Serieuze problemen met bruggen en viaducten in Friesland, maar extra geld blijft vermoedelijk uit: 'In Friesland kunnen we niet nog een jaartje wachten'

Er is te weinig aandacht voor de kwaliteit van bruggen en viaducten in Friesland. Dat zegt parlementair journalist Ton van der Laan van de Leeuwarder Courant in WNL In de Kantine op NPO Radio 1. En de problemen worden voorlopig niet opgelost, vreest hij. "Alle kabinetten hebben te weinig geld gereserveerd omdat ze denken: het kan nog wel een jaartje. In Friesland kan dat niet."

Vier jaar geleden ging het al mis in Friesland. Bij de Prinses Margriettunnel in de A7 bij Uitwellingerga, tussen Sneek en Joure, ontstond een ernstig probleem. Het incident leidde tot maandenlange verkeershinder. Verkeer tussen Sneek en Joure moest omrijden via provinciale wegen, wat voor grote files en economische schade zorgde.

De oorzaak? Een tunnelbak werd letterlijk door de druk van het grondwater omhoog gedrukt, iets wat bij Nederlandse aquaducten zeer zelden voorkomt. "Sneek en omgeving heeft daar heel veel last van gehad", begint Van der Laan. "Vrachtwagens moesten over een brug ernaast, die niet goed onderhouden was. Er werd plots bijna letterlijk gezegd: vanaf vanmiddag mogen we er niet meer overheen."

IHet aquaduct is inmiddels hersteld en weer in gebruik genomen, maar daarmee is de kous niet af. "Sinds dit voorjaar hebben we er een brug bij in Joure, op de A6, die niet meer wordt gedraaid. Het is nu wachten op de volgende brug."

'Al jaren wordt gevraagd om extra geld'

In Friesland liggen ongeveer 4.830 bruggen en viaducten. Volgens Van der Laan is al jaren bekend dat veel bruggen en viaducten kampen met achterstallig onderhoud. "Al jaren wordt in Den Haag gevraagd om extra geld. Nu zie je dat ook in de Randstad op bepaalde bruggen geen vrachtwagens meer mogen rijden en staat dit probleem opeens volop in de aandacht. De angst in het noorden is dat Den Haag eerst iets gaat doen aan de bruggen in de Randstad, waardoor de bruggen in Friesland weer onderaan de lijst belanden."

Het herstel in zijn provincie kost "miljoenen, miljoenen, miljoenen", denkt de journalist. Maar zolang er niets gebeurt, dreigt de economische schade verder op te lopen. "Als een aquaduct dicht is of een brug niet draait, gaan toeristen denken: dan leg ik ergens anders mijn bootje neer. Er zijn hele havens in kleine dorpen die leeg liggen, omdat er geen bootjes kunnen komen."

D66-Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer komt zelf uit Friesland en kent de problematiek goed. Ze probeert samen met andere Friese Kamerleden aandacht te vragen voor de situatie. "We hebben op dit moment een mooie groep Friese Kamerleden. We noemen elkaar ook wel het Friesvak. Samen bespreken we: hoe kunnen we met elkaar dit soort verhalen aan onze fracties duidelijk maken?"

Over zeven weken presenteert het kabinet de begroting voor volgend jaar. Dan wordt duidelijk of Friesland op extra geld voor herstel kan rekenen. Vellinga-Beemsterboer: "Mijn collega die infrastructuur in de portefeuille heeft, heeft voor het reces minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, red.) de opdracht gegeven om op zoek te gaan naar meer geld." Die opgave is fors. "Er is 80 miljard tekort voor het onderhoud van de infrastructuur."

Volgens Van der Laan hebben opeenvolgende kabinetten het probleem te lang vooruitgeschoven. "Alle kabinetten hebben te weinig geld gereserveerd, omdat ze allemaal denken: het kan nog wel een jaartje. In Friesland zie je dat dat dus niet meer kan." Hij rekent niet op extra geld in de begroting. "De signalen zijn dat er niet heel veel geld naar infrastructuur gaat. Ik kan de reacties van de Friese bestuurders op Prinsjesdag al uittekenen..."

Grote zorgen over waterkwaliteit

Niet alleen bruggen en viaducten vormen een steeds groter probleem. Ook over het water nemen de zorgen toe. "In dit stukje van Friesland valt het nog mee, maar in het midden en zuiden van Nederland is het echt dramatisch", zegt Vellinga-Beemsterboer.

"Wat we op dit moment zien, is dat de waterstanden in diverse kanalen en rivieren zo superlaag zijn dat de binnenvaart er niet door kan en ook de recreatievaart niet. We zien bovendien dat sluizen niet meer open kunnen. Maar er treedt ook verzilting op; zeker in de kustgebieden dringt meer zout water het land binnen en dat gaan we nog heel lang merken."

Het Twentekanaal in Overijssel is inmiddels zelfs afgesloten, waardoor ondernemers in de regio soms tonnen schade per week lijden. "De gevolgen zijn heel groot", weet het Kamerlid. "Je ziet ze nu heel direct in de binnenvaart die niet kan varen, moet omvaren of langzamer moet varen. Maar watertekorten zien we ook in de landbouw, wat allerlei beperkingen met zich meebrengt. We gaan nog maanden, zo niet jaren merken dat we het dit jaar zo droog hebben gehad."

'Anders met water leren omgaan'

Vanuit Sneek, waar deze week de Sneekweek van start ging, ziet Vellinga-Beemsterboer overal water om zich heen. Juist daardoor dringt de urgentie volgens haar onvoldoende door. "Al eeuwenlang is ons beleid erop gericht geweest om water zo snel mogelijk af te voeren, zo snel mogelijk het land door, want we hadden er altijd genoeg van."

"Nu zien we: 2018, 2022, dit jaar weer; het is superdroog." Volgens haar neemt minister Karremans de problematiek nog niet serieus genoeg. "In april werd de droogte voor deze zomer al aangekondigd. Toen heb ik mondelinge vragen gesteld aan minister Karremans: wat gaan we doen? Er werd door Karremans vrij blasé over gedaan: 'Ik heb een escalatieladder, we hebben een overlegstructuur en misschien gaat het nog wel regenen.'"

Volgens Vellinga-Beemsterboer moet Nederland fundamenteel anders met water omgaan. "We zijn er altijd op gericht geweest water zo snel mogelijk af te voeren, maar we moeten nu leren om water vast te houden. Daar is overigens al mee begonnen: Ruimte voor de Rivier is supersuccesvol, al moet daar opvolging aan gegeven worden. Maar ook in andere delen van Nederland zullen we meer water moeten gaan vasthouden."