Eerdmans (JA21) wil dat linkse gemeenten asielzoekers opvangen: 'Je zet rechtse gemeenteraden totaal in hun hemd'

JA21 wil dat linkse gemeenten die bereid zijn asielzoekers te huisvesten, het voortouw nemen in de opvang. Volgens partijleider Joost Eerdmans ondermijnt de spreidingswet rechtse gemeenteraden die tegen asielopvang zijn. "Je zet rechtse gemeenteraden totaal in hun hemd en ook onder druk als zij voor een azc moeten zorgen."

De afgelopen weken is er in meerdere gemeenten in Nederland onrust ontstaan rond geplande asielopvang. In Loosdrecht, Aalsmeer en IJsselstein leidde de komst van opvanglocaties tot protesten, soms met grimmige demonstraties, politie-ingrijpen en in enkele gevallen vernielingen aan gemeentegebouwen. In Loosdrecht is inmiddels aangekondigd dat het aantal opvangplekken wordt teruggebracht van 110 naar 70.

Eerdmans keurt de rellen af. "Deze situatie wordt misbruikt door mensen die denken: ik ga er naartoe, ik bekogel, ik rel en ik trap onrust en ellende en intimideer mensen", zegt hij over de ongeregeldheden. Dat in Loosdrecht het aantal opvangplekken na protesten is verlaagd, vindt hij geen goede ontwikkeling. "Ik vind niet dat als je maar genoeg ruiten ingooit, je dan je zin krijgt."

"Maar er is een andere waarheid: dat mensen het helemaal zat zijn in sommige gemeenten dat dit hen wordt opgedragen", zegt Eerdmans. Hij vindt dat er daarom wel ruimte moet blijven voor protest. "Die lokale democratie wordt inderdaad zwaar geïntimideerd, maar vreedzaam demonstreren, daar ben ik helemaal prima mee natuurlijk."

'Mensen wordt het door de strot geduwd'

In Loosdrecht is voor vandaag opnieuw een protest aangekondigd, een rouwstoet 'voor het verlies van de democratie'. Volgens Eerdmans voelen inwoners zich overvallen door de plannen. "Mensen wordt het door de strot geduwd, zo voelt het en zo is het eigenlijk ook, want de spreidingswet heeft een dwangelement", zegt hij over gemeenten waar eerder tegen opvang is gestemd.

Tegelijkertijd kunnen demonstranten zich beter richten tot Den Haag, vindt Eerdmans, die zegt op te komen voor de lokale bestuurders. "De waarheid is: je kan niet een wet saboteren in welke stad dan ook, als die wet er is", zegt hij over de spreidingswet. "Dan moet je niet bij de gemeente zijn, dan moet je in Den Haag zijn. Daar moet de spreidingswet weg. JA21 wil die wet intrekken, maar zolang die er is, moet je burgemeesters steunen."

Lokale bestuurders waarschuwen dat landelijke politici de onrust juist aanwakkeren. Die kritiek wijst Eerdmans wel weer van de hand. "Ik mag vinden wat ik vind van wetten, dat is mijn taak. Ik vind het rellen en onrust veroorzaken absoluut fout. Dat moet je niet aanmoedigen, ook niet vanuit de politiek. Maar iedereen mag demonstreren. Je mag best zeggen in een stad als Loosdrecht: ik ben hier niet blij mee."

Opvang in linkse gemeenten

Om de onrust weg te nemen wil de JA21-leider dat asielopvang "vrijwillig" gebeurt. "Wij zeggen: Amsterdam, Arnhem, Nijmegen, Utrecht; allemaal linkse steden, met linkse gemeenteraden en linkse colleges, die zeggen: de deur mag open. Daar beginnen we mee. Het is niet eerlijk om gemeenten te dwingen om opvang te realiseren als ze daar lokaal zeggen: dat willen wij niet."

Zo is de spreidingswet, die Eerdmans wil uitvoeren zolang die van kracht is, niet bedoeld. "Maar die spreidingswet is ons verkocht onder de noemer dat er iets gedaan werd aan de instroom", pareert hij. "Dat is door dit kabinet, mede door D66 en CDA in de Eerste Kamer, weer ten grave gedragen."

Eerdmans noemt de spreidingswet "ondemocratisch". "Er zit een dwangelement in. Als gemeenten niet meedoen, dan wordt door het Rijk bepaald dat er een azc komt in jouw gemeente. Dat is tegen de wil van de bevolking in en het is niet eerlijk."

Bovendien had Den Haag bij het invoeren van de spreidingswet beloofd dat de instroom omlaag zou gaan. "Maar die instroom blijft nog steeds doorgaan. Die hele spreidingswet is een doel op zich geworden, namelijk de deur open zetten. Want zo lang je de spreidingswet hebt, is er altijd plek voor iedereen."

Ondertussen komen er honderden mensen per week ons land binnen, zegt Eerdmans die een zogenaamde intrekkingswet heeft ingediend tegen de spreidingswet. "Er zitten nog 53.000 nareizigers te wachten op hun komst naar Nederland. Dat kan zo niet doorgaan."

Asielnoodstop

Op de vraag hoe hij burgemeesters nou precies wil helpen, zegt de JA21-voorman: "Nou, hoe gaan we de mensen helpen die protesteren? Die vraag mag je denk ik ook stellen." Hij herhaalt zijn pleidooi om te starten in gemeenten die wel willen meewerken. "Ga nou eens kijken bij burgemeesters die zeggen: 'Joh, welkom. Voor ons geen enkel probleem'. Er zijn namelijk ook gemeenten met gekozen raden die zeggen: wij willen geen azc. Je zet die raden totaal in hun hemd en ook totaal onder druk als zij dus toch voor een azc moeten zorgen."

In steden als Amsterdam en Nijmegen wonen ook JA21-stemmers, weet Eerdmans. "Ja, nou goed, ik ben een enorm lokale jongen. Ik geloof in de lokale democratie. Als er een meerderheid in de gemeente zegt: 'We staan ervoor, we kunnen dit aan', dan kan je demonstreren, maar dan is het een lokaal besluit. Nu worden de gemeenteraden overruled."

Eerdmans hekelt coalitiepartij D66, dat in de Eerste Kamer tegen de strenge asielwetten stemde. "D66 zit te twijfelen, het CDA zit te twijfelen. Dat is funest. Als je mensen verkoopt dat je iets aan de instroom doet en er komt toch een azc bij jou..."

Hij wil dat Den Haag nu in actie komt en pleit voor een asielnoodstop. "Vandaag is Apeldoorn aan de beurt, het gaat maar door", aldus het Kamerlid. "Dit is iets wat we niet kunnen volhouden. Nood breekt wet, ik vind dat we serieus moeten kijken naar een asielnoodstop om dan het probleem bij de basis aan te pakken."