Brussel akkoord over terugkeerhubs voor asielzoekers, Nederland wil snel aan de slag: 'Kopgroep met Duitsland en Oostenrijk'

Nederland wil snel aan de slag met het vinden van een land buiten Europa dat ruimte wil bieden aan een zogeheten terugkeerhub voor afgewezen asielzoekers, zegt EU-correspondent Alexander Bakker van De Telegraaf. Dat kan nu, omdat het Europees Parlement, de EU-lidstaten en de Europese Commissie het gisteren eens zijn geworden over de nieuwe terugkeerregeling voor afgewezen asielzoekers.

De onderhandelingen liepen twee weken geleden nog vast, omdat de EU-instellingen het niet eens konden worden over het moment waarop de regeling van kracht zou worden. Daarover is nu een voorlopig compromis bereikt. Eerder waren de partijen al akkoord gegaan met het toestaan van zogeheten terugkeerhubs buiten de Europese Unie. Ook kinderen mogen in deze centra wachten op terugkeer naar hun land van herkomst, tenzij het gaat om alleenstaande minderjarigen.

In een zogeheten triloog kwamen de instellingen overeen dat de terugkeerregeling van kracht wordt zodra deze is gepubliceerd in het officiële publicatieblad van de EU. Lidstaten krijgen vervolgens nog een jaar de tijd om onderdelen van de regeling uit te werken. Die periode is bedoeld om wet- en regelgeving aan te passen, IT-systemen gereed te maken en personeel op te leiden.

"Voor sommige onderdelen is in sommige lidstaten een invoeringswet nodig, daar mogen ze een jaar over doen. Met de terugkeerhubs mogen lidstaten deze zomer dus al aan de slag", zegt Alexander Bakker in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Het Europees Parlement en de lidstaten moeten het akkoord van gisteren nog bekrachtigen, maar het ziet er goed uit."

Volgens Bakker wil Nederland zo snel mogelijk werk maken van een terugkeerhub. "Het kabinet heeft een kopgroep gevormd, onder andere met Oostenrijk en Duitsland, en het is de bedoeling om het liefst nog voor het einde van het jaar met een concreet plan te komen voor zo'n centrum in een land buiten Europa."

Waar zo'n terugkeerhub moet komen, is nog onduidelijk. "Er gaan wel volop geruchten rond in buitenlandse media. Griekenland, dat ook in de kopgroep zit, zou in gesprek zijn met Kenia. Maar ook een land als Oezbekistan wordt genoemd. Je moet denken aan bijvoorbeeld Afghanen die die kant op gestuurd zouden kunnen worden."

'Laatste puzzelstukje' in migratiepact

De terugkeerregeling wordt gezien als het sluitstuk van het Europese asiel- en migratiepact, dat op 12 juni in werking treedt. Daarin staan onder meer strengere regels voor het screenen en beoordelen van asielaanvragen. Een effectieve terugkeerregeling werd gezien als een essentieel onderdeel van het pact.

"Dit was eigenlijk het laatste missende puzzelstukje", zegt politiek verslaggever Tessa van Viegen van WNL. Ook zij verwacht dat het kabinet snel een terugkeerhub wil realiseren. "Het vorige kabinet heeft zelfs al een intentieovereenkomst met Oeganda gesloten, met de bedoeling om daar een terugkeerhub te plaatsen. Maar ik begreep dat dat land op dit moment door dit kabinet juist niet meer wordt genoemd."

"Ze willen heel erg kijken naar het sluiten van een akkoord met een land waar geen mensenrechtenschendingen plaatsvinden. Daar is Oeganda op dit moment blijkbaar niet voor gekwalificeerd", zegt ze. "Ik begreep ook uit buitenlandse media dat Kenia mogelijk één van de landen is waar ze wel naar kijken."

Druk op Ter Apel blijft nog even

Van Viegen waarschuwt dat het akkoord niet direct een oplossing biedt voor de druk op het aanmeldcentrum in Ter Apel. "Er moeten nog best wat stappen gezet worden voordat dit allemaal in de wet is beland en het mag. Het is niet zo dat er volgende week opeens een oplossing is voor Ter Apel. In die zin moeten we een iets langere adem hebben, maar voor Europese begrippen is het iets wat vrij snel geregeld kan worden."

Bakker denkt dat het Europese migratiepact op termijn wel effect zal hebben. "Het is echt een strenge wet. Er zitten ook allerlei elementen in waardoor het straks allemaal sneller gaat. En waarom is dit allemaal zo belangrijk? Als je kijkt naar de cijfers op dit moment, dan wordt in heel de Europese Unie slechts 20 procent van de afgewezen asielzoekers daadwerkelijk uitgezet. Dat is ontzettend laag. Het moet natuurlijk 100 procent zijn. Als je hier niet mag zijn, dan moet je weg."