Vooruitgang in onderhandelingen tussen VS en Iran: 'Ik denk dat er nu wel echt iets ligt'

Een nieuwe deal tussen Iran en de Verenigde Staten is mogelijk aanstaande. Op het spel staan een staakt-het-vuren, die met zestig dagen verlengd zou moeten worden, en de heropening van de Straat van Hormuz. Bijzonder hoogleraar Militaire Wetenschappen Martijn Kitzen is in Goedemorgen Nederland optimistisch gestemd.

Volgens de Amerikaanse vicepresident JD Vance zijn de onderhandelaars van Iran en de Verenigde Staten "er nog niet helemaal uit". Aan verslaggevers in Washington vertelde Vance dat de partijen wel bijna akkoord zijn. "Ik ben er zelf ook altijd een beetje voorzichtig mee", is de reactie van Kitzen. "Maar ik denk nu dat er echt wel iets ligt."

De deal wordt door Kitzen bestempeld als een 'memorandum of understanding', een internationale schriftelijke beleidsafspraak die niet juridisch bindend is voor de deelnemers aan die afspraak. "Dat ze gaan praten, betekent nog niet dat er echt daadwerkelijk een einde aan die oorlog komt. Er is nu een staakt-het-vuren, maar er zijn afgelopen nacht weer aanvallen over en weer geweest, dus het blijft gewoon doorgaan."

Vrede is nog ver weg volgens Kitzen. "Onderhandelaars laten zien dat ze echt wel resultaten hebben bereikt. Dit is een stapje richting een overeenkomst, maar we zijn er nog lang niet."

Libanon

Niet los te zien van de onderhandelingen tussen de VS en Iran zijn de gesprekken tussen Israël en Libanon in Amerika. "Hezbollah wordt bewapend door Iran", legt Kitzen uit. "Israël valt Libanon nu aan om Hezbollah aan te pakken. Dat is met elkaar verweven."

"Er is al een bestand in Libanon sinds 16 april, maar dat wordt bijna dagelijks geschonden door beide partijen", zegt Kitzen. "Israël denkt nu: we moeten nu nog even voortmaken, want als er straks echt een deal ligt, kunnen we niet meer opereren. Ze hebben afgekondigd tot veertig kilometer diep in Libanon dat mensen moeten evacueren, dat is echt gigantisch."

Ondanks het staakt-het-vuren vinden er nog volop aanvallen plaats. "Dat wordt ook gerapporteerd en er wordt over gesproken. Je ziet dat het in Iran beperkt blijft, maar wat Israël nu doet in Libanon is een vrij grote operatie. Men blijft het wel een staakt-het-vuren noemen. Waar het uiteindelijk om gaat, is dat het moet leiden tot een akkoord. Je ziet dat zowel Libanon als de Verenigde Staten, die die onderhandelingen faciliteren, willen dat er een akkoord komt en een einde aan die oorlog in Libanon."

Ontwapening

Op 2 en 3 juni is de volgende ronde onderhandelingen tussen Israël en Libanon. "Nu wordt er in het Pentagon gesproken over de militaire kant. Het struikelpunt is: hoe ontwapen je Hezbollah? De Amerikanen en Europeanen zeggen: de Libanezen moeten dat doen. Daar waren ze overigens al goed mee bezig. Ik denk dat ze dat kunnen doen met onze hulp en die van de Verenigde Staten, maar ze moeten wel doorpakken."

"Hezbollah is een populaire politieke partij onder de Libanese bevolking", stelt Kitzen. "Maar die hebben ook hun eigen militie. Je gaat ze vragen hun wapens in te leveren, dan moet de Libanese staat wel sterk zijn. Dat is het probleem. Ze hebben een leger, maar dat leger is tot nu toe niet in staat geweest om dit te doen. De laatste jaren hebben ze echt wel vooruitgang geboekt, ik hoop dat ze die lijn kunnen voortzetten."

Donderdag meldden verschillende Amerikaanse media dat Iran en de VS tot een akkoord waren gekomen. Het Iraanse staatspersbureau Tasnim sprak dat tegen. "Ik kan niet garanderen dat we eruit zullen komen, maar op dit moment heb ik er een goed gevoel over", zei de vicepresident.