Hoe gezond zijn marathons? 'Ze sporten voor de socialmediapost'

Hardlopen en marathons zijn razend populair in Nederland. Maar hoe gezond is de sport? Oud-topschaatser Ben van der Burg heeft in zijn topsportcarrière veel van zijn lichaam gevraagd en is kritisch op extreem sporten onder amateurs. Dat zoveel mensen tegenwoordig een marathon willen lopen, vindt hij nergens op slaan.

Nederland telt tientallen hardloopevenementen, maar een handvol grote marathons springt eruit door het aantal deelnemers en internationale uitstraling. De grootste is de Rotterdam Marathon, die jaarlijks ruim 17.000 marathonlopers trekt en bekendstaat om het snelle parcours. Ook de Amsterdam Marathon behoort met ongeveer 15.000 deelnemers tot de grootste van Europa.

Andere bekende wedstrijden zijn de Eindhoven Marathon, de NN CPC Loop Den Haag met een populaire halve marathon, en de Utrecht Marathon. Daarnaast zijn er tientallen kleinere stadsmarathons en trails verspreid over het land. In totaal doen jaarlijks honderdduizenden Nederlanders mee aan hardloopevenementen, waarbij vooral de marathon en halve marathon de laatste jaren sterk aan populariteit winnen.

Van der Burg vraagt zich af of mensen marathons willen lopen omdat ze het fijn vinden om een marathon te lopen of om likes binnen te halen op Instagram. "Ze denken dat ze iemand zijn als ze die prestatie leveren", zegt de techexpert in Stand van Nederland. "Terwijl dat natuurlijk onzin is. Dan sporten ze voor de socialmediapost, voor de ander. Maar niet meer intrinsiek en dat is eigenlijk de basis."

Bedachtzaam

Sportartsen waarschuwen: extreem sporten is niet per definitie gezond en kan zelfs schadelijk zijn. Vanaf 35 jaar loop je meer risico op hart- en vaatziekten als je extreem sport. Inspanningsfysioloog Thijs Eijsvogels van het Radboudumc vindt het op zich positief dat marathons aan populariteit winnen: "Het is een reden om meer te gaan bewegen, heel veel Nederlanders hebben dat nodig." Maar: "Je moet dat wel bedachtzaam doen."

Als je op latere leeftijd begint met sporten en dan meteen voor een marathon gaat, kan het zijn dat risicofactoren voor hart- en vaatziekten verhoogd zijn, weet Eijsvogels. "Denk bijvoorbeeld aan je cholesterolgehalte, je bloedsuikers en je bloeddruk. Als je dat van plan bent, doe dan even een check bij de huisarts om te kijken of die risicofactoren binnen de normwaarden zitten. Als dat zo is, ga dan lekker onbezorgd sporten. Als dat niet zo is, ga dan iets doen aan die factoren en bespreek met je zorgverlener wat passend is."

Hartinfarct

Te veel sporten vormt een risico op kransslagaderverkalking, een proces waarbij vetten, kalk en bloedplaatjes zich aan de binnenwand van de bloedvaten afzetten. Hierdoor vernauwen de slagaders, krijgt het hart minder zuurstof en neemt de kans op pijn op de borst of een hartinfarct toe. "Als je meer gaat bewegen, neemt het risico op hart- en vaatziekten af", aldus Eijsvogels. "Als je heel veel beweegt, heb je het laagste risico. Maar als je nou extreem veel gaat bewegen, heel veel jaar achter elkaar iedere week superintensief, dan gaat het risico weer omhoog."

Toen Van der Burg zelf halve marathons had gelopen, kwam hij tot de conclusie dat het menselijk lichaam niet gemaakt is om twee uur achter elkaar te lopen. "Er zit een break in, eigenlijk al na een uur. Je stampt de hele tijd te veel. Het is niet gezond, dus ik snap niet dat dat moet."

Richtlijn

De richtlijn schrijft voor dat we tenminste 150 minuten per week matig intensief moeten sporten. "Dat zijn sporten waarbij je hartslag en je ademhaling omhooggaan", legt Eijsvogels uit. "Minder dan de helft van de Nederlanders voldoet daaraan. Waar de bovengrens ligt, weten we nog niet precies. Maar ik zou zeggen dat als je vier tot vijf uur sport, je je nog geen zorgen hoeft te maken."

Stand van Nederland is vrijdagavond om 22.35 uur te zien op NPO 2 of via NPO Start.