Simon Fortuyn over Volkert van der Graaf bij FNV-manifestatie: 'Hij duikt weg, het doet zeer'

Het doet Simon Fortuyn, de broer van Pim Fortuyn, pijn dat Volkert van der Graaf nog altijd niet wil vertellen waarom hij Pim Fortuyn heeft vermoord. Dat zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1 op de dag dat de Pim Fortuynprijs wordt uitgereikt.

De Pim Fortuynprijs is een onderscheiding die sinds 2015 jaarlijks wordt uitgereikt aan opiniemakers, politici of bestuurders die strijden voor het vrije woord, taboes doorbreken en stelling durven nemen in het maatschappelijk debat.

Dit jaar zijn zangeres Lenny Kuhr, columnist Martin Sommer, schrijver Michiel Lieuwma, cartoonist Cortés en schrijver Keyvan Shahbazi genomineerd. "Het zijn mensen die zich het vrije woord toe-eigenen en het publieke debat willen aangaan, zonder elke keer bedreigd te worden, maar toch bedreigd worden", zegt jurylid Simon Fortuyn.

"Dat spreekt mij wel aan. Je liet net beelden zien van mijn broer Pim. Je ziet wat er kan gebeuren als het gigantisch uit de hand loopt en het publieke debat niet meer gevoerd mag worden." Mensen die zich blijven uitspreken zijn volgens Fortuyn van groot belang. "Dat waren ook de mensen die de afgelopen twaalf jaar genomineerd zijn geweest."

Dat de prijs nog altijd nodig is, vindt hij "verdrietig". Sinds de moord op zijn broer is het maatschappelijke klimaat in Nederland veranderd, denkt Fortuyn. "Ik zie de polarisatie, daar hoef ik niks over uit te leggen. Dat is natuurlijk triest om te zien. Dat mensen dan toch naar de pen grijpen, naar muziek grijpen of een actie ondernemen om dit aan de kaak te stellen met risico voor eigen leven, waarderen wij."

"Pim stond altijd voor het vrije woord en het debat en niet voor geweld. Het is noodzakelijk dat wij deze prijs in stand houden, los van het feit dat we Pim willen eren."

Volkert van der Graaf

Ondertussen loopt de moordenaar van Pim Fortuyn, Volkert van der Graaf, alweer een paar jaar vrij rond. Left Laser probeerde hem recent voor de tweede keer te interviewen, ditmaal tijdens een manifestatie van de FNV, waar Van der Graaf werd gespot. Maar Van der Graaf wil nog altijd niet zeggen waarom hij Fortuyn van het leven beroofde. "Hij duikt weg", verzucht Fortuyn.

"Het is nog steeds de vraag wat zijn motivatie is geweest. Als ik hem dan zie op zo'n manifestatie van de FNV en tegen voorzitter Hans Spekman wordt gezegd: 'Volkert van der Graaf is er ook' en hij ontkent, dan denk ik: jongens, waar zijn we hier in godsnaam mee bezig? Dat doet zeer, dat doet gewoon zeer."

Fortuyn zou het waarderen als Van der Graaf zich alsnog uitspreekt. "Dan heb je in ieder geval een reden: waarom heeft hij dit gedaan? Dan had je in ieder geval nog iets gehad. Daar kan je het volstrekt mee oneens zijn en moord is nooit goed te praten en zal nooit goedgepraat worden, maar je hebt geen antwoord gekregen. Mijn kinderen zitten nog steeds met de waarom-vraag."

Wie moet winnen?

Journalist Tom Staal, te gast in de studio van Goedemorgen Nederland, hoopt dat cartoonist Cortés vandaag de Pim Fortuynprijs wint. "Een geweldige cartoonist, al jaren. Als je kon stemmen, zou ik zeggen: allemaal op Cortés stemmen." CU-leider Mirjam Bikker denkt daar anders over. "Als je zou mogen stemmen, moet je op Lenny Kuhr stemmen."

Staal reageert: "Waarom op Lenny? Want als we dan toch even op de stoel van de jury gaan zitten: zij gaat Nederland verlaten en vraagt daar aandacht voor. Ik vind het verschrikkelijk dat ze Nederland verlaat, laat dat vooropstaan. Maar ze heeft zich niet al twintig jaar keihard ingezet voor het vrije woord, toch?"

Bikker: "Zij is gaan optreden op momenten dat ze wist dat het verstoord kon worden. Dat is meerdere keren ook gebeurd. Ze kan zelfs haar afscheidstournee niet op een goede manier voortzetten en afronden. Een vrouw die zoveel heeft betekend, ook in de Nederlandse muziekgeschiedenis. Iedereen kent Lenny Kuhr. En als je iemand niet eert die zich uitspreekt over wat dat met haar doet, dan raak je dat ook kwijt."

Ze vindt het goed dat de Pim Fortuynprijs bestaat. "Iedereen weet nog dat Pim Fortuyn vermoord werd en dat je nooit meer wil dat zoiets gebeurt. Dat deze jury daar aandacht voor vraagt, welke kandidaat ze ook kiezen, dat is natuurlijk het belangrijkst."