Discussie over loontransparantiewet, die mannen gaan voelen in portemonnee: 'Vaak te maken met stukje inzet'

Ondernemend Nederland is niet blij met de komst van de loontransparantiewet. Volgens directeur Erik Ziengs zorgt die voor extra administratieve lasten en is de wet bovendien onnodig. "Het heeft vaak ook te maken met een stukje opleidingsniveau, dan wel met een stukje inzet dat de een ten opzichte van de ander doet." Volgens Ilze Smit van FNV voor Vrouwen is de wet juist hard nodig. "Iedere onderzoeker is het ermee eens: deze wet draagt bij aan het dichten van de loonkloof", zegt zij in de nieuwe aflevering van Bottomline.

De loontransparantiewet moet ervoor zorgen dat mannen en vrouwen voor gelijk werk ook daadwerkelijk gelijk worden betaald. Werkgevers worden verplicht opener te zijn over salarissen. Zo moeten zij sollicitanten vooraf informeren over het salaris of de salarisschaal van een functie en krijgen werknemers het recht om informatie op te vragen over beloningsverschillen binnen hun organisatie.

De wet, die naar verwachting volgend jaar ingaat, vloeit voort uit Europese regelgeving en moet de loonkloof tussen mannen en vrouwen verkleinen. Grote bedrijven moeten eventuele loonverschillen tussen mannen en vrouwen inzichtelijk maken. Als daarbij onverklaarbare verschillen worden gevonden, moeten werkgevers onderzoeken waar die vandaan komen en maatregelen nemen.

'Een heel slecht idee'

Directeur van Ondernemend Nederland Erik Ziengs ziet weinig in de nieuwe regels. "Ik vind het een heel slecht idee, omdat ik denk dat loontransparantie vanzelf ontstaat. Daar heb je echt geen wet voor nodig en het hoeft echt niet op papier. Het gaat alleen maar een hele hoop rompslomp en kosten voor de werkgever", zegt hij in Bottomline op het Youtube-kanaal van Omroep WNL.

De loonkloof bedraagt in Nederland 6,1 procent. "Procentueel lijkt het heel veel, maar het heeft vaak ook te maken met een stukje opleidingsniveau, dan wel met een stukje inzet dat de een ten opzichte van de ander doet", zegt Ziengs. "Bovendien is er een stuk marktwerking aanwezig. Je wil de beste binnenhalen die de werkzaamheden moet gaan doen. Dan ben je ook vaak bereid wellicht iets meer te betalen dan een concurrent."

Ilze Smit, projectleider van FNV voor Vrouwen, juicht de wet juist toe. "Ik vind het heel belangrijk dat die wet - die er al vijftig jaar is, namelijk de wet voor gelijke beloning voor gelijkwaardig werk - nu echt werkelijkheid wordt. Er zijn zoveel vrouwen die vermoeden dat hun mannelijke collega meer verdient, terwijl ze precies hetzelfde werk doen. Je voelt je niet serieus genomen en je werkt hard voor de zaak. Dan wil je daar wel gelijk voor beloond worden."

Loonkloof niet door slecht onderhandelen

Dat de loonkloof (deels) zou ontstaan doordat vrouwen minder goed onderhandelen, is volgens haar een hardnekkige mythe. "Wat recente onderzoeken laten zien is dat vrouwen net zo goed onderhandelen als mannen, alleen krijgen ze gewoon minder vaak waar ze om vragen."

Ziengs herkent dat beeld niet. "Ik werk veel met vrouwen en ik ben weinig vrouwen tegengekomen die niet in staat zijn om voor zichzelf op te komen. Er zal ongetwijfeld een categorie zijn die iets minder sterk is in het onderhandelen. Daar zullen mannen misschien wat beter bekwaam in zijn. Maar uiteindelijk ligt er wel een verantwoordelijkheid bij de werkgever om te kijken: beloon ik daadwerkelijk op de wijze zoals het hoort."

Volgens Smit is dat niet voldoende. "Veel vrouwen herkennen dat je te horen krijgt in onderhandelingen: laat het eerst maar eens zien en dan gaan we het volgend jaar hebben over eventuele salarisverhoging. Terwijl mannen vaker te horen krijgen: je laat hele grote potentie zien. We geven je nu alvast het voordeel van de twijfel en het hogere salaris. Dat zorgt voor die loonkloof."

132.000 euro over werkend leven

Over een heel werkend leven ontvangen vrouwen voor hetzelfde werk gemiddeld 132.000 euro minder dan hun mannelijke collega's. Volgens Smit ontstaat de loonkloof niet direct wanneer jongeren de arbeidsmarkt betreden. "Tot het 27e levensjaar gaat het gelijk op en zie je dat vrouwen zelfs gemiddeld iets meer verdienen dan mannen. Zodra er sprake is van kinderen of een kinderwens gaat het salaris van vrouwen achteruit. Zodra mannen een kind krijgen, worden ze gezien als stabiel en een vaste kracht van het bedrijf."

"Ze krijgen soms zelf meer salaris. We denken dan: die vaders moeten kostwinner zijn, die zullen echt wel hun best doen om hun baan te behouden." Smit pleit daarom voor toezicht zodra de wet van kracht wordt, zodat werkgevers niet kunnen sjoemelen.

Ziengs ziet dat helemaal niet zitten. "Als je kijkt naar de totaliteit qua regeldruk, zie je dat ondernemers steeds zwaarder belast worden, ook in de tijd die ze daarvoor moeten uittrekken. Vaak komen kleine ondernemers erachter dat ze het zelf niet kunnen doen. Ze moeten er expertise voor inhuren en daar moeten ze voor betalen."

Mannen betalen de prijs

In landen waar vergelijkbare wetgeving al is ingevoerd, lijken mannen een deel van de rekening te betalen. In Denemarken en het Verenigd Koninkrijk daalden de salarissen van mannen met 2 tot 3 procent ten opzichte van een situatie zonder loontransparantiewet. Werkgevers nemen geen salaris af, maar de lonen stijgen er wel minder hard.

Smit: "Iedere onderzoeker is het ermee eens: deze wet draagt bij aan het dichten van de loonkloof tussen mannen en vrouwen." Ziengs blijft kritisch. "Uiteindelijk kan de vrouwelijke werknemer er iets op vooruit gaan, maar als dat al in een normaal gesprek geregeld kan worden, dan moet je het op die manier doen. Daar heb je geen wet voor nodig."