Europa wil onafhankelijker worden in de ruimte: 'Samenwerking is het toverwoord'

Samenwerking is volgens astronaut André Kuipers cruciaal om Europa naar een hoger niveau te tillen in de ruimtevaart. Europese landen willen minder afhankelijk worden van Amerikaanse raketten en technologie, zeker nu ruimtevaart steeds belangrijker wordt voor communicatie, defensie en economie. "Dat is het toverwoord", zegt hij over samenwerking in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "Alleen kunnen we niet onze eigen raketten bouwen en lanceren." 

De Euopean Space Agency (ESA) werkt op dit moment al heel goed samen, benadrukt Kuipers. "Maar zelfs daar zou Europa nog zelfstandiger kunnen zijn. Wij kunnen niet onze eigen mensen lanceren naar de ruimte. We zijn afhankelijk van andere partijen."

Afhankelijkheid

Europa geldt nog altijd als een belangrijke speler in de internationale ruimtevaart, maar loopt op meerdere vlakken achter op grootmachten als de Verenigde Staten en China. Via de European Space Agency werken meer dan twintig landen samen aan satellieten, wetenschappelijk onderzoek en raketlanceringen.

Europa beschikt met Ariane-raketten over een eigen lanceersysteem, maar heeft moeite gehad om die positie vast te houden door vertragingen, stijgende kosten en toenemende concurrentie van commerciële bedrijven zoals SpaceX. Daardoor is Europa voor bemande ruimtevaart nog afhankelijk van andere landen.

De Verenigde Staten hebben de afgelopen jaren juist enorme stappen gezet. NASA werkt nauw samen met commerciële bedrijven, waardoor ruimtevaart goedkoper en sneller is geworden. Amerikaanse bedrijven domineren inmiddels de markt voor satellietlanceringen en bemande missies.

Ook China investeert miljarden in een zelfstandig ruimteprogramma. Het land bouwde een eigen ruimtestation, stuurt regelmatig astronauten de ruimte in en werkt aan missies naar de maan en Mars. Daarmee positioneert China zich steeds nadrukkelijker als alternatief voor de Amerikaanse ruimtevaartmacht.

Europa richt zich voorlopig vooral op samenwerking, duurzaamheid en hoogwaardige technologie, maar de roep om meer onafhankelijkheid groeit. Volgens experts ligt de kracht van Europa vooral in gezamenlijke investeringen en kennisdeling, maar daarvoor is volgens onder anderen André Kuipers meer politieke daadkracht nodig.

Terugblik

In 2004 steeg Kuipers zelf voor het eerst de ruimte in. "Sommige beelden heb ik helemaal nog nooit teruggezien", vertelt hij op de bank van de WNL-studio. "Het blijft natuurlijk fantastisch. Het was een korte vlucht, elf dagen. Maar elke minuut zuigt je natuurlijk op. Het is geen vakantie, je bent elke minuut bezig, omdat er zoveel tijd, geld en energie in is gestopt. Af en toe heb je de mogelijkheid om te realiseren waar je nou eigenlijk bent."