Jetten biedt excuses aan voor behandeling Molukse migranten

Premier Rob Jetten heeft namens de regering excuses aangeboden voor de manier waarop Molukse migranten zijn behandeld na de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. De minister-president deed dat voorafgaand aan de onthulling van het nationale monument op de Lloydkade in Rotterdam, ter ere van de eerste generatie Molukse migranten.

"Voor het harteloze en eerloze ontslag als militair. Voor de gebrekkige opvang en huisvesting. Voor niet gezien en in de steek gelaten worden. Voor het onvervulde verlangen naar thuis. Voor het verdriet en de pijn in zoveel Molukse gezinnen. Daarvoor bied ik vandaag namens de Nederlandse regering excuses aan", sprak Jetten een geëmotioneerde zaal vol mensen uit de Molukse gemeenschap toe.

De minister-president sprak de woorden uit op een historische plek: hier arriveerde in 1951 het eerste schip met Molukkers en kwam het grootste deel van de ruim 12.500 migranten uit de eilandengroep aan wal. De Molukse gezinnen van met name voormalige militairen van het koloniale leger KNIL werden opgevangen onder erbarmelijke omstandigheden en voelden zich niet gewaardeerd en erkend.

Zij kwamen hiernaartoe nadat Nederland de oorlog verloor en Indonesië onafhankelijk werd. De militairen hadden hun steun uitgesproken voor de Republiek der Zuid-Molukken, die was opgericht als tegenreactie op de eenheidsstaat Indonesië, en werden door Indonesië als verraders gezien. Een deel van de militairen wilde niet demobiliseren of zich aansluiten bij het Indonesische leger. Zij werden in schepen naar Nederland gebracht voor een 'tijdelijk verblijf'.

De militairen werden bij aankomst meteen ontslagen. Hun gezinnen werden gehuisvest in locaties verspreid over het land, waaronder de voormalige concentratiekampen Westerbork en Vught. Ze werden opgevangen onder zeer sobere omstandigheden, kregen weinig financiële ondersteuning en mochten aan het begin ook niet werken. Gaandeweg bleek terugkeer geen optie.

Een groep Molukse jongeren raakte geradicaliseerd uit opgehoopte frustraties hierover en pleegde in de jaren zeventig een reeks gewelddadige acties. Zo vielen bij treinkapingen bij de Drentse dorpen Wijster en later De Punt meerdere doden. Ook werden kinderen en hun leraren gegijzeld in een basisschool in Bovensmilde, waarbij geen slachtoffers vielen.

De excuses krijgen volgens Jetten "pas betekenis door de daden die erop volgen". Hij wil eerst goed onderzoek laten doen voordat wordt besloten over die vervolgacties en de Molukse gemeenschap daar ook bij betrekken.