Kritiek op reparatie kabinet voor asielplannen: 'Je bent niet zo lekker gestart', verzucht 50PLUS-voorman Jan Struijs

50PLUS-fractievoorzitter Jan Struijs denkt dat de voorstellen van het kabinet om grip te krijgen op asiel niet voldoende zijn om het hoofdpijndossier op te lossen. In Goedemorgen Nederland op NPO 1 noemt hij de drie plannen evenwel "een goed startschot".

De asielwetten die het kabinet op tafel had gelegd, werden drie weken geleden verworpen door de Eerste Kamer, mede doordat de senaatsfractie van coalitiepartij D66 tegen de wetten stemde. Het CDA stemde tegen de Asielnoodmaatregelenwet, maar wel voor het tweestatusstelsel.

Naast de Asielnoodmaatregelenwet, met strengere regels om de asielinstroom te beperken en procedures te versnellen, ging het om een wet voor de invoering van het tweestatusstelsel. Daarbij zouden asielzoekers worden opgedeeld in twee groepen: mensen die vluchten voor persoonlijke vervolging en mensen die bescherming krijgen vanwege algemene oorlogssituaties.

Het kabinet kondigde daarop nieuwe maatregelen aan om toch grip te krijgen op asiel. Zo werkt verantwoordelijk minister Bart van den Brink (CDA) aan een wetsvoorstel om mensen die illegaal in Nederland verblijven strafbaar te stellen via een zogenoemde ongewenstverklaring. Vrijdag ging dat voorstel door de ministerraad.

De bewindsman wil daarnaast de rechterlijke dwangsommen voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst afschaffen of beperken. Ook moeten asielzoekers die zich ernstig misdragen sneller kunnen worden uitgezet.

Van den Brink beloofde kort nadat de wetten door de Eerste Kamer waren verworpen binnen enkele weken met nieuwe voorstellen te komen. Onder meer het verruimen van de ongewenstverklaring stond ook in de wet van voormalig minister Marjolein Faber. In het PVV-amendement was het strafbaar stellen van illegaliteit echter veel breder dan hoe Van den Brink het nu wil regelen.

'Niet zo lekker begonnen'

Premier Rob Jetten reageerde voor het weekend positief op de aangekondigde maatregelen. "Het feit dat we binnen twee weken hebben besloten hoe we op een aantal zaken nationale maatregelen gaan nemen, laat zien wat juist de kracht van dit kabinet en deze coalitie is, namelijk niet eindeloos ouwehoeren, maar kijken hoe je dingen wel kan oplossen."

Telegraafjournalist Wouter de Winther reageerde daarop verbaasd. "Het is niet heel erg veel, hè?", zei hij vrijdag tijdens de wekelijkse persconferentie van Jetten. "Die dwangsommen waren al door de SGP en JA21 voorgesteld en de ongewenstverklaring is dan één maatregel, maar u doet voorkomen alsof ik-weet-niet-wat vandaag is besloten."

Ook Struijs vindt dat Jetten te hoog van de toren blaast. "Terecht", reageert hij bij het zien van de kritische vragen van De Winther aan de premier. Hij noemt de voorstellen van asielminister Van den Brink slechts "een goed startschot" om de asielproblemen op te lossen. "We moeten sneller alles rond asiel beter gaan regelen", zegt Struijs.

"Dat zit in grote en kleine dingen. Ik maak mij erg druk over al die asielzoekers die crimineel gedrag vertonen." Het Kamerlid wil dat asielzoekers die strafbare feiten plegen worden opgesloten. "Zorg nou dat die bajes in Almere zo snel mogelijk opengaat en dat ze vervolgd worden en uit de asielketen gaan. En laat mensen die hier een status krijgen zo snel mogelijk werken. Ik was laatst ergens waar ik sprak met jonge gasten die zeiden: ‘Het maakt mij niet uit, al moet ik fietsenmaker worden of bouwvakker’. Laten we dat snel op gang brengen."

Struijs vindt dat het kabinet niet goed is begonnen met het oplossen van het asielvraagstuk. "Je bent niet zo lekker gestart, er kan veel meer. Ambitieuzer, sneller. En luister ook gewoon veel beter naar de mensen, want ze maken zich terecht zorgen."

De oud-politieman volgde ook de onrust in Loosdrecht, nadat daar asielnoodopvang was aangekondigd. "Wees duidelijk naar de mensen", is zijn advies aan de gemeente. "Zeg dat er zeventig alleenstaande mensen komen op het moment dat je het weet. Laat het niet drie, vier dagen wachten. En ik benijd de burgemeesters ook niet. Waar ik wel een hekel aan heb: intimidatie en geweld worden een verdienmodel. Daar moeten we echt korte metten mee maken."

'We zitten klem'

Ook hoofdredacteur van De Telegraaf Kamran Ullah vindt dat het kabinet met te weinig komt. Volgens hem heeft de coalitie fouten gemaakt tijdens de onderhandelingen over het regeerakkoord, toen D66 van VVD en CDA toestemming kreeg om in de Eerste Kamer tegen de asielwetten te stemmen. "In het regeerakkoord is ‘grip op migratie’ opgenomen, maar er was geen alternatief voor de plannen die er lagen."

"Er zijn geen afspraken gemaakt over hoe we grip op migratie gaan krijgen en hoe we de instroom gaan beperken. Nadat de wetten van tafel gingen omdat er geen meerderheid in de senaat was, was de belofte: binnen twee weken komen we met de eerste maatregelen die de instroom beperken. Dat is gewoon niet gebeurd", is hij kritisch op wat Van den Brink nu levert.

Hoe het kan dat de coalitiepartijen zo blind vertrouwden op een positieve afloop in de Eerste Kamer, weet Ullah niet. Hij vindt dat VVD en CDA het D66 tijdens de onderhandelingen moeilijker hadden moeten maken. "Maar het ligt ook lastig bij D66. Dat is natuurlijk wel een partij die van oudsher - we hebben het in de Eerste Kamer ook weer gezien - tegen dit soort maatregelen stemt."

"Het is voor die partij ingewikkeld geweest om mee te gaan en op deze manier dacht men: we hebben het wel afgekaderd", zegt hij over de vrijbrief voor D66 om in de Eerste Kamer tegen de eigen plannen te stemmen. "Maar dat is niet zo en dus moet je weer met elkaar om tafel om echt te kijken: hoe ga je de instroom beperken?"

Palestijnen

Ondertussen werd deze week bekend dat Palestijnse asielzoekers die eerder in Griekenland waren aangekomen, naar Nederland zijn gereisd om hier asiel aan te vragen. “We hebben daarover afspraken gemaakt in het Dublin-verdrag: het land waar je binnenkomt, daar vraag je asiel aan en blijf je. Maar ze zien: in Nederland is het beter geregeld, dus reizen ze door. We kunnen er niks mee. We zitten vast aan allerlei regels. En de rechter heeft gezegd: de toestand in Griekenland is erbarmelijk, je mag ze niet terugsturen. Dan zit je klem."

Van den Brink zei overigens "geen verklaring" te hebben voor hoe het kan dat vanuit Griekenland Palestijnse asielzoekers naar Nederland zijn doorgereisd.