Nederland won EK met 'on-Nederlands' voetbal: 'Michels heeft toen ingegrepen'
25 juni 1988, het Olympiastadion in München. Het is de dag dat het Nederlands elftal de eerste en ook laatste hoofdprijs won: het EK in West-Duitsland. Nederland nam het op tegen de Sovjet-Unie, die de felbegeerde prijs al eens wonnen in 1960. De uitslag: 2-0, door doelpunten van Ruud Gullit en Marco van Basten. Toch werd deze prijs gewonnen met on-Nederlands voetbal, vertelt oud-voetballer John van 't Schip in Goedemorgen Nederland.
Nederland begon het EK nog met een grote teleurstelling. In de eerste groepswedstrijd werd, tegen de verhoudingen in, met 1-0 van de Sovjets verloren. De boel werd vervolgens omgegooid, waarna het beter begon te lopen. Van Basten kwam erin, maakte een hattrick en bleef tijdens het toernooi de onbetwiste eerste spits. Zijn wereldgoal in de halve finale tegen de West-Duitsers was het absolute hoogtepunt.
Van basis naar bank en van 4-3-3 naar 4-4-2
Van 't Schip, destijds een rappe vleugelspeler die bij Oranje toch vaker op de bank zat dan hem lief was, blikt terug op het toernooi. "In de eerste wedstrijd tegen de Sovjet-Unie speelde ik, maar we verloren toen met 1-0. Rinus Michels, onze coach, heeft toen ingegrepen. John Bosman en ik gingen eruit en Van Basten en Erwin Koeman kwamen erin."
Michels ging een andere speelwijze hanteren. "We gingen echt met twee spitsen spelen, met Gullit en Van Basten voorop. Toen ik erin stond, speelden we met echte vleugelspelers. Ik was toen linksbuiten, Gerald Vanenburg stond op rechts. Bosman was spits en Gullit speelde op tien. Dat veranderde dus na de eerste wedstrijd."
Kortom, het hoogtepunt van het Nederlandse voetbal werd gespeeld in een 4-4-2-formatie, niet volgens de Hollandse school, de befaamde 4-3-3. Deze tactische wijziging pakte dus goed uit, ook al zat Van 't Schip zich te verbijten op de bank. "Je hoopt er altijd nog in te komen. Wim Kieft heeft nog een belangrijke rol gehad als invaller, had nog een goede kopgoal, dus wisselspelers zijn echt nodig om de rest scherp te houden."
Lang lacht
Dat is volgens hem nu ook weer het geval. Het Nederlands elftal is afgereisd naar de andere kant van de Atlantische Oceaan voor het WK in Canada, Mexico en de Verenigde Staten. "Als de spelers die buiten de basis vallen er maar een beetje bijhangen, dan geeft dat geen goede sfeer. Het heeft een groot effect op het geheel."
De spelers en staf zitten ook al even op elkaars lip, maar volgens ingewijden zit het met de sfeer wel goed. Noa Lang speelt bijvoorbeeld lang niet alles, hij mocht slechts een paar minuten invallen tegen Zweden, maar wordt steeds met een lach gespot op het trainingsveld.
“Er was helemaal geen reden voor Michels om dat te veranderen. We snapten het en hielden de humor er ook in. Dat is zo belangrijk, anders wordt het helemaal een lange zit.”
Van 't Schip zat tijdens het EK 1988 aan het zogeheten spitsentafeltje (ook al was hij een vleugelspeler). "Wij hadden ook wel sarcastische humor. Wim Kieft zei dan tegen mij: 'Johnny, jij speelt helemaal geen minuut meer.' Niet dat Wim veel meer speelde", lacht Van 't Schip. "Van Basten maakte drie doelpunten toen hij erin kwam, hij was in topvorm. Er was helemaal geen reden voor Michels om dat te veranderen. We snapten het en hielden de humor er ook in. Dat is zo belangrijk, anders wordt het helemaal een lange zit."
De vleugelflitser speelde dan niet veel tijdens het eindtoernooi, maar hij kijkt er wel met een prachtig gevoel op terug. "Je maakt wel deel uit van het geheel en een hele mooie generatie die de grootste prijs tot nu toe heeft gewonnen."