Eerste 100 dagen kabinet-Jetten verlopen stroef: 'Veel ambitie, weinig resultaat, zomer wordt lakmoesproef'

Het kabinet-Jetten zit vandaag honderd dagen in het zadel. In die periode is nog weinig concreets bereikt, concludeert politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen. "Het zijn honderd dagen waarin er vooral veel lijnen zijn uitgezet, veel ambitie is uitgesproken, maar waarbij we nog weinig resultaat zien."

Op migratiegebied liep het kabinet al vroeg vast toen belangrijke onderdelen van het asielbeleid strandden in de Eerste Kamer. Tegelijkertijd ontstonden spanningen met vakbonden en werkgevers over de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid, waaronder de WW en WIA, die leidden tot protesten en moeizaam overleg in het Catshuis.

Daarbovenop kreeg het kabinet vrijwel direct te maken met internationale onrust, nadat de oorlog in het Midden-Oosten escaleerde en de energie- en brandstofprijzen onder druk kwamen te staan. "Dat zette eigenlijk meteen alle plannen op z'n kop. Het kabinet moest meteen schakelen", zegt Van Viegen in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

"Het zijn honderd dagen waarin er vooral veel lijnen zijn uitgezet, veel ambitie is uitgesproken, maar waarbij we nog weinig resultaat zien", concludeert ze. "Ze willen doorbraken forceren, er liggen allerlei plannen op de plank, maar daar zien we nog weinig van terug. Al is het in honderd dagen natuurlijk lastig om meteen grote resultaten te boeken."

Grote verschillen

Om die eerste periode te duiden, kijkt Van Viegen naar eerdere kabinetten. "Neem kabinet-Balkenende IV. Zij gingen in de eerste honderd dagen op een soort bustour door het land. Ze wilden ophalen wat de samenleving vond. Ze hadden nog weinig concreets bereikt, behalve dat er na honderd dagen een plan lag."

Ook waren er kabinetten die juist snel meters maakten. "Bijvoorbeeld Rutte I, daar lagen in de eerste honderd dagen al veel plannen en voorstellen op tafel. En kabinet-Schoof kende juist veel ruzie in de eerste honderd dagen. Je ziet dat er grote verschillen zijn. In dit geval heeft dat ook te maken met het minderheidskabinet."

Daarbij merkt ze wel op: "Dit kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer, waardoor het politiek gezien een veel moeilijker schaakbord is."

Jetten weinig zichtbaar

Het viel Van Viegen op dat premier Rob Jetten relatief weinig zichtbaar was in de eerste honderd dagen. Zo moest hij zich bij meerdere persmomenten laten vervangen door vicepremier Dilan Yesilgöz. Dat ziet ze niet direct als probleem. "Hij is inderdaad heel vaak internationaal op pad. Misschien moeten ze ook een beetje puinruimen van het vorige kabinet."

"Het vorige kabinet stond internationaal niet zo sterk. Dat proberen ze nu te herstellen, om Nederland weer zichtbaarder te maken op het wereldtoneel", legt ze uit. "Maar je ziet wel: als er iets in eigen land gebeurt, is de premier soms niet aanwezig."

Deze zomer 'lakmoesproef' voor kabinet

Vorige week zat Jetten wel zelf aan tafel in het Catshuis met werkgevers en vakbonden over de toekomst van de sociale zekerheid. De vakbonden liepen daar weg, omdat de 6,5 miljard euro aan bezuinigingen volgens hen boven de markt bleef hangen. Inmiddels overleggen werkgevers en vakbonden verder zonder het kabinet.

"De komende maanden wordt het spannend", zegt Van Viegen. "Deze zomer ga je zien dat partijen weer echt om tafel moeten. Uiteindelijk moet het kabinet er toch bij komen, want er moet een deal worden gesloten. Maar dit is niet het enige dossier dat spannend wordt. Ook stikstofplannen komen eraan, en dat kan op veel weerstand rekenen."

Daarnaast moet ook het financiële kader nog worden ingevuld. "Daar moet deze zomer over worden gesproken met oppositiepartijen, omdat we een minderheidskabinet hebben. Deze zomer wordt echt de lakmoesproef van dit kabinet."

Oppositie ontevreden over contact

Volgens Van Viegen is de oppositie op dit moment nog niet tevreden over het contact met het kabinet. "Er zijn verschillende niveaus waarop je kunt praten. Op het hoogste niveau spreekt de fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA met premier Jetten. Een niveau lager praten fracties met ministers en daarna met coalitiefracties."

"De oppositie vindt dat er op het hoogste niveau te weinig contact is. Op andere niveaus wordt wel gesproken, maar nog niet echt met resultaat", zegt ze. "Er is teleurstelling over hoeveel er wordt gesproken en hoeveel er daadwerkelijk wordt besloten. Zij willen graag akkoorden sluiten, maar ervaren nog te weinig bereidheid van het kabinet."