NIDV-voorzitter Knops waarschuwt voor defensieachterstand: 'Het moet sneller en radicaler'

Nederland moet sneller en radicaler keuzes maken om de defensie-industrie op te schalen en beter voorbereid te zijn op toenemende veiligheidsdreigingen. Dat zegt Raymond Knops, voorzitter van de Stichting Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid, in Sven op 1. Volgens hem gaat het tempo van verandering te langzaam: "Het tempo houdt geen gelijke tred met de tijd die we nog over hebben."

De internationale spanningen dwingen Nederland en Europa tot actie, maar volgens Knops stokt de uitvoering. Hij wijst erop dat bedrijven in andere landen sneller kunnen groeien, terwijl Nederland volgens hem te veel belemmeringen kent.

"Dit is hoe het in de economische wetmatigheid vaak gaat. En dat gaat ook niet alleen specifiek over de defensie-industrie. We hebben ook de uitocht van de chemische industrie in Nederland gehad. We hebben een klimaat gecreëerd, laat ik het even tot Nederland beperken, dat internationaal gezien steeds minder competitief en minder aantrekkelijk wordt, waardoor grote bedrijven gaan vertrekken."

Luister hieronder de uitzending terug:

Europa wil volgens Knops terecht meer strategische onafhankelijkheid, maar dat vraagt wel om betere randvoorwaarden. "Nu is er een hele nadrukkelijke politieke wens vanuit Europa om samen meer dingen hier te gaan doen. En wij juichen dat van harte toe. Ik denk ook dat het nodig is dat we minder afhankelijk worden van andere landen. Maar dan moeten we wel zorgen dat het klimaat waarbinnen die bedrijven dat moeten gaan doen goed is."

Daarbij moet de overheid volgens hem durven kiezen voor snelheid en resultaat. "Er is geen ambtenaar die een wapensysteem in elkaar gaat zetten, met alle respect. Dat zal toch echt de industrie moeten doen. Dan moeten we ook een klimaat creëren waarin die bedrijven dat kunnen doen."

Meer durf nodig

Knops ziet dat er breed besef is van de urgentie, maar dat de uitvoering achterblijft. "Iedereen ziet het wel. Iedereen is ook oprecht bezorgd. Maar kennelijk slagen we er in Nederland niet in om van analyse tot verandering, tot uitvoering, dat effectief te organiseren."

Volgens hem is juist daar meer durf nodig. "Gewoon ook de moed hebben om te zeggen: we gaan dingen anders doen. We gaan dingen echt anders organiseren." Knops benadrukt dat het tempo omhoog moet. "Dus het moet echt sneller. En het moet radicaler. Want anders krijg je geen andere uitkomst."

Ook in de regelgeving ziet Knops een belangrijke belemmering. "In Nederland hebben we traditioneel een vrij verticale verhouding tussen overheid en markt. Daarbij mag de overheid op basis van bijvoorbeeld aanbestedingsregels niet zomaar één op één met bedrijven die een goed idee hebben zaken doen."

Volgens hem moet er kritischer worden gekeken naar die regels, zeker als het gaat om nationale veiligheid. "Als je iets snel wil hebben en het is schaars, maar mensen hebben het wel nodig en je wilt onmiddellijk de beste spullen hebben, dan moet je daar een prijs voor betalen. Dan kun je niet met een lijstje komen dat ook gemaakt is voor het inkopen van potloden. Dat gaat niet."

Knops pleit daarom voor duidelijke keuzes en minder vertraging. "Definieer het domein van nationale veiligheid en zeg dat dit zo belangrijk is dat het uiteindelijk om het resultaat gaat, om die spullen die we nodig hebben. Er is geen tijd te verliezen."

Tot slot benadrukt Knops dat Europese samenwerking noodzakelijk is, maar nog niet vanzelf gaat. "Europa is nog niet in staat om over zijn eigen schaduw heen te stappen om de defensie-industrie gezamenlijk te gaan organiseren. Dat vraagt politieke overeenstemming tussen de verschillende regeringen, maar het zou zeker geen gekke gedachte zijn."