dat Nederland en Europa bijvoorbeeld veel strengere voorwaarden aan China zouden moeten stellen voor handel met de EU en Chinese bedrijven dezelfde eisen en verboden moeten opleggen die dat land oplegt aan Europese bedrijven.

"Hoe sterk wij in de wereld staan, wordt vooral bepaald door hoe sterk wij thuis staan", reageert Berendsen in radioprogramma Sven op 1. "Op het moment dat wij op het gebied van veiligheid afhankelijk zijn van de Verenigde Staten en op gebied van grondstoffen van China, dan sta je niet sterk genoeg. Onze opdracht is echt: hoe versterken we onze eigen veiligheid en ons eigen concurrentievermogen? Daar wordt achter de schermen hard aan gewerkt."

Sven op 1 gemist? Luister hier terug:

Zonder veranderingen in het handelsbeleid lopen Nederland en Europa het risico een belangrijk deel van de Europese industrie kwijt te raken, nog afhankelijker te worden van andere landen en belangrijke kwesties als privacy en milieubescherming op het spel te zetten, stelt het adviesorgaan.

Baanbrekende innovaties

Europa en Nederland moeten daarnaast beter beleid rond innovatie voeren, vindt de WRR. Nu opereren Europese landen nog te los van elkaar. Zet in op meer samenhang, aldus de adviseurs. Ook is volgens hen consistent beleid nodig voor verschillende fases van innovatie, vanaf het stadium van baanbrekende innovaties tot aan de marktintroductie. De overheid moet wat de adviseurs betreft ambitieuze doelen stellen, "zodat er daadwerkelijk stappen gezet kunnen worden".

Volgens Berendsen is het prioriteit van het huidige kabinet om dat in samenwerking met de Europese Unie onze positie echt te gaan versterken. "Doen we dat niet, dan blijven we afhankelijk en kunnen afhankelijkheden ook tegen ons gebruikt worden. Dat betekent dat we dan niet meer onze veiligheid, onze welvaart en onze vrijheid kunnen beschermen. Dus daar ligt een grote opdracht."

China

Daarnaast pleiten de adviseurs voor betere handelsbescherming tegen China. De huidige maatregelen van de EU werken volgens het rapport niet goed genoeg om een gelijk speelveld voor Europese bedrijven te creëren. Met minder administratieve lasten en onderzoek zouden maatregelen sneller doorgevoerd kunnen worden.

Een andere optie is volgens de WRR om de bewijslast om te keren. Dan zou juist de andere partij moeten bewijzen dat geen sprake is van bijvoorbeeld staatssteun voordat een buitenlands bedrijf de Europese markt op mag.

Het is volgens de WRR verder belangrijk dat Europa een grotere rol speelt in kritieke technologieën, zoals digitale diensten en energie. Dat maakt Europese landen minder kwetsbaar voor druk van landen als China en de VS.

De maatregelen die de adviseurs voorstellen kunnen veel geld kosten, aldus het rapport. "Maar de kosten moeten ook afgewogen worden tegen de potentiële schade van geo-economische machtsuitoefening, onverwachte handelsschokken en de economische kosten op de lange termijn. Daarom zullen alle opties daadwerkelijk overwogen moeten worden, ook als deze pijnlijk zijn."