Oud-viceadmiraal Ben Bekkering maakt zich zorgen om akkoord VS-Iran: 'Meer vragen dan antwoorden'

De aangekondigde overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Iran over onder meer de heropening van de Straat van Hormuz roept vooral vragen op over de uitvoering en de geopolitieke gevolgen. Volgens voormalig plaatsvervangend commandant der zeestrijdkrachten Ben Bekkering is het positief dat beide landen weer met elkaar in gesprek zijn, maar blijft de situatie onzeker.

Volgens internationale berichtgeving zouden de Verenigde Staten en Iran een akkoord hebben bereikt waarin afspraken zijn gemaakt over het openstellen van de Straat van Hormuz voor scheepvaart. Daarmee zou een belangrijke maritieme doorgang, waar een groot deel van de wereldwijde oliehandel doorheen gaat, weer toegankelijk worden.

Bekkering plaatst daar direct kanttekeningen bij, al ziet hij ook een positief element in de diplomatieke beweging tussen beide landen. "Het is wel positief dat die twee landen al dan niet direct of indirect praten met elkaar en dat er toch vooruitgang wordt geboekt. Dat is een proces waar we alleen maar positief naar kunnen kijken."

Tegelijkertijd wijst hij op onduidelijkheid rond de communicatie over het akkoord en de informatie die hierover circuleert. "Ik maak me zorgen over de uitkomsten en het verschil van inzichten die worden gedeeld, met name op sociale media door zowel het regime als door sociale media van Trump."

Militaire rol altijd politiek bepaald

Mocht er sprake zijn van een internationale missie in de regio, dan benadrukt Bekkering dat militairen uiteindelijk altijd uitvoeren wat politiek wordt besloten. Tegelijkertijd vindt hij het belangrijk dat die politieke afweging zorgvuldig gebeurt.

"Ik heb altijd ook met mijn mensen gezegd: als wij de opdracht krijgen om iets te doen, dan is het antwoord in principe altijd ja. Maar daar voeg ik iets aan toe. En dan zeg ik: de consequenties van deze missie zijn belangrijk. Want het gaat er niet om dat ik over de consequenties ga, maar mijn opdrachtgever, in dit geval de politiek, moet de consequenties helder hebben. Die moeten weten waar ze ja op zeggen. En dan voeren wij die opdrachten uit volgens goed militair gebruik."

Luister de uitzending hieronder terug:

Volgens hem is diplomatie cruciaal om escalatie in het gebied te voorkomen, zeker op zee. "In deze situatie zou ik zeggen: wat heel belangrijk is, is dat je diplomatiek betrokken bent bij een proces waarbij je overleg hebt met de partijen die in strijd zijn geweest met elkaar. Dus aan de ene kant Amerika, maar ook de Golfstaten, en aan de andere kant Iran. Dat is belangrijk."

Daarvoor is volgens Bekkering een helder coördinatiemechanisme nodig tussen betrokken partijen. "Zodat je bij incidenten op zee snel kunt handelen, kunt overleggen en kunt kortsluiten dat dit een incident was."

"Europa mist eenheid in de regio"

Bekkering plaatst de ontwikkelingen in een bredere geopolitieke context en stelt dat Europa in de regio onvoldoende gezamenlijk optreedt. Volgens hem is er sprake van versnipperde aanwezigheid van Europese missies. "De EU is altijd gewend om crises op te lossen. En eigenlijk zitten we nu niet in een crisis, maar in een grote fase van confrontatie."

Hij wijst op het gebrek aan samenhang tussen de verschillende Europese missies in het gebied. "Je ziet dat Europa, de Europese Unie, in één gebied drie verschillende missies heeft lopen die allemaal onderbemand zijn. En dat straalt niet echt eenheid uit. Dat zou een eerste stap moeten zijn."

Volgens hem is meer samenwerking noodzakelijk om effectiever op te treden in de regio. "Nu zou je eigenlijk moeten gaan voor één missie in die regio, waarin je alle beleidsinstrumenten inzet, waarvan het militaire instrument er één is. En wat die gaan doen is maritieme veiligheid garanderen: tegen piraten, tegen de Houthi’s, maar ook in de Straat van Hormuz. Daar zou ik sterk voor pleiten: meer eenduidigheid."