Stappenteller mag van huisarts de prullenbak in: '10.000 stappen en daarna aan de jenever'

De stappenteller is voor velen dé stimulans om toch dat extra blokje om te gaan, maar wat huisarts Bernard Leenstra betreft gaan ze de prullenbak in. "Ze kunnen motiveren, maar het is niet baanbrekend. Je kunt wel bezig zijn met een Fitbit, maar als je daarna thuis gaat zitten met een jenever om het te vieren...", zegt hij in het radioprogramma Stand van Nederland.

Twee op de vijf Nederlanders meten hun stappen, hartslag en slaapritme met een zogenoemde wearable of een andere app. Cardioloog en gezondheidswetenschapper Janneke Wittekoek moedigt dit alleen maar aan. "De winst is dat je mensen bewust maakt van hun gezondheid. Ik zie patiënten die zeggen: ik ga toch even dat rondje extra lopen om aan die 10.000 stappen te komen. Dat is maar een kleine prikkel, maar je ziet wel dat het effect heeft."

De tekst gaat verder onder de X.

Huisarts Leenstra ontkent niet dat de stappenteller en andere middelen kunnen motiveren, maar gelooft niet in "meten is weten". Volgens hem moeten we vooral op populatieniveau naar gezondheid kijken. "De grootste olifanten in de kamer zijn de grote problemen, zoals bijvoorbeeld eenzaamheid of een ongezonde leefstijl door slecht roken en drinken."

'Ga de natuur in'

Wat de huisarts betreft klampen patiënten zich te sterk vast aan meetgegevens. "Die hyperfixatie op dat zogenaamde meten is weten, daar ben ik niet van. Jongens, ga gewoon lekker naar buiten. Ga een wandeling maken. Ga de natuur in. Drink minder of drink niet. Stop met roken. We zijn zo bezig met die hyperfixatie om die 7.000 stappen bijvoorbeeld nu te gaan halen. Terwijl ik wel heel blij ben als je gewoon het bos ingaat en een half uurtje gaat lopen en minder daarop fixeert."

Een stappenteller kan volgens Leenstra zelfs een vertekend beeld geven van een gezonde leefstijl. "Je kunt wel bezig zijn met een Fitbit, maar als je daarna thuis gaat zitten met een jenever omdat je te vieren hebt dat je 10.000 stappen hebt gelopen..."

De tekst gaat verder onder de X.

De huisarts pleit daarom voor een bredere aanpak, vooral tegen eenzaamheid. In zijn praktijk wil hij ouderen stimuleren om samen te gaan wandelen. Ook noemt hij een initiatief waarbij mensen tijdens het wandelen gezamenlijk afval verzamelen. "Gewoon rondjes gaan lopen, zonder stappenteller, niet meten. Gewoon met een afvalknijper een rondje gaan lopen."

Slaapmeter

Een nog grotere ergernis dan de stappenteller is de slaapmeter die slaapgedrag monitort. Onbetrouwbaar, oordeelt Leenstra. "Je krijgt het idee dat je slecht hebt geslapen, terwijl je waarschijnlijk voldoende slaap hebt gehad. En je gaat daar ook een beetje naar leven: ik ben zo moe, ik ben zo somber, ik heb slecht geslapen."

De huisarts vraagt zich af of we daadwerkelijk gezonder worden van al dat meten. "Ik denk dus echt van niet."

"Een man naar mijn hart", reageert techexpert Ben van der Burg. "Ik zie ook bij veel de fixatie en het is alleen maar buitenkant, maar de kern is inderdaad gewoon: doe normaal. Ga naar buiten, drink water. Een beetje sociale contacten."

Toch plaatst Van der Burg een nuance. "Veel mensen zijn zich totaal niet bewust van hun lichaam. Het moet een hulpmiddel zijn. Niet leidend."

'We ontkomen er niet aan'

Cardioloog Wittekoek blijft de meerwaarde van meten zien. "Als je mensen op jonge leeftijd met een aantal meetpunten inzicht kan geven en daarmee kan motiveren richting gezonder gedrag of meer interactie, kun je wel stappen voor zijn. Er wordt nu wel heel veel gemeten en er zit nog heel veel foutmeting in, maar er zijn er een aantal die wel betrouwbaar zijn. Die kunnen we goed gebruiken. En we ontkomen er niet aan. We kunnen er heel erg tegen zijn, maar die technologie gaat door. En die zal ook steeds verbeterd worden. Dus we moeten het toch hebben over hoe we daarmee omgaan."