Verbod op homogenezing neemt niet alle zorgen weg: 'Het gebeurt vaak in het geheim'

Vandaag stemt de Eerste Kamer hoogstwaarschijnlijk voor een verbod op homogenezing. Dat betekent dat het strafbaar wordt om mensen onder dwang therapie te laten ondergaan om hun seksuele voorkeur te veranderen. "Het is belangrijk dat slachtoffers erkenning krijgen", zegt D66-Tweede Kamerlid Wieke Paulusma, initiatiefnemer van deze wet.

Vorige week tekende zich al een meerderheid af voor de initiatiefwet van D66 en VDD in een debat, waardoor de stemming vandaag meer een formaliteit lijkt. Als de wet ingaat, wordt het strafbaar om homoseksuelen en transgender personen onder dwang therapie of gebedsgenezing te laten ondergaan.

Veel partijen zoals Progressief Nederland, VVD, D66, SP en Partij voor de Dieren maken zich al langer hard voor een verbod op deze zogeheten genezingen. Overtreders van de wet riskeren straks flinke boetes of twee jaar cel.

'Ik was compleet in de war'

Dominee Alexander Noordijk onderging zelf zo'n gebedsgenezing en blikt terug op wat het uiteindelijk met hem heeft gedaan. "Ik was compleet in de war. Je moet knielen voor een bank. Dan worden er teksten gelezen uit de Bijbel, in een taal gesproken die je niet kunt verstaan en daarna wordt aangegeven dat het voorgeslacht wordt vervloekt. Vervolgens wordt er geschreeuwd. Zo weet je niet meer wie je mag zijn", vertelde hij aan de NOS.

Het verhaal van Noordijk laat zien hoe belangrijk het is dat deze wet er komt, zegt Paulusma in Goedemorgen Nederland. Ze vocht jarenlang om deze wet door de Kamer te krijgen. Dat er waarschijnlijk voor wordt gestemd, "is heel belangrijk voor slachtoffers, zodat ze erkenning krijgen voor wat hun is aangedaan". Deze handelingen zijn volgens haar "totaal ontoelaatbaar" en "we stellen hier een norm dat we dit nooit meer willen in Nederland".

'Het gebeurt vaak in het geheim'

Toch kan de wet waarschijnlijk niet helemaal voorkomen dat er geen gebedsgenezingen meer plaatsvinden. "Het gebeurt vaak in het geheim, achter gesloten deuren. Nederlandse onderzoekers hebben met 68 slachtoffers gesproken, maar buitenlands onderzoek toont aan dat het in Nederland waarschijnlijk om duizenden mensen gaat. Al was het er maar één, dat is er ook één te veel. Iedereen moet in dit land kunnen zijn wie diegene is."

In eerdere kabinetten werd gesteld dat het lastig te bepalen is wanneer er precies sprake is van homogenezing. Wetgeving hiervoor bleef daardoor op de plank liggen. Volgens Paulusma is er een duidelijke grens. "Je mag prima praten over je geaardheid, ook in de kerk. Het is heel goed om je gevoelens hierover te delen. Maar het bewust je geaardheid willen genezen op een stelselmatige en indringende manier gaan we verbieden, net als het openlijk aanbieden."

Haagse discussie

Het is jaren geleden dat een eerste motie over deze kwestie werd aangenomen in de Tweede Kamer, vertelt politiek verslaggever Tessa van Viegen. "Ze spraken zich, ik geloof in 2019, voor het eerst hierover uit. Dat ze niet willen dat dit soort praktijken in Nederland plaatsvinden."

Vervolgens ontstond er een Haagse discussie over hoe deze wet moest worden ingericht. Gebedsgenezing valt niet automatisch onder het strafrecht omdat niet elk gesprek, gebed of advies juridisch gezien een strafbaar feit is. "Op stelselmatige en indringende wijze een gesprek over seksuele geaardheid aangaan wordt nu dus verboden. Het lastige is alleen het handhaven, omdat mensen er ook niet over durven te praten. Het is lastig om te achterhalen wie zoiets doet. De komende jaren moet ontdekt worden of deze mensen opgespoord kunnen worden."

'Thema dat heel gevoelig ligt'

Er zijn in Nederland nog vijftien mensen die deze gebedsgenezingen aanbieden, vertelt Van Viegen. "Maar hoeveel er nog daarbuiten zijn, daar hebben we geen idee van."

Ze is benieuwd of deze aanpak voldoende is, maar hoopt van wel. "Het zijn kwetsbaren die hun gevoeligheden aan iemand willen vertellen. Diegene zegt vervolgens het op te lossen alsof het een ziekte is. Zo werkt het natuurlijk niet. Het is thema dat heel gevoelig ligt en het is een goede zaak dat er nu iets aan wordt gedaan."

Christelijke partijen zoals de ChristenUnie en de SGP lagen vaak dwars in de Kamer, waardoor besluitvorming over dit onderwerp moeizaam ging. "Ze waren bang dat als je vanuit je religie een gesprek voert over geaardheid, zo'n gesprek al heel snel onder deze wet zou vallen en je snel strafbaar zou zijn. De afgelopen jaren is gekeken naar hoe ze deze wet het beste konden inrichten, zodat niet geen enkel gesprek over seksuele geaardheid meer mogelijk is."