Europese landen moeten niet met Poetin praten, zegt oud-topdiplomaat: 'Wat kan je doen? Je hebt geen positie om iets af te dwingen'

Europese landen moeten niet in gesprek gaan met de Russische president Vladimir Poetin. Dat advies geeft oud-topambtenaar Ed Kronenburg in het radioprogramma Sven op 1. "Wat kan je als Europa doen? Je hebt geen positie om iets af te dwingen richting Poetin."

Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk hebben zich uitgesproken voor directe vredesgesprekken tussen de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en Poetin. De drie landen, die samen de zogeheten E3 vormen, benadrukken dat Europa een actieve rol moet spelen bij eventuele onderhandelingen over een einde aan de oorlog in Oekraïne.

Het gaat daarbij niet om afzonderlijke gesprekken tussen de E3 en Poetin, maar om steun voor een diplomatiek traject waarbij Oekraïne, Europa en de Verenigde Staten gezamenlijk betrokken zijn.

Kronenburg vindt desondanks dat Europese landen niet met het Kremlin om tafel moeten. "Wat hebben wij te bespreken met Poetin? Hij is de agressor. Als je de schijn wekt dat je met hem in gesprek wil gaan in deze uitzichtloze situatie, wat kun je afdwingen als Europa? Helemaal niets."

Bovendien biedt een gesprek Poetin "een extra mogelijkheid om nog meer moeilijkheden te veroorzaken", waarschuwt de oud-topdiplomaat. "Ik vind dat je Poetin niet nog een extra mogelijkheid moet geven om mensen tegen elkaar uit te spelen. Überhaupt met hem in gesprek gaan vind ik twijfelachtig en dubieus."

Volgens Kronenburg zijn het vooral de Verenigde Staten die Poetin onder druk zouden kunnen zetten. Maar de Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn handen momenteel vooral vol aan de oorlog in het Midden-Oosten, constateert de oud-topdiplomaat. "Oekraïne wordt op dit moment aan zijn lot overgelaten, dat is al enige tijd zo", verzucht hij.

Dat is volgens hem echter nog altijd geen reden voor Europese landen om zelf het gesprek met Poetin aan te gaan. "Wat kan je als Europa doen? Je hebt geen positie om iets af te dwingen richting Poetin. Ik zou het niet doen."

"Het is een trieste zaak, maar ik zie echt niet wat wij daar als Europa in zouden kunnen betekenen, afgezien van Poetin de kans geven om nog meer te vertragen. En het is iemand die gezocht wordt voor oorlogsmisdaden. Dus waar hebben we het over."

Ruzie tussen Polen en Oekraïne

Ondertussen lopen de spanningen tussen Polen en Oekraïne op. Die draaien om het Oekraïense Opstandelingenleger (UPA), een nationalistische verzetsbeweging die tijdens en na de Tweede Wereldoorlog streed tegen de Sovjet-Unie. In Oekraïne wordt de UPA door velen gezien als een symbool van de strijd voor onafhankelijkheid en verzet tegen Russische overheersing.

In Polen ligt dat heel anders. Daar wordt de beweging vooral herinnerd vanwege de massamoorden op Poolse burgers in Wolynië en Oost-Galicië in 1943 en 1944, waarbij naar schatting ongeveer 100.000 mensen omkwamen. Polen beschouwt deze gebeurtenissen officieel als genocide.

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

De controverse laaide recent opnieuw op nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een militaire eenheid de erenaam "Helden van de UPA" verleende. In Polen werd dat opgevat als een verheerlijking van een organisatie die verantwoordelijk wordt gehouden voor grootschalige etnische zuiveringen.

Kronenburg vindt het "erg onverstandig" dat Polen zich hier druk over maakt. "Het is natuurlijk koren op de molen van Poetin. De Tweede Wereldoorlog was een totaal andere situatie. Je moet die zaken duidelijk uit elkaar houden en dat is blijkbaar niet gebeurd", zegt hij over het conflict tussen Polen en Oekraïne. "Dit past precies in het narratief van Poetin, dus het is uiterst onverstandig."

'Ongelofelijk dramatisch'

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels al ruim vier jaar. Volgens Kronenburg is Europa veel te laat wakker geworden en heeft het continent zich te afhankelijk gemaakt van het buitenland. "We leven in een periode die helaas niet snel voorbij is - de vraag is of het ooit voorbijgaat; de nieuwe werkelijkheid, waarbij wij als Europa veel meer voor onszelf moeten kunnen zorgen, in welk opzicht dan ook. Energieonafhankelijkheid, militaire onafhankelijkheid, noem het allemaal maar op. We slagen er niet in en dat is ongelofelijk dramatisch."

Dat heeft Europa volledig aan zichzelf te danken, stelt hij. "Je kan het niemand anders verwijten. Je kan het Trump niet verwijten en niet de Chinezen: we slagen er in Europa niet in om over onze eigen politieke schaduw heen te springen en de maatregelen te nemen die nodig zijn om meer autonomie te bereiken."

Kronenburg vervolgt: "Je leest krantenkoppen dat een handelsoorlog met China dichtbij is, maar ondertussen gaan de Europese landen wel individueel naar Peking op bedevaart, om daar eigen zaken te doen. Dus we sluiten de rijen niet. Zolang je dat blijft doen, verzwak je enorm je eigen positie."

De oud-topdiplomaat ziet hetzelfde gebeuren bij de Europese defensie-uitgaven. "Ik hoorde laatst iemand van de Europese Investeringsbank zeggen: onze politici zijn er nog trots op als ze kunnen zeggen dat het merendeel van het geld dat ze voor defensie hebben, thuis wordt besteed. Maar dat is natuurlijk de volstrekt verkeerde aanpak. Je moet afspraken maken wie wat doet, zodat je de taken verdeelt. En dan heb je de kans dat er iets uitkomt wat kan lijken op een soort Europese Defensie. Nu wordt er veel over gesproken, maar er wordt weinig voor gedaan."