Minister van Infrastructuur Karremans verwacht 'uiterlijk in 2029' zelfrijdende bussen en vrachtwagen in Nederland

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans (VVD) verwacht dat zelfrijdende vrachtwagens binnen enkele jaren op Nederlandse wegen verschijnen. "Uiterlijk in 2029”, zegt hij zondag bij WNL Op Zondag op NPO 1.

Nederland is sinds kort het eerste land in Europa waar auto's onder bepaalde voorwaarden zonder handen aan het stuur op de openbare weg mogen rijden, zowel op de snelweg als binnen de bebouwde kom. Volgens Karremans staat de ontwikkeling van autonoom vervoer nog maar aan het begin.

"Uiteindelijk is dat wel de toekomst", zegt de minister. "We hebben nu Tesla's met FSD Supervised. Dat zijn 37.000 Tesla's die rondrijden in Nederland en zelfrijdend zijn. Daar moet je wel nog bij zitten als bestuurder om in te grijpen als het nodig is. Maar deze technologie komt er heel snel aan. De komende twee jaar gaan we echt zelfrijdend vervoer zien in Nederland. Dus zelfrijdende bussen, vrachtwagens en auto's. Dat biedt ontzettend veel voordelen voor de maatschappij."

Volgens Karremans zullen zelfrijdende taxi's, vrachtwagens en andere vormen van autonoom vervoer uiterlijk in 2029 op grotere schaal op Nederlandse wegen verschijnen. De minister begrijpt dat het idee van een voertuig zonder bestuurder voor veel mensen nog wennen is. Zelf stapte hij onlangs in een zelfrijdende auto.

"Het kan inderdaad spannend klinken, j geeft toch de controle uit handen. De eerste minuut was het spannend, maar daarna is het eigenlijk best geruststellend. Je ziet dat die auto alles in de gaten heeft. Dat kun je ook zien op dat dashboard. Die grijpt ook in wanneer het nodig is. Die rijdt echt ontzettend goed door de straat heen, ook door ingewikkelde verkeerssituaties."

Minder verkeersdoden

Volgens Karremans kan autonoom vervoer een belangrijke bijdrage leveren aan het terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers. "Want het aantal verkeersdoden in Nederland is afgelopen jaar gestegen. Dat komt vaak door rijden onder invloed, vermoeidheid of het reactievermogen van mensen. Een zelfrijdende auto heeft die vermoeidheid niet. Die rijdt niet onder invloed. Dus het is ontzettend veel veiliger en kan veel sneller reageren op bepaalde situaties."

Daarnaast ziet de minister voordelen voor ouderen en mensen die minder mobiel zijn. "Opa en oma wonen aan de andere kant van het land. Het is soms logistiek ingewikkeld om die op te halen voor het kerstdiner en daarna weer terug te brengen. Daardoor gebeurt het misschien nu niet, maar straks kan dat wel."

Minder drukte op de weg

Ook voor de logistieke sector ziet Karremans grote kansen. "Nu rijden logistiek vervoer en personenvervoer vaak op dezelfde snelwegen in de spits. We kunnen ervoor kiezen om logistiek vervoer meer ’s nachts te laten plaatsvinden, bijvoorbeeld vrachtverkeer tussen Antwerpen en Rotterdam. Dat vermindert de druk op het wegennet en maakt het veel veiliger."

De verwachting dat zelfrijdende voertuigen banen kunnen vervangen, leidt volgens voorzitter Coen van Oostrom van werkgeversorganisatie VNO-NCW niet direct tot problemen. "Er is voorlopig een enorm tekort aan mensen in de logistieke sector. Wij denken dat zij opgenomen gaan worden in andere functies", zegt Van Oostrom.

Wel pleit hij voor meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt. "Mensen moeten van werk naar werk kunnen. Als mensen ontslagen worden en vervolgens lang in allerlei uitkeringen terechtkomen, heeft niemand daar iets aan. Niet de mensen zelf en ook de economie niet. Maar als we een slim systeem bedenken waarbij die mensen snel worden opgevangen en weer bij andere bedrijven aan het werk kunnen, dan gaat dat werken."

Strenge Nederlandse tests

Naast zorgen over wat het voor banen in de logistieke sector gaat betekenen blijft het ook de vraag hoe veilig het is. In de Verenigde Staten zijn er namelijk meerdere incidenten geweest. Karremans benadrukt dat Nederland een veel strengere toelatingsprocedure hanteert dan veel andere landen. "Alles wat wij toelaten op de Nederlandse wegen wordt heel goed wordt getest door de RDW”, zei hij. Volgens de minister hebben de recent toegelaten Tesla-systemen in korte tijd al 15 miljoen kilometer gereden zonder noemenswaardige incidenten.

"De veiligheidseisen zijn hier veel hoger dan bijvoorbeeld in Amerika. Wij kijken daar op een andere manier naar. Maar zelfs met die veiligheidseisen is het mogelijk om zelfrijdend vervoer mogelijk te maken." De minister benadrukt dat de RDW nauw samenwerkt met marktpartijen om nieuwe technologie veilig toe te laten. "Wij zien ook de enorme maatschappelijke potentie van zelfrijdend vervoer. Daarom willen we een aantrekkelijk land zijn waar fabrikanten en vervoerders hun systemen kunnen testen en uiteindelijk hun diensten kunnen aanbieden."

Tegelijkertijd erkent Karremans dat ongelukken nooit volledig uit te sluiten zijn. "Dat is nu ook al zo in het verkeer. Dat hoort bij het proces van innovatie. Daar horen tegenslagen bij. Dat zit in elk proces van vooruitgang. Je moet daar lessen uit trekken en het vervolgens beter maken."

Wie is aansprakelijk?

Een van de grootste vraagstukken rond autonoom vervoer is de aansprakelijkheid bij ongelukken. Volgens Karremans wordt daar momenteel aan gewerkt. "De wetgeving is gemaakt vanuit het idee dat de bestuurder verantwoordelijk is. Die krijgt de boete als hij te hard rijdt of een ongeluk veroorzaakt. Maar dat ligt bij zelfrijdend vervoer ingewikkelder."

Volgens de minister wordt onderzocht wanneer verantwoordelijkheid ligt bij de bestuurder, eigenaar, fabrikant of softwareontwikkelaar. "Je moet goed kunnen vaststellen waar iets aan lag. Lag het aan een bestuurder die ingreep? Lag het aan de fabrikant? Aan de software? Aan iets anders?"

Daarbij speelt het registreren van voertuiggegevens een belangrijke rol. "Wat we bijvoorbeeld vragen van die auto's is dat ze elke keuze tot in detail vastleggen, uiteraard met inachtneming van de privacywetgeving. Dan weet je precies welke afweging op welk moment is gemaakt. Zo kun je in het geval van een ongeluk beter vaststellen waar de aansprakelijkheid ligt."