Debat over 'normaliseren van geweld' draait ook om uitspraken Markuszower: 'Het is natuurlijk van de zotte, dit kan nergens'

De Tweede Kamer debatteert vandaag over het normaliseren van geweld in de politiek en samenleving. Dat debat zal grotendeels in het teken staan van de uit de hand gelopen anti-azc-rellen. "Rechtse partijen willen er een asieldebat van maken, linkse partijen willen het hebben over de uitspraken van Gidi Markuszower", denkt politiek verslaggever van WNL Mats Akkerman.

De afgelopen weken escaleerden protesten tegen asielopvang in onder meer Loosdrecht, IJsselstein en Apeldoorn. In Loosdrecht ontstond brand bij een tijdelijke opvanglocatie nadat demonstranten vuurwerk en brandende voorwerpen gooiden, terwijl asielzoekers al binnen waren. Ook op andere plekken was sprake van onrust, vernielingen en intimidatie.

Tijdens het debat nemen vandaag de fractievoorzitters het woord. "Het is een fractievoorzittersdebat, dat zijn altijd politiek heel gevoelige debatten", zegt Akkerman in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Je zal zien dat partijen op rechts hier een asieldebat van willen maken. Zij zeggen: deze rellen komen ergens vandaan, namelijk een te hoge asielinstroom."

"Partijen op links zullen het ook willen hebben over uitspraken die Gidi Markuszower inmiddels twee weken geleden heeft gedaan over het maximaal geweld gebruiken tegen Palestijnse asielzoekers aan de grens." Markuszower zei tegen het linkse platform Left Laser dat Nederland Palestijnse asielzoekers "met geweld" bij de grens moet tegenhouden. Later zei het Kamerlid tijdens een azc-protest in Loosdrecht dat "we worden omvolkt", wat opnieuw veel stof deed opwaaien.

Markuszower

Het debat gaat officieel niet over de uitspraken van Markuszower, maar Akkerman verwacht dat ze wel ter sprake komen. "Vooral vanwege de politieke vraag die erachter zit. Gidi Markuszower heeft gezegd: ik kom uit de PVV, maar ik wil samenwerken met de coalitie. Onder andere daarom is hij uit de PVV gestapt. De vraag aan de coalitie is nu: wil je samenwerken met iemand die dit soort uitspraken doet? Dat zal vooral voor D66 een gevoelig punt zijn."

D66-Kamerlid Robert van Asten, ook te gast in de studio, reageert: "Het lijkt net alsof er een soort gedoogconstructie is opgezet met gedoogsteun van Markuszower, maar dat is natuurlijk totaal niet het geval." Wel erkent hij dat het minderheidskabinet afhankelijk is van steun van andere partijen. "Voor je plannen zul je altijd 76 zetels moeten krijgen. Zeker richting de begroting voor het najaar wordt dat belangrijk."

"Maar nu is er geen samenwerking met Markuszower", benadrukt Van Asten. "Deze uitspraken, ik hoor ze nu weer, het is natuurlijk van de zotte, dit kan nergens. Er worden excuses voor gemaakt, maar het rolt toch ook niet zomaar je mond uit dat je denkt: was dit even aan je aandacht ontsnapt?"

"Het mag duidelijk zijn dat deze uitspraken een hele duidelijke grens zijn", vervolgt hij. "Rechtstreeks na brandstichting bij het azc in Loosdrecht, na de rellen... In IJsselstein werd de politie echt met vuurwerk en explosieven om de oren geslagen. Dat is niet het Nederland dat wij zijn. Wij zijn het land waar we met elkaar het gesprek aangaan. En als we in gemeenten de tijd nemen om goede opvangvoorzieningen te regelen, weet ik zeker dat een groot deel van Nederland niet gaat demonstreren."

Van Asten wil samenwerking met Markuszower - lid van Groep Markuszower, goed voor zeven Kamerzetels - niet volledig uitsluiten. "Ik denk dat het goed is dat je bij iedereen navraagt, van links tot rechts: wat doe je met de begroting? Uiteindelijk moet je ervoor zorgen dat dit land goed geregeerd blijft en dat we door kunnen."

"De samenwerking moet je zien als: dit zijn onze plannen, kun je daarachter staan? Nee is ook een antwoord", aldus Van Asten, die niet warmloopt voor samenwerking met Markuszower. "Met dit soort uitspraken in de achterzak kun je niet bouwen aan een goede samenwerking. Die samenwerking is er nu ook niet, dus op dit moment zie ik ook geen probleem."

Akkerman begrijpt dat Van Asten en het kabinet Markuszower nog niet definitief willen uitsluiten. "Uiteindelijk is het een rekensom. En als zeven zetels afvallen, kunnen andere partijen hun huid duurder gaan verkopen."

Steun aan gemeenten

Tijdens het debat zal ook worden gesproken over de steun van het kabinet aan gemeenten. Vorige week kwam het kabinet op het Catshuis bijeen met gemeenten om te praten over de onrust rond asielopvang. Premier Rob Jetten kondigde toen een "vliegend team" aan dat gemeenten gaat helpen met "maatwerk". Behalve hulp van experts krijgen gemeenten ook financiële steun om draagvlak te creëren.

Akkerman vraagt zich af of dat vliegende team voldoende gaat helpen. "Vooral kleine gemeenten zullen denken: we hebben hier een klein ambtelijk apparaat en weinig politiecapaciteit. Als er rellen uitbreken, zijn we daar als gemeente niet tegen bestand. De vraag is of zo'n vliegend team van experts genoeg ondersteuning biedt om gemeenten comfortabel genoeg te maken om te zeggen: we gaan het toch doen. Dat zal terugkomen in het debat."

Ook de spreidingswet komt aan bod. "De vraag is of de coalitie daar nou wel of niet volmondig achter staat", besluit Akkerman. "Het wordt een debat waar iedere partij zijn eigen punt uit wil halen, maar dit zijn over het algemeen ook de debatten waar aan het eind van de dag concreet weinig wordt afgesproken."