Burnham belooft grote politieke en economische verandering

De nieuwe Britse premier Andy Burnham heeft zijn eerste toespraak aangegrepen om burgers verregaande verandering te beloven. Hij wil een nieuw politiek en economisch model. "De grootste veranderingen in veertig jaar."

Burnham erkende meteen dat het de laatste jaren onrustig was in de Britse politiek. Hij is de zevende premier in ongeveer tien jaar. "Dat maakt dit een moment voor reflectie."

De premier zei te begrijpen dat burgers inmiddels genoeg hebben van politiek. "We waren niet goed genoeg en we moeten het beter doen", zei Burnham, die een tienjarenplan in het vooruitzicht stelde.

Dat plan komt later dit jaar, maar Burnham beloofde vanaf dinsdag al met maatregelen te komen om burgers financiële ademruimte te geven. "We gaan dan ook uiteenzetten hoe we ervoor betalen."

Burnham zette op hoofdlijnen uiteen wat hij van plan is. Het Verenigd Koninkrijk maakte volgens de linkse leider in de jaren tachtig een aantal foute keuzes. Hij verwees daarmee naar de periode waarin de conservatieve premier Margaret Thatcher aan de macht was.

"Politieke macht werd gecentraliseerd, economische macht geprivatiseerd, grote delen van het land gedeïndustrialiseerd", blikte hij terug. "En daar zijn ze nog steeds niet van hersteld."

De voormalige burgemeester van Manchester zegt dat hij de macht wil decentraliseren, zodat die dichter bij de burgers komt te liggen. Ook wil hij "de eerste levensbehoeften weer onder sterkere publieke controle" brengen om ze betaalbaar te maken en het land opnieuw industrialiseren.

Burnham kondigde ook aan wat hij eerst gaat doen. Hij gebaarde naar de deur van zijn ambtswoning en verklaarde dat er meteen maatregelen tegen dakloosheid komen. De premier zei te willen laten zien dat de "juiste waarden" weer prioriteit hebben.

Burnham trad aan als 59e premier nadat hij zijn partijgenoot Keir Starmer had opgevolgd als leider van het linkse Labour. Na een gesprek met koning Charles arriveerde hij maandag onder luid gejuich bij zijn nieuwe ambtswoning in Downing Street.

De eerste felicitaties van wereldleiders waren snel binnen. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz nodigde hem uit om Berlijn te bezoeken; EU-topvrouw Ursula von der Leyen zei uit te kijken naar de samenwerking.

Politieke tegenstanders zijn minder gecharmeerd van Burnham. De conservatieve leider Kemi Badenoch schreef eerder dat Burnham te graag aardig gevonden wil worden en dat is volgens haar niet wat het land nodig heeft.