Jaap de Hoop Scheffer roept Europa op: 'Ga in gesprek met Iran'

Voormalig NAVO-topman Jaap de Hoop Scheffer vindt dat Europa actiever moet worden in de omgang met internationale conflicten, waaronder de spanningen rond Iran. In Sven op 1 benadrukt hij dat Europa met het land in gesprek moet, "ondanks het beestachtige regime."

Volgens De Hoop Scheffer is duidelijk dat de internationale verhoudingen verschuiven en machtspolitiek steeds dominanter wordt. Hij waarschuwt dat de traditionele uitgangspunten van de wereldorde niet langer vanzelfsprekend zijn. "Het staat onder zware druk. Maar Jetten gaf ook een oplossingsrichting aan (bij zijn eerste buitenlandconferentie, red.). Die heeft gelijk. Het is machtspolitiek. Wij Europeanen hebben weleens wat moeite met het spreken van de language of power, de taal van de macht", zegt hij.

Daarbij pleit hij voor een bredere strategische blik van Europa, ook buiten het eigen continent. Volgens hem is samenwerking met bondgenoten essentieel om invloed te behouden in een snel veranderende wereld. "Wat premier Jetten zei was: zoek dan bondgenoten. Niet alleen hier in Europa, maar ook elders in de wereld, in Japan, Zuid-Korea, Australië, Nieuw-Zeeland, om samen te proberen dat systeem overeind te houden. Want dat het onder zware druk staat, is zonder meer duidelijk", aldus De Hoop Scheffer.

In het gesprek gaat hij ook in op de spanning tussen idealen en geopolitieke realiteit. Daarbij verwijst hij naar de benadering van de Finse president Alexander Stubb van zogenoemd value-based realism: een vorm van realisme waarin waarden belangrijk blijven, maar geopolitieke belangen óók zwaar wegen. Volgens De Hoop Scheffer is dat noodzakelijk in de omgang met landen als Iran.

"Die op regels gebaseerde wereldorde is niet altijd het enige en exclusieve argument dat je kunt gebruiken. In Iran zit een beestachtig regime, één van de meest verschrikkelijke regimes in de wereld. Wij willen aan de andere kant niet dat Iran ooit de beschikking krijgt over een kernwapen. Daar hebben de Amerikanen volstrekt gelijk in. Je moet wel, ondanks dat beestachtige regime, ondanks dat een land als Iran alles schendt waar wij voor staan, met ze in gesprek", zegt hij.

Te vaak aan de zijlijn

De Hoop Scheffer stelt dat Europa in zijn ogen te vaak aan de zijlijn staat bij belangrijke internationale onderhandelingen, terwijl de gevolgen juist het Europese continent direct raken. Daarom pleit hij voor meer Europese diplomatieke inzet.

Luister de uitzending hieronder terug:

"Het Joint Comprehensive Plan of Action, dat was de overeenkomst over het uraniumverrijkingsprogramma in Iran. Daar is Trump uit weggelopen. Daar heeft Europa een hele belangrijke rol gespeeld. Als je dus over de toekomst praat, het kernwapen en Iran — we willen niet dat Iran dat ooit krijgt — is het dan zo’n raar en vreemd idee dat iemand namens Europa de temperatuur van het water in Teheran zou gaan opnemen? Ik respecteer de bemiddeling van Pakistan en anderen, maar het gaat óók over Europa, terwijl Europa niet aan tafel zit", aldus De Hoop Scheffer.

Volgens hem moet Europa daarom serieuzer werk maken van een gezamenlijke koers in het buitenlands beleid, ook al is dat politiek ingewikkeld. "Ik vind dat in de Europese Raad, in EU-verband — daar moet je ook de Britten bij betrekken trouwens — zo’n discussie zou kunnen worden gestart. En als het niks wordt, wordt het niks. Europa zou zijn best kunnen doen, al dan niet in geamendeerde vorm, dat Joint Comprehensive Plan of Action te doen herleven. Daar zal Trump niet tevreden en niet blij mee zijn, maar we hebben ook een eigen verantwoordelijkheid."