Staatssecretaris Boswijk wil met Defensie maximaal inzetten op innovatie: 'We lopen hopeloos achter'

Volgens staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk loopt de defensie-industrie van Nederland en die van NAVO-landen "hopeloos achter" vergeleken met het Oekraïense leger. Waar we als Nederland al jarenlang Oekraïense militairen trainen en opleiden, zijn we nu bij een omslagpunt beland. "De Oekraïners hebben inmiddels zoveel kennis en ervaring in huis dat zij ons nu kunnen trainen", zegt Boswijk in Sven op 1.

Decennialange bezuinigingen hebben geleid tot personeelstekorten, verouderd materieel en lege munitievoorraden. De defensienota komt eraan en de staatssecretaris wil volop inzetten op innovatie. "Twee jaar geleden was het nieuws vooral: de tank komt weer terug, maar nu zul je zien dat we een andere krijgsmacht gaan krijgen. Veel adaptiever en veel flexibeler."

Volgens de staatssecretaris staat innovatie hierin centraal. "De innovatie waar wij naar op zoek zijn is een andere manier van samenwerken. Meer met het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Daarnaast moeten we ook accepteren dat we fouten gaan maken. Als we niet bereid zijn om te experimenteren, dan komen we nooit verder."

De focus van defensieprojecten wordt in de toekomst verlegd. "Waar projecten eerder gingen over grote wapensystemen die twintig tot dertig jaar mee zouden moeten gaan, wordt er nu meer gekeken naar kleinere onbemande systemen", legt Boswijk uit.

DARPA

Ook wil de staatssecretaris een Nederlandse variant van het Amerikaanse Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) opzetten. Deze organisatie stond aan de wieg van het internet en bedacht GPS. Een team van onderzoekers en wetenschappers werkt hier aan nieuwe innovatieve uitvindingen. "De iPhone is er eigenlijk dankzij DARPA. Apple heeft het goed vermarkt, maar de kennis is ooit begonnen bij DARPA", legt Boswijk uit.

Luister deze uitzending van Sven op 1 hier terug als podcast:

Nederland wil onder de tijdelijke naam Innovatie- en Opschalingsautoriteit dus een soortgelijke organisatie opzetten. De staatssecretaris zegt lessen te trekken uit het Amerikaanse DARPA, maar het niet te willen kopiëren. "We zijn in Nederland al goed in innovatie. Een aantal onbemande systemen die nu volop worden gebruikt in Oekraïne reden vijf jaar geleden al rond in Nederland in een pilotfase. Het probleem waar wij mee zitten is de opschaling vanuit die pilotfase. Daar gaan we met name op focussen."

Belangrijk hierbij is om meer te gaan samenwerken met Nederlandse bedrijven. "We hebben onze zaken deels niet op orde. Er moet een klimaat ontstaan waarin bedrijven zeggen: wij willen hier blijven." Volgens de staatssecretaris is het enerzijds belangrijk dat bedrijven veel meer vrijheid krijgen voor innovatie en dat de overheid moet accepteren dat er fouten worden gemaakt. Anderzijds moet Defensie meer langjarige zekerheid bieden aan bedrijven. "We moeten deze bedrijven de zekerheid geven dat wij als Nederlandse krijgsmacht hun product gaan afnemen."

Gouden aandeel

Veel bedrijven vertrekken op een bepaald moment naar het buitenland. "We zijn als Nederland veel te naïef geweest. We hebben de knapste koppen maar toch verdwijnen ze te vaak naar het buitenland. Deels komt dat doordat de overheid bepaalde zaken niet op orde heeft."

Om te voorkomen dat de Nederlandse paradepaardjes van Defensie naar het buitenland verdwijnen en daarmee de kennis verdwijnt, wil de Nederlandse overheid een gouden aandeel in bepaalde defensiebedrijven. Een gouden aandeel, ook wel prioriteitsaandeel genoemd, geeft de Nederlandse overheid een vetorecht bij grote, strategische beslissingen. Dit geldt zelfs als de overheid verder bijna geen andere aandelen in het bedrijf bezit. Zo kan worden voorkomen dat bedrijven in buitenlandse handen komen.