Voormalig topambtenaar Borstlap wil kortere WW-uitkering: 'Dit is voor niemand goed'

De duur van de WW-uitkering moet worden verkort, zegt voormalig topambtenaar op Sociale Zaken Hans Borstlap in het radioprogramma Sven op 1. Nu hebben mensen maximaal twee jaar recht op een WW-uitkering, maar dat is volgens Borstlap niet langer houdbaar. "Dit is ook in het belang van werkgevers en werknemers."

Borstlap doet zijn uitspraken op het moment dat vakbonden, werkgevers en het kabinet in het Catshuis om tafel gaan. Volgens FNV-voorzitter Hans Spekman gebeurt dat "uit beleefdheid", zo zei hij eerder in Sven op 1. Nu het kabinet de plannen voor een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd heeft ingetrokken, is er volgens de bonden weer ruimte voor gesprek.

Toch is de spanning nog niet verdwenen. CNV-voorzitter Hans van den Heuvel waarschuwt dat "de bom nog niet is ontmanteld", omdat de miljardenbezuinigingen op sociale zaken voorlopig nog niet definitief van tafel zijn. Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) wil eerst een open gesprek voeren met de polder over de problemen in het sociale domein, met name rond arbeidsongeschiktheid.

Het kabinet wil 6,5 miljard euro bezuinigen op de WW en de WIA, de uitkering voor arbeidsongeschikten. De bonden erkennen dat er problemen zijn in de uitvoering, maar zien geen reden om financieel het mes erin te zetten en willen de bezuinigingen van tafel. De minister wil de financiële discussie voorlopig parkeren, al staan de plannen nog wel in de boeken.

'WW moet korter'

Volgens Borstlap is dat verstandig. "Ik denk dat dat voor de gesprekspartners ook aanvaardbaar is. Tot nu toe heeft het bedrag het debat beheerst, terwijl het moet gaan over de maatregelen. En dat is ook in het belang van werkgevers en werknemers: in een tijd van arbeidsmarktkrapte is het toch heel raar dat er een wettelijk systeem is dat het mogelijk maakt dat als je wat arbeidsmarktverleden hebt, je twee jaar lang een WW-uitkering kan krijgen?"

De duur van de WW moet daarom worden ingekort, vindt hij. "Werkgevers staan te springen om vacatures te vullen en dan laat je mensen niet zo lang weg van de arbeidsmarkt, want je verleert je vaardigheden. Dat is echt niet in het belang van werkgevers en werknemers", benadrukt de voormalig topambtenaar. "Daar gaat het debat nu om."

Vakbonden pleiten ondertussen voor een nieuw verdienmodel voor Nederland, waarbij de focus meer komt te liggen op hogere productiviteit. Daarna willen zij bekijken welke maatregelen eventueel nodig zijn.

'Totale verbouwing' sociale stelsel

Borstlap pleitte vorige week in Het Financieele Dagblad voor een totale verbouwing van het sociale stelsel. Het huidige systeem, gebouwd in een tijd van massawerkloosheid, is volgens hem niet meer van deze tijd. "Het komt erop neer dat een stelsel dat is gebouwd in tijden van grote werkloosheid, soms zelfs massawerkloosheid, niet meer geschikt is om te functioneren in de tijd waarin we nu leven", zegt Borstlap tegen Sven Kockelmann.

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

"En het wordt alleen maar erger. We hebben steeds minder mensen, onze beroepsbevolking krimpt en banen veranderen voortdurend. Vroeger kon je jarenlang in dezelfde baan blijven, dat kan niet meer", zegt Borstlap, die de brief van Vijlbrief aan de bonden "een goede lijn" van het kabinet noemt. In die brief schreef de minister dat het kabinet een "open gesprek" wil voeren over de toekomst van de sociale zekerheid en de arbeidsmarkt.

"Vijlbrief wijst er in zijn brief terecht op dat er op een aantal terreinen in de publieke sfeer groot achterstallig onderhoud is. Daar moet geld vrijkomen, investeringsgeld. Mijn advies zou zijn: ga door met de lijn zoals die in de brief aan de bonden is uiteengezet."

Borstlap is ook voorstander van het verder fiscaliseren van de AOW-financiering. Daarmee staat hij tegenover zijn eigen partij, het CDA. "Dat kan door het deel dat nu met premies betaald wordt door werkenden te fiscaliseren, waardoor ook mensen die AOW genieten via de fiscale lijn daaraan meebetalen."

Toeslagenstelsel ontmantelen

Tegelijkertijd moeten volgens hem ook de lonen stijgen, zodat het toeslagenstelsel uiteindelijk kan worden afgeschaft. Borstlap vreest er niet voor dat bedrijven daardoor automatisch hun prijzen verhogen. "Dat is niet nodig als de productiviteit stijgt. Ook het minimumloon moet echt omhoog. Dat is echt te laag, ook omdat wij geen land moeten zijn van laagproductieve banen."

Hij haalt daarbij het rapport van Mario Draghi aan. "De Europese landen moeten toe naar een hoger productiviteitsmodel, en dan zal je zien dat het makkelijker is om hogere lonen te betalen. Hogere lonen zullen dat ook uitlokken: je moet een hogere productiviteit genereren."

"Zo kan je de toeslagen afbouwen. Het werkt nu zo ontmoedigend voor mensen met een uitkering en toeslagen om weer aan de slag te gaan, want de uitkering en toeslagen zijn vaak hoger dan wat ze op de arbeidsmarkt kunnen verdienen. Dat is een hele rare situatie. Het is echt museaal en niet toereikend voor de toekomst."