Vliegen wordt weer duurder, maar vroeger betaalde je nóg meer voor een ticket

De stijgende vliegprijs, mede veroorzaakt door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten, is helemaal geen modern probleem. Dat stelt hoogleraar Bert van Wee van TU Delft in een nieuwe aflevering van de YouTube-serie Bottomline. "Vroeger betaalde ik voor een vliegticket naar Indonesië 2.500 gulden."

Van Wee is expert in transportbeleid en ziet verschillende oorzaken voor de stijgende ticketprijzen. Naast de hogere brandstofkosten speelt ook het doorberekenen van de klimaatkosten een steeds grotere rol. "Het komt door de CO2-heffing en de vliegtaks. Dat is overheidsbeleid. Aan de andere kant is ruwe olie duurder geworden, eerst door de oorlog in Oekraïne en later door de blokkade van de Straat van Hormuz."

Omdat het lastig bleek om btw op vliegtickets en een heffing op kerosine in te voeren, koos de overheid voor een vaste belasting per reiziger. De vliegtaks, ingevoerd in 2021, bedraagt in 2026 30,25 euro per passagier per vlucht.

Dat mensen meer betalen, is volgens Van Wee terecht. "De totale kosten van vliegen voor de maatschappij worden zeker niet betaald door de mensen die vliegen. Denk aan het gebruik van de infrastructuur, de luchthavens, maar het gaat ook om de uitstoot van CO2, luchtverontreiniging en geluidshinder. Die kosten worden afgewenteld op de maatschappij."

Toch is de stijgende vliegprijs geen modern probleem. Sterker nog, vroeger was Van Wee naar verhouding meer geld kwijt voor een vliegticket naar bijvoorbeeld het Verre Oosten. "Toen ik voor het eerst ver vloog, naar Indonesië, kostte het ticket 2.500 gulden en de hele vijfweekse vakantie 700 gulden. Voor zo'n ticket moest ik meer dan een maand werken. Naar verhouding was het toen veel duurder."

Destijds werd de prijs van een vliegticket vooral bepaald door andere kosten, zoals brandstof, personeel, onderhoud en luchthavenheffingen. Vliegen was minder zuinig en werd destijds, zeker in de jaren 50 en 60, vooral gezien als luxeproduct. Het personeelsbestand was daarop ingericht en daar waren de prijzen ook op afgestemd. Daarnaast waren er minder directe verbindingen en minder goedkope regionale vliegmaatschappijen.

Anno 2026 spelen er dus andere problemen. Vliegen kunstmatig goedkoop houden is echter geen optie, zegt Van Wee. "Als consument denk ik natuurlijk: hoe goedkoper, hoe beter. Als burger denk ik: dat is niet reëel. Waarom zou je geen btw hebben op vliegtickets maar wel op allerlei andere producten? En wel heffing op benzine, maar niet op kerosine?"

Eén op vijf Nederlanders gaat niet op vakantie

Door deze ontwikkelingen zijn mensen terughoudender geworden met het boeken van vliegtickets. "Je ziet dat één op de vijf Nederlanders niet op vakantie gaat. Bij millennials is dat één op de zeven", vertelt econoom toerisme en vrije tijd Stef Driessen. Zo'n vijftien procent van de millennials gaat dus niet op vakantie. "Dat aantal gaat mogelijk stijgen en dat is zorgelijk, omdat op vakantie gaan ook goed is voor de Nederlandse economie als je er burn-outs mee voorkomt."

Ondanks het teruglopende aantal vakantiegangers, is het aantal Nederlanders dat vertrekt vanaf bijvoorbeeld Düsseldorf Airport of Brussels Airport de afgelopen vijf jaar wel met zo'n vijftig procent gestegen. "Dat wordt nog forser, omdat de reisbranche meer investeert in vluchten vanaf deze vliegvelden. Voor een verre reis betaal je voor een vlucht vanaf Schiphol gewoon zeven keer zoveel als wanneer je vanuit Brussel vliegt. Dat is alleen de vliegbelasting, dan komt ook de luchthavenbelasting er nog eens bovenop. Dat is 55 euro, in Brussel nog geen 30."