Bezoek Poetin aan China versterkt machtsverhoudingen tussen grootmachten: 'Moeten als Europa niet kind van de rekening worden'

De Russische president Vladimir Poetin bezoekt China op een moment dat de verhoudingen tussen grote wereldmachten verder verschuiven. Tijdens zijn bezoek aan Beijing spreekt hij met de Chinese president Xi Jinping, kort na eerdere gesprekken tussen Xi en de Amerikaanse president Donald Trump. Volgens oud-diplomaat Ron Keller is dat toeval, zegt hij in Goedemorgen Nederland.

Het bezoek van Poetin aan China volgt kort op contact tussen Xi Jinping en Trump. Volgens Keller wil Poetin vooral boven tafel krijgen wat daar is besproken. "Het lijkt dat Poetin onmiddellijk na Trump naar Beijing reist om te horen wat er gebeurd is. En dat zal zeker ook gebeuren. Zeker zal Poetin vragen: wat is er besproken tussen jou en Trump vorige week?"

Toch is die timing volgens Keller geen bewuste afstemming. "Trump zou aanvankelijk eerder naar Beijing gaan. En dit bezoek van Poetin was al een hele tijd vastgelegd. Dus het is meer toevallig dat ze nu vlak op elkaar zitten."

De inhoud van de gesprekken tussen de grootmachten is volgens Keller wel duidelijk. Hij verwacht dat Oekraïne, Iran en bredere geopolitieke afspraken centraal staan. "Ze zullen natuurlijk spreken over wat Xi met Trump heeft besproken over bijvoorbeeld Iran. China wil graag vrede, Rusland vindt het niet zo erg als er wordt doorgevochten. Dus daar zal een discussie over zijn."

Daarnaast wijst Keller op de groeiende economische en strategische samenwerking tussen China en Rusland. "Poetin neemt een grote delegatie mee. Ze gaan afspraken maken over onderwijs, culturele uitwisseling, de economie en olie en gas. China heeft olie nodig, wil meer van Rusland kopen en Rusland verkoopt dat nog altijd graag."

Verschuivende wereldorde

Volgens Keller past het bezoek in een bredere ontwikkeling richting een zogenoemde multipolaire wereldorde, waarin grote machten hun eigen invloedsferen afbakenen. "Dit is mijn deel van de wereld, dat wil Poetin al jaren. Ook toen ik ambassadeur was, zei hij: ik wil een invloedssfeer, ik wil een blok maken. China wil ook machtig zijn en een wereldspeler worden."

Hij wijst erop dat ook de Verenigde Staten zich in diezelfde logica lijken te voegen. "Voor mij is mijn invloedssfeer de Amerika's, van Noord- tot Zuid-Amerika." Volgens Keller leidt dat tot een wereld die steeds duidelijker wordt opgedeeld tussen grootmachten.

Tegelijkertijd uit hij zijn zorgen over de positie van Europa in dat krachtenveld. "De grootste zorg die wij hebben is dat we als Europa niet het kind van de rekening worden tussen die grootmachten, maar dat we onszelf ontwikkelen, sterk maken, op de kaart zetten en onze belangen beter gaan verdedigen. Anders worden we opgedeeld door de drie die ik net noemde. Dat lijkt me geen goed plan."