Het IMF voorspelt slecht economisch weer voor Nederland: 'Word wakker'

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft zijn groeiverwachtingen voor de Nederlandse economie verlaagd vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Als het conflict lang aanhoudt, valt de groei dit jaar mogelijk zelfs terug tot maar een half procent. "Word wakker. Het IMF zal nooit paniek zaaien, maar we moeten ons voorbereiden op slecht weer", reageert plaatsvervangend bewindvoerder van het IMF en voormalig staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst Marnix van Rij in het radioprogramma Sven op 1.

"Het begint langzaamaan duidelijk te worden dat de gevolgen groot zijn als de oorlog in het Midden-Oosten langer gaat duren en intensiever wordt. Ook voor de Nederlandse economie, die er aan het begin van het jaar nog goed voorstond", duidt Van Rij.

De Iran-oorlog en de blokkade van de Straat van Hormuz hebben ervoor gezorgd dat de energie- en brandstofprijzen flink zijn gestegen. Dit drijft de inflatie op, dit jaar waarschijnlijk tot 2,9 procent. Van Rij: "Het consumentenvertrouwen neemt af. Ook houden ondernemers de hand op de knip."

Aan de andere kant staat de Nederlandse economie al langer onder druk, legt de oud-staatssecretaris uit. "Het land zit op slot. Het stikstofprobleem moet echt worden aangepakt, evenals de volkshuisvesting. Ook de krapte op de arbeidsmarkt speelt een rol. Dat maakt het extra ingewikkeld, maar er liggen ook kansen om zowel op de korte termijn de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten voor onze economie op te vangen als op de lange termijn structurele problemen aan te pakken."

Luister Sven op 1 nu terug als podcast:

'Verschillende scenario's'

Omdat de uitkomst van de oorlog niet duidelijk is, hanteert het IMF meerdere scenario's. In hun basisscenario, waarbij het conflict beperkt blijft in duur, verwachten de deskundigen dat de groei dit jaar afzwakt tot 1 procent om volgend jaar uit te komen op 1,3 procent. Eerder dit jaar ging het fonds voor ons land nog uit van plussen van respectievelijk 1,2 en 1,4 procent.

Maar hoe lang de oorlog duurt en hoe ontwrichtend deze uitpakt, is volgens de economen nog erg onzeker. In een zwaar scenario, waarbij olie- en gasprijzen gemiddeld over 2026 en 2027 nog eens 40 respectievelijk 100 procent stijgen, zou de groei in Nederland dit jaar en volgend jaar zo ongeveer kunnen halveren ten opzichte van het basisscenario. Dan pakt de inflatie hier waarschijnlijk ook een stuk hoger uit.

De tekst gaat verder onder de X.

'Niet doorgedrongen'

In dat geval is er sprake van zogenoemde stagflatie. Van Rij zegt daarover: "Ik heb nog niet het gevoel dat dit echt is doorgedrongen in Nederland. Ik ga geen paniek zaaien, het IMF zal nooit paniek zaaien, maar we moeten ons echt voorbereiden op slecht weer. Hoe slecht dat wordt zal de komende weken en maanden duidelijk worden. Dat is helemaal afhankelijk van: komt er een oplossing of niet."

De kenners van het IMF vinden de manier waarop de Nederlandse overheid de situatie tot nu toe aanpakt goed. De aangekondigde energiesteun richt zich volgens hen terecht op kwetsbare huishoudens, energie-intensieve mkb-bedrijven en woninggerelateerde energie-investeringen. Bredere en niet-gerichte maatregelen - zoals prijsplafonds of een accijnsverlaging aan de pomp - zouden niet alleen veel geld kosten, maar tevens beleid voor energiebesparing ondermijnen.

De tekst gaat verder onder de X.

'Pas op Nederland'

Wel onderstrepen de IMF-deskundigen dat het belangrijk is dat het kabinet grote dossiers als de netcongestie en de stikstofproblematiek niet uit het oog verliest. Dergelijke problemen drukken volgens hen ook op de groeivooruitzichten. Het IMF moedigt het kabinet daarom aan vaart te maken met in het coalitieakkoord voorgestelde hervormingen om knelpunten weg te nemen.

"De boodschap is in ieder geval: pas op Nederland. Je staat er nu nog goed voor met je overheidsfinanciën, maar aan de uitgavenkant moeten echt maatregelen genomen worden", aldus Van Rij. "Anders loop je na 2030 het risico dat de overheidsfinanciën niet langer gezond zijn en dat de overheid feitelijk op de pof leeft."