Europarlementariër: 'Grote techbedrijven nemen Europa niet serieus en verschuilen zich achter Trump'

Grote buitenlandse techbedrijven nemen de Europese Unie vaak niet serieus. Daarvoor waarschuwt Europarlementariër Kim van Sparrentak (Progressief Nederland) in Sven op 1 - Zomereditie. "Ze verschuilen zich achter Donald Trump." Volgens haar moet Europa in rap tempo minder afhankelijk worden van cruciale buitenlandse software.

De Europese Unie maakte gisteren bekend dat socialmediaplatform X met een plan komt om te voldoen aan de transparantieregels uit de Europese wet inzake digitale diensten (DSA). Het landenblok legde het socialemediaplatform van Elon Musk vorig jaar een boete op van 120 miljoen euro voor het overtreden van deze digitale regels.

Volgens Van Sparrentak is dat een goede eerste stap. "Een van de dingen waar mensen altijd sceptisch over zijn als het gaat over de Europese internetwetgeving, zijn de boetes: hoeveel is 120 miljoen voor zo'n supermiljardair nou eigenlijk? Het feit dat X laat zien dat het meegaat in de transparantie-eis die we in Europa stellen, is uiteindelijk toch een positief signaal dat laat zien dat onze wetgeving werkt, al vind ik dat er ook eisen hadden moeten worden gesteld over het platform veilig houden."

Van Sparrentak houdt zich in het Europees Parlement bezig met het controleren van tech- en socialmediabedrijven. Gisteren had ze een hoorzitting met het Amerikaanse bedrijf Anthropic, dat het AI-model Mythos heeft ontwikkeld. Een eerdere hoorzitting in mei liet het bedrijf aan zich voorbijgaan, omdat de uitnodiging volgens Anthropic te laat was binnengekomen.

De Amerikaanse president Donald Trump wilde het gebruik van geavanceerde Amerikaanse AI-technologie buiten de Verenigde Staten aan banden leggen. Tijdens de nieuwe hoorzitting stuurde Anthropic een pas aangenomen technisch medewerker, die vanuit New York inbelde. "Hij zei van tevoren: iedere vraag over beleid en het verbod van Trump, kan ik niet beantwoorden", verzucht Van Sparrentak.

Sven op 1 gemist? Luister deze uitzending nu terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Volgens de Europarlementariër maakte dat duidelijk dat Anthropic weinig betrokkenheid toont bij de Europese Unie. En volgens haar staat het bedrijf daarin niet alleen. "Je ziet steeds vaker dat techbedrijven het Europees Parlement, de democratische verantwoording, zeggen: we regelen het wel met de Europese Commissie. Dat baart mij zorgen. Het zijn allemaal grote, machtige bedrijven, die zichzelf de hele tijd achter Trump verschuilen."

'Moeten afhankelijker worden'

Van Sparrentak zegt daar soms moedeloos van te worden. "Ook omdat de Europese Commissie zo ontzettend weinig urgentie laat zien als het gaat over onze onafhankelijkheid. Als wij zo afhankelijk blijven van die grote Amerikaanse techbedrijven, dan gaat het echt een keer flink mis in Europa. Tachtig procent van onze software komt uit het buitenland!"

Ze wijst erop dat er al voorbeelden zijn waaruit blijkt dat die afhankelijkheid risico's met zich meebrengt. Nadat president Trump sancties had ingesteld tegen de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof, verloor die volgens berichtgeving de toegang tot zijn Microsoft-account. "Trump heeft gewoon tegen Microsoft gezegd dat bij het Internationaal Strafhof bepaalde accounts afgesloten moeten worden omdat het hem niet zinde wat ze aan het doen waren op het gebied van onderzoek naar Israël..."

"De volgende keer kan het zo zijn dat hij zegt: 'zet Microsoft uit bij alle overheden', en dan staan wij volledig stil als Europa. Er is bijna geen overheid die niet op Microsoft draait. Dat is iets waar ik mij enorm zorgen over maak en al drie jaar over aan de bel trek: kom op Commissie. Stel nou dat Amerika in het ergste geval alles uitzet waarvan wij afhankelijk zijn in Europa, wat werkt er dan niet meer en waar moeten we dus beginnen om te zorgen dat we er volledig van onafhankelijk zijn? Dat moeten we onderzoeken."

Drie jaar geleden zorgde een storing bij Microsoft ervoor dat de NS niet kon rijden en functies op Schiphol uitvielen, waarschuwt Van Sparrentak. "Het gaat ook over onze uitvoeringsinstanties: als Microsoft niet meer werkt, worden uitkeringen niet meer betaald, krijg je geen zorgtoeslag meer, krijg je geen kinderopvangtoeslag meer. Dat zijn toch dingen waarvan je wil dat we ze zelf zouden kunnen als Europa."

Ze vindt dat Europese overheidsinstanties verplicht moeten worden om systemen van Europese techbedrijven te gebruiken, niet alleen vanwege de veiligheid. "De afgelopen twintig jaar hebben we honderden miljarden euro's uitgegeven aan Amerikaanse techbedrijven. Stel je voor dat we dat belastinggeld aan Europese bedrijven hadden uitgegeven... Wat voor ecosysteem hadden we dan in Europa gehad?"